Luna

Kabanata 4 - Misa Sa Parokya San Jose

[Kabanata 4]

[Kabanata 4]

Malalim na ang gabi ngunit heto ako at mulat na mulat. Narito ako sa isang kwarto sa bahay nina Leonardo. Hindi ito ganoon kalaki. May maliit na lamesa sa gilid. Wala ring sindi ang nag-iisang gasera sa kwartong ito. Ngunit maliwanag pa rin dahil sa nakabukas ang bintana rito dahilan upang pumasok ang liwanag mula sa kalahating buwan. Agaw-pansin rin ang nagkikislapang mga bituin sa malawak at madilim na kalangitan. Naalala ko bigla si Luna, pati na rin ang nakakailang na tagpo namin kanina matapos akong maglahad ng kwento sa mga bata.

??????? ????? ?????????? ?? ??? ???? ?? ??????-?????? ??? ????? ??? ??? ????? ???????? ?? ???????? ???????? ???? ????. ??????? ??? ?????? ?????? ????? ?????? ?????? ??????. "????? ????????? ???? ????? ?????????? ???? ?? ????? ????????? ??????, ??? ?????", ???? ?? ??????'? ????? ?????????? ?? ????????? ?? ????????? ??? ?? ??????????? ?? ????????? ?? ????. "???????? ??????? ??, ???? ???????!", ?????-????? ?????? ??????????? ?? ???? ??????? ??'? ??? ??? ??????? ????????????? ??? ?? ????.

????? ?????? ???????? ?? ?????? ?????, "??, ????, ?????? ???? ?? ??? ???? ???-???? ??? ???? ???? ???? ?? ??????? ?? ?????????????? ??" ????????? ?????? ???? ??????? ????? ???-????? ??????? ??? ??? ???? ?? ????????? ?? ???? ?? ??????. ??????? ?? ??? ???? ?? ???? ?? ?????? ?? ??????. ??????-???????? ????? ?? ?????? ?? ??????? ??? ????????? ?? ?????? ?? ?????? ?????????????? ????? ??????.

???? ??????? ???? ?? ???-??? ???? ???????? ?? ???????????? ??? ??? ????. "???-?????? ????! ?? ??????? ?? ???? ???, ??? ????!", ????? ?????????? ????? ?? ?????? ????? ?? ????? ??????? ????. ??????? ????? ???? ?? ???? ?????? ??????, ???????? ?? ???????? ?? ????? ?? ???? ???? ???????? ??????.

????????? ?? ?????? ?????? ?? ??????? ??? ??? ??????? ?????. ????????-??? ??? ??? ????? ?? ????? ????. ?????? ??? ?? ?????? ????? ????????. ??? ??? ????? ??????? ????? ?? ????????? ?? ????? ???????? ????? ????? ??? ??????'? ?????? ??.

????-??? ?? ?????? ??? ?? ????? ???? ??????? ?????? ???????? ?? ???-???? ????. "???????? ??????? ??? ????, ??????? ???????. ???????? ?? ?? ????? ??? ??? ????" ????? ?? ?????????? ?????? ?? ???? ?? ????? ????? ?? ????. ??????? ???? ?? ????? ???????? ????? ?? ?????? ?? ??????? ?? ????. ??????? ?? ????? ?? ???????? ???? ??? ??????? ?????? ??? ?????. "???? ????, ????????. ?????? ????? ???????? ?? ?????? ??? ??? ????? ?? ???????? ??? ????", ????????? ????? ??? ?? ?????????? ???????? ?? ??? ?????? ??? ??? ????.

?????? ?????????? ??????? ?? ?????? ?? ?????? ?????? ?????? ??????? ?? ?????? ????. ???????? ?? ????????? ????, "??????? ???????? '???? ????? ?? ?? ????? ?????", ???? ?? ?? ?????? ???? ?????? ??? ????????. "??.. ???? ?????? ???" ???? ?? ?? ??????. "?????? ?? ?????????? ????? '??? ?? ????? ???, ?????", ???????? ?? ??? ???-?????? ?? ??? ???? ????. "???? ?????? ???, ????????. ???? ??????? ?? ??? ?????? ???? ?? ??? ????????", ????????? ?? ???? ??????? ???? ?????? ?????? ???? ?????? ???. "?????? ????? ???? ??????", ????????? ???? ?? ???????. ?????????? ??????? ?? ??? ???? ??? ?????-?????? ?????. ???? ??'?? ??????? ?? ????????? ??? ??? ???.

