Ang lecture hall ng College of Information Technology sa MOON University ay may sariling microclimate. Isang espasyo kung saan ang init ng hapon sa labas ay walang laban sa pinaghalong lamig ng lumang aircon, amoy ng alikabok, at ang nakakaantok na himig ng boses ni Professor Morales. Para sa karamihan ng mga third-year BSIT students, ang tatlong oras na lecture sa Advanced Database Systems tuwing Biyernes ay isang uri ng pagsubok sa tibay ng loob-isang huling balakid bago ang pinakaaasam na weekend.
Sa isang sulok sa bandang likuran, malapit sa bintana, nakaupo si Rence. Ang kanyang atensyon ay wala sa kumplikadong diagram ng "normalization forms" na iginuguhit ng propesor sa whiteboard. Ito ay nasa labas. Sa isang puno ng akasya kung saan ang bawat paggalaw ng mga dahon dahil sa hangin ay tila mas may kahulugan kaysa sa kahit anong salitang namumutawi sa bibig ng guro. Ang kanyang notebook ay nakabukas, ngunit sa halip na mga code o notes, ang laman nito ay mga paulit-ulit na guhit ng mga geometric shapes-mga kuwadradong isiniksik sa loob ng iba pang mga kuwadrado, isang labirint na walang simula o katapusan.
"Pre, tignan mo 'to," bulong ni Marco, ang katabi niyang kaibigan na mas abala sa pag-edit ng litrato sa kanyang telepono kaysa sa pakikinig. Ipinakita nito ang isang litrato sa i********:: si Vanessa, ang star player ng women's volleyball team, na naka-candid shot habang tumatawa kasama ang mga ka-team nito. "Grabe, parang anghel. Kahit pawisan, ang ganda pa rin."
Hindi lumingon si Rence.
"Sabi niya sa akin kanina, 'Good luck sa quiz'," pagmamayabang naman ni Alex, na nasa kabilang gilid ni Rence. "Sa akin lang niya sinabi 'yun, 'di ba, Rence?"
Muli, walang sagot. Ang mga mata ni Rence ay nanatiling nakapako sa labas, ang kanyang mukha ay isang blangkong canvas. Para kina Marco at Alex, sanay na sila. Sa loob ng halos tatlong taon, ang pakikipag-usap kay Rence ay parang paghahagis ng bato sa isang malalim na balon. Minsan, may maririnig kang mahinang tunog ng pagbagsak. Kadalasan, wala. Ngunit sa kabila nito, nanatili silang mga kaibigan niya. Nakikita nila, sa likod ng pader ng yelo, ang isang katalinuhang hindi pangkaraniwan at isang anino ng kabaitan na bihira nitong ipakita.
Naramdaman marahil ni Professor Morales ang kawalan ng interes mula sa sulok ng classroom. Huminto siya sa pagsusulat at dahan-dahang lumingon, ang kanyang mga mata ay direktang tumama kay Rence.
"Mr. Villanueva," sabi ng propesor, ang boses ay matigas at puno ng hamon. "Since you seem to find the view outside more stimulating than my lecture, perhaps you can enlighten the class."
Isang alon ng katahimikan ang bumalot sa buong silid. Lahat ng mga mata ay napunta kay Rence. Ito ang paboritong eksena ng klase: ang pagsubok na ipahiya ng propesor ang pinaka-apatetikong henyo ng kanilang henerasyon.
"Explain to us the importance of the Boyce-Codd Normal Form," pagpapatuloy ng propesor, "and differentiate it from the Third Normal Form, providing a specific, real-world scenario where applying BCNF is critical even if the database is already in 3NF."
Isang kumplikadong tanong. Isang tanong na nangangailangan hindi lang ng memoryadong sagot, kundi ng malalim na pag-unawa. Nagsimulang magbulungan ang ilan. Si Marco ay napakamot sa ulo.
Hindi pa rin gumagalaw si Rence. Sa loob ng ilang segundo, ang tanging maririnig ay ang ugong ng aircon. Akala ng lahat ay hindi niya ito sasagutin.
Pagkatapos, nang hindi man lang inaalis ang tingin sa bintana, nagsalita siya. Ang kanyang boses ay kalmado, walang emosyon, ngunit sapat ang lakas para marinig ng lahat.
"Third Normal Form removes transitive dependency. Ang isang non-prime attribute ay hindi dapat dependent sa isa pang non-prime attribute," panimula niya. "BCNF is stricter. Sinasabi nito na para sa bawat functional dependency, X -> Y, ang X ay dapat isang superkey. Sa madaling salita, lahat ng determinant ay dapat candidate key."
Huminto siya sandali. Ang klase ay nakikinig na ngayon nang mabuti.
"Scenario," pagpapatuloy niya. "Isang university database. May table para sa student enrollments. Ang columns ay Student ID, Subject, at Professor. Sabihin nating ang isang propesor ay nagtuturo lang ng isang subject. Dito, ang Student ID at Subject ang composite primary key. The table is in 3NF dahil walang transitive dependency. Pero may problema: ang Professor ay dependent sa Subject, at ang Subject ay hindi superkey. Kung may bagong propesor na ia-assign sa isang subject pero wala pang naka-enroll na estudyante, hindi mo siya mailalagay sa table. Data anomaly. Applying BCNF means splitting the table into two: isa para sa Student-Subject, at isa para sa Subject-Professor. Inaalis nito ang anomaly."
Pagkatapos niyang magsalita, bumalik ang katahimikan. Ngunit ngayon, ito ay katahimikan ng paghanga at pagkabigla. Isang sagot na mas kumpleto pa sa nakasulat sa textbook.
Si Professor Morales ay tumikhim, halatang hindi inaasahan ang ganoong kasagutan. "Very well, Mr. Villanueva. See me after class."
Bumalik sa pagguhit ng mga kuwadrado si Rence na para bang walang nangyari.
Nang matapos ang klase, tinapik siya ni Marco. "Grabe ka, pre. Ginawa mong simple 'yung alien language na 'yun. Tara, laro tayo sa computer shop?"
Umiling si Rence, isinasara ang kanyang notebook. "Hindi pwede. May pupuntahan ako."
"Saan? Date?" biro ni Alex.
Hindi sumagot si Rence. Kinuha niya ang kanyang bag, tumango nang bahagya sa mga kaibigan, at nagsimulang maglakad palabas, mag-isa. Iyon ang kanyang routine. Palaging mag-isa.
Ang 7-Eleven malapit sa unibersidad tuwing Biyernes ng hapon ay isang magulong mundo. Ang chime ng pinto ay halos walang tigil sa pagtunog, kasabay ng tawanan ng mga estudyante, ng pag-vibrate ng mga telepono, at ng ritmikong pag-ikot ng Slurpee machine. Para kay Rence, ang ingay ay isang uri ng katahimikan. Kapag masyadong maraming tunog sa paligid, walang puwang para sa mga boses sa loob ng kanyang isip.
Dumiretso siya sa refrigerated section, ang kanyang mga mata ay dumaraan sa mga hilera ng mga de-boteng inumin. Wala siyang partikular na gusto. Ang pagpunta rito ay isang kilos na de-kahon, isang paraan para patagalin ang oras bago umuwi sa isa pang bahay na tahimik. Autopilot. Iyon ang kanyang estado sa loob ng maraming taon. Isang katawan na gumagalaw, isang isip na natutulog.
Kinuha niya ang isang bote ng mineral water. At sa sandaling dumampi ang dulo ng kanyang mga daliri sa malamig at mamasa-masang plastik, nangyari ito.
Isang kuryente.
Hindi ito basta kislap. Ito ay isang malakas na boltahe na gumapang mula sa kanyang kamay, umakyat sa kanyang braso, at kumalat sa kanyang buong sistema na parang kidlat. Napahugot siya ng hininga. Ang mga buhok sa kanyang batok ay biglang nagsitayuan. Kasabay ng kuryente ay isang pakiramdam-isang pamilyar na pamilyar na kaba, isang ghost of a feeling na matagal na niyang ibinaon sa pinakamalalim na hukay ng kanyang alaala.