?????????? ??? ?? ??????????, ??????????? ????? ?? ???? ??? ?????? ?? ??????????-????? ??, ??????????? ????. ??? ??? ???????? ???? ????????? ?'???? ????? ?????? ?? ????? ???? ?? ???. ??? ?????????? ?? ?????? ???? ?? ?????? ??? ???? ???? ??????????? ?? ????? ?????????? ????? ?? ???????????? ???????? ?? ????? ??????? ??? ??????? ?????????? ?? ?????????? ?? ????? ?? ????????????.

"??????????-????? ??, ?????. ?????? ??? ??? ?????? ????? ???? ????. ??? ?????????? ?? ???? ??????? ?????????", ?????? ???? ?? ??????? ?? ??????? ???????? ???????????. "????, ?????? ?? ?????? ?? ????? ?? ??? ?????????? ?? ?? ??????? ????? ?? ?????, ????? ?? ????? ?????? ???????. ????? ?? ?????? ?????????", ????? ??. "?????? ????? ?????? ???????? ??? ???? ???????", ???? ???? ?? ?????? ??????????? ?? '??. "???? ?????? ????? '??? ??, ????????. ???????? ???????", "?????? ?? ???, ????????, ???????? ?? ??????? ????" ?????? ?? ?? ???? ???????? ?? ?????? ??? ????? ???????? ?????? ?????????. ????????? ?? ????? ???????? ?????? ????, ?? ????? ???????? ?? ???????? ??? ?? ?????? ?? ?????? ???? ??????? ???? ?????? ???? ??'???. ??????? ?????? ??? ??? ?????? ?????. ?????? ?????????? ?? ????? ??????????.

???? ??????-???? ?? ????? ???????? ?? ????? ???? ??? ????? ????? ??????? ?????? ????????? ??? '?? ?????? ????????? ?????. ???? ????? ?????????? ?? ???? ?? ????? ?? ????????????. ???? ?? ?? ??????? ?? ???? ??'?? ???? ??? ??????? ????? ?????-??????? ??? ?? ??? ????. ?? ??? ???? ????????? ??? ?????????? ?????? ???????? ?? ?? ??? ???? ?? ????? ?? ????? ????????. ?????'? ????? ???? ????? ????-??????? ??????? ???? ?? ??? ?????? ?????? ????.

?? ????? ?? ????? ?????????-???? ?? ??? ????????? ????? ???????, ??????? ????? ??? ?? ????? ??. ?????? ????? ??????? ?? ?????? ?? ??? ????? ??????????. ????? ????? ???????????-???? ??? ??????? ?? ???? ???? ????? ?????????.

???????? ?? ?????????? ??? ?? ????? ?? ???????? ?? ?????? ?? ???? ??? ?? ????? ??????. ????? ?? ??? ?????????? ???? ???? ?? ??? ?? ????-??? ????. "???????! ???????!" ??????? ??? ?? ???????? ??????? ?? ???????? ????? ?? ????????? ???? ?? ?? ???????? ?? ????. "?-??? ?? ????! ????? ?? ?????-????? ?? ?????? ???????????!" ??????? ?? ????? ????? ?? ????? ??. ????? ?????? ???, ??????????? ????????. "?????? ?? ???? ?????????. ?????????? ?? ?? ????, ?????? ?? ??? ????????? ???? ??????? ??? ?? ???? ??. ??? ?? ????????, ???" ???? ????. "?????????? ?? ?????? ????????, ????????. ????????-???? ??" ?????????? ???????????? ?? ???????? ???? ????? ????? ???? ????? ?????? ?? ??????? ?? ?????????.

???? ?? ???????? ?????? ?? ???????? ???? ????????? ????? ??? ??????? ?? ???? ?? ????????? ???? ??? ???? ??? ?????????. ???????? ????? ??? ?? ??????? ?????? ????? ?? ?????????, ???? ????? ????? ????????, ??.

????????? ?? ????, ?????? ????? ?? ???? ?????????? ?? ????????? ???? ???? ??? ???????. "???? ??? ????, ???????, ???? ?? ???? ?????? ?? ???? ??????" ?????? ???? ?? ????. "????? ?????????? ???? ?????? ?????, ????? ?????? ?? ????" ????? ??. "??? ?'???, ????????? ?? ?????" ??????? ????. "???? ??????, ???? ??????. ???? ?? '????", ???? ?? ???? ????????. "??????????, ?? ??????? ?? ??? ????, ???? ????? ???????-??????? ??? ????????? ??" ????-????? ????. "??? ?????? ???? ???? ?????? ?? ??? ????? ??? ????????, ????????? ?? ?????? ???? ???????????? ???? ??????? ?? ????????, ????????", ????? ?? ?????. ?????? ?????? ???? ??????, "?? ??, ???? ???" ???????? ??, ??????? ????? ???? ???? ?????? ??.

Napangiti ako sa aking sarili. Napawi agad ang ngiti kong 'yon nang maalala kong posibleng makadapuang-palad ko roon sa simbahan kinabukasan sina Ama at Kuya. Napabuntong-hininga na lamang ako. Napagdesisyunan ko na lang na bumalik sa aking pagkakahiga kanina at kalimutan ang isiping iyon.

Maingay na umaga ang gumising sa akin. Ingay na naggaling sa tilaok ng manok, mga tao sa labas, maging sina Leornardo at Junta nasa tingin ko ay nagaaway. Kulang man sa tulog ay lumabas ako upang tingnan ang nangyayari roon sa labas.

"Magandang Umaga" napatigil sila saglit nang marinig nila ang boses ko ngunit hindi sila nagpatinag. Itinuloy pa rin nila ang pagbubunganga, agang-aga. Mabuti na lamang at hindi ganoon kalapit ang bahay ng ibang tao rito dahil kung hindi ay mabubulabog at maririndi sila sa mag-asawang nasa harap ko ngayon.

"Ano bang pinagaawayan niyo? Ang aga-aga sa halip na tunog ng mga manok ang naririnig ko ay yang boses niyo ang nangingibabaw. Ikaw talaga Nardo, lagi mo nalang pinapainit ang ulo ni Junta. Baka mamaya iwanan ka na nyan.", biro ko sakaniya para hindi ganoong uminit ang ulo ni Junta. Sinamaan n'ya lang ako ng tingin at ipinagpatuloy ang paghithit ng tabako. "Bumili lamang ako ng tabako, pinagbabawalan niya pa ako "paliwanag ni Nardo. "Isa kang bahagi ng pagamutan ngunit hindi mo man lang inisip kung ano ang posibleng mangyari sa 'yo mula dyan sa bagay na gusto mo. Hindi na ako magtataka kung magkasakit ka, atsaka sayang lamang ang ipinambili mo diyan, panlamang tiyan nalang sana ang iyong binili", sermon naman ni Junta. Hindi naman nakasagot si Nardo na parang nanigas sa takot kay Junta lalo na ng pagtaasan siya ng boses at panlisikan ng mata na parang unti-unting kinukuha ang kaluluwa ni Leonardo. Natawa na lamang ako sa lagay ng kaibigan ko ngayon. Hindi na siya kumibo at nakatingin na lang sa ibaba. Bumalik naman sa kusina si Junta habang pinapakawalan ang mabibigat na hakbang dala ng inis sa katigasan ng ulo ng asawa.

Lumabas naman si Leonardo dala ang kaniyang tabako na sa wari ko'y itatapon na lamang niya ito. Wala na siyang nagawa dahil sa takot sa asawa. At kaya lamang naman ito nagalit sakaniya dahil inaalala lang din naman niya ang kalusugan nito. Katulad ni Junta ay dala rin nito palabas ang mabibigat niyang hakbang at walang tigil na pagbuntong-hininga. Natawa ako nang bahagya sa inasal nitong kaibigan ko, ngunit hindi ko na lamang ipinahalata dahil baka bigla na lamang niya akong batukan ng malakas.

Maya-maya pa ay bumalik na si Junta galing kusina. May dala itong almusal atsaka inilapag sa harap namin ni Leonardo. "Maraming salamat, Ate Junta", sabi ko na lamang. Ngunit ang katabi kong 'to ay walang imik na sinimulan ang pag-kain. Dumiretso naman si Junta na parang walang naririnig sa kwarto nila, gigisingin yata si Isabela.

Hindi nga ako nagkamali, ginising niya si Isabela at inayusan. Tahimik kaming kumakain sa hapag-kainan. Walang sinuman ang nagtangkang magsalita. Sinusubuan ni Junta ang anak nitong si Isabela, si Leonardo naman ay tahimik na kumakain.

Nang matapos na kami magumagahan ay agad akong naligo at gumayak sa pagbibihis. "Pasensya na Eduardo, yan lang ang maayos kong damit na maipapahiram ko sayo."nagaalalang tugon ni Nardo. "Ayos na ito. Maraming salamat sa iyo" ani ko sabay tapik sa balikat niya. "Wala iyon, ang mahalaga nakalayo-layo ka muna sa ama at kuya mo." aniya.

Napangiti naman ako ng marinig ko ang sinabi nya. Para ko na s'yang kuya na laging nandyan para sa akin sa oras ng problema. Nang matapos na ako sa aking pag-aayos ay agad akong lumabas sa aking silid.

May pupuntahan muna raw sila kaya mauna nalang daw muna ako sa simbahan, maaga pa lang rin naman para magsimula agad ang misa. Kaya hintayin ko na lang raw sila sa labas ng simbahan. "Mauuna na ako. Maraming salamat. Huwag mo nang gagalitin si Junta, baka iwan ka na niyan sa susunod" natatawa kong paalam sa kanila. "Paalam, Isabela, mauuna na ako. Magkita na lamang tayo sa simbahan" sabi ko nang nakangiti sakaniya. "Paalam po!", aniya, nakakahawa ang ngiti niya. Naglakad na ako palabas, mula roon ay kita ko pa rin ang maliit na bata. Kumaway naman ako sakaniya, kumaway rin siya pabalik. Nakakatuwa. Tumalikod na ako at naglakad na muli.

Nakasay na ako sa karwahe na naarkila ko. Mabilis itong pinaktabo ng kutsero upang makapunta ako ng makarating sa Parokya San Jose. Sumagi bigla sa aking isipan na narito sila ama at kuya para sumimba. Hindi ko alam kung paano ako hihingi ng paumanhin kay Ama dahil sa nagawa ko. Tiyak na galit pa s'ya sa mga pangyayaring yon. Ibinaling ko na lamang ang aking paningin sa daan habang tinatahak ang daan papuntang simbahan. Higit kumulang isang oras din ang nakalipas bago kami makarating sa simbahan. "Nandito na po tayo, Ginoo", nawala ang tuon ko sa mga taong naglalakad ng marinig kong magsalita si Manong. Matapos kong iabot ang salapi ay bumaba na ako nagpatuloy na sa paglalakad.

Maraming tao at deboto na rin sa Parokya kahit maaga aga pa. Pansin din ang mga tindera at tindero ng mga kakanin at suman sa labas ng simbahan. Pati narin ang mga musmos na bata na nagtitinda ng kandila at sampaguita. Sa hindi kalayuan ay natanaw ko ang kalesa nina Ama. Kapansin pansin din ang mga guardia civil na nagbabantay sa kan'ya.

Maya-maya pa ay mayroon ring dumaang isa pang magarbong kalesa. Pamilyar ang kalesang iyon, hindi nga ako nagkamali. Nakita kong si Luna na lulan ng kalesa iyon. Kita ko rin kung sino ang kutsero nito, si Mang Agustin. Itinigil na nila ang kalesa at saka dali-daling bumaba si Mang Agustin upang alalayan si Luna at ang dalawa isa pang binibini na sa tingin ko ay kapatid niya dahil mas matangkad ito kay Luna ng kaunti. Sumunod naman ang binata, ang bunso. Saka naman bumaba ang mag-asawang Cabrejas. Lumapit naman sa kanila si Ama at Kuya Errando.

Sa 'di kahabaan ng paghihintay ay kasunod lang rin ng kalesang sinasakyan nina Luna ay ang karwaheng sinasakyan nina Leonardo. Itinaas ko naman ang aking kanang kamay atsaka kumaway sakanila para makita nila ako. Sa hindi kalayuan ay itinigil na ng kutsero ang karwaheng sinasakyan nina Leonardo. Lumapit naman sila sa'kin.

Sa tingin ko ay nagkaroon pa ng maikling usapan si Ama at Don Cabrejas, nasilayan ko rin ang ngiti ni Ama, mukang nagkakasiyahan sila. Maya-maya pa ay tumunog na ang kampana na senyas na magsisimula na ang misa. Nakita kong nauna nang pumasok sina Ama at sina Don Cabrejas sa loob ng simbahan. Kasunod pa nito sina kuya at ang magkakapatid na Cabrejas. Sinundan ko ng tingin si Luna na malumanay na naglalakad at nakasunod sakanila, ngunit bago pa makatalikod ito ay nakita kong lumingon muna ito sa pwestong kinaroroonan ko atsaka pinagpatuloy ang paglalakad.

Kalmado ang aming paglalakad papasok nina Leonardo sa simbahan kahit na ginugulo ng lingon na iyon ang aking isipan dahilan para makaramdam ako ng kung anong kuryente na dumadaloy sa aking katawan. Hindi ko rin maintindihan ang dagliang pagbilis ng t***k ng aking puso.

Higit isang oras ang itinagal ng misa. Hindi ko mabilang kung ilang beses nagtatama ang mata naming dalawa ni Luna. Malayo siya sa akin at nakaupo sa hanay ng mga kababaihan sa kabila. Kinakabahan na rin ako dahil nakakailang tingin na rin sa akin ang si Leonardo. Nagtataka dahil sa inaasta ko ngayong nasa misa kami.