Ang puso niya, na sa loob ng maraming taon ay tumitibok lang sa isang mabagal at monotonong ritmo, ay biglang kumabog nang mabilis at malakas.
Ano 'to?
Binitiwan niya ang bote at mabilis na lumingon. Ang kanyang mga mata, na kanina lang ay blangko, ay biglang naging alerto at puno ng pagkalito. Sinuyod niya ang paligid. Ang dami ng tao. Isang grupo ng mga babae na tumatawa malapit sa counter. Mga lalaking pumipili ng cup noodles. Isang mag-asawa na nagtatalo kung anong chips ang bibilhin. Sino? Saan nanggaling 'yun?
Ang pakiramdam ay hindi nawawala. Para itong isang invisible string na nakakabit sa kanya, humihila, nagpaparamdam. Isang presensya. Isang presensyang minsan ay naging sentro ng kanyang uniberso.
Imposible.
Pilit niyang iwinaksi ang ideya sa kanyang isip. Guni-guni lang. Epekto ng pagod. Ng puyat. Pero ang kuryente ay totoo. Ang kaba sa kanyang dibdib ay totoong-totoo.
Habang nakatayo siyang tuliro sa gitna ng aisle, bigla siyang nakarinig ng isang mabilis na yabag sa kanyang likuran. Bago pa siya makalingon-
BLAG!
Isang malambot na pwersa ang tumama sa kanyang likod. May narinig siyang isang mahinang sigaw at ang tunog ng natapong likido.
"Aray! Hot, hot, hot!"
Mabilis siyang lumingon. Sa sahig ay may isang baso ng mainit na kape, ang kalahati ng laman ay nagkalat na. At sa harap niya, nakatayo ang isang babae, iwinawasiwas ang kanyang kamay na namumula dahil sa talsik ng kape.
Ang buhok nito ay nakatali sa isang sporty ponytail, suot ang pamilyar na varsity jacket. Si Vanessa.
"Hala, sorry! Sorry talaga!" sabi ni Vanessa, ang mukha ay nagpapakita ng tunay na pag-aalala habang tinitignan ang likod ni Rence. "Nabasa ba damit mo? May nadulas kasi ako, hindi ko nakita-Teka, ikaw pala 'yan, Rence."
Ang tono niya ay biglang nagbago mula sa pagiging flustered patungo sa pagiging mausisa.
"Okay lang," sagot ni Rence, ang boses ay otomatikong bumalik sa pagiging malamig, kahit na ang internal na sistema niya ay nagkakagulo pa rin dahil sa kuryenteng naramdaman.
Kinuha ni Vanessa ang ilang tissue mula sa dispenser at pinunasan ang kanyang kamay. "Ako dapat mag-sorry. Ang lampa ko. Teka, anong ginagawa mo dito?"
"Bibili," simpleng sagot ni Rence.
Ngumiti si Vanessa. Ito ang karaniwang palitan nila. Siya ang magtatanong ng isang buong pangungusap, at sasagutin siya ni Rence ng isang salita. "Obvious ba?" biro niya. "Ang ibig kong sabihin, akala ko umuwi ka na agad. Lagi ka namang nawawala pagkatapos ng klase."
Pinulot ni Rence ang bote ng tubig na kanina'y binitiwan niya. Ang kuryente... unti-unti itong nawawala. Marahil, ang biglaang pagkabangga ni Vanessa ang nagpatigil dito. O marahil...
"Alam mo, tatlong taon na tayong magkaklase sa ilang subjects," sabi ni Vanessa, sumandal sa estante ng mga chichirya, ang mga mata ay nakatitig sa kanya, sinusuri siya. "Pero parang hanggang ngayon, wala pa rin akong alam sa'yo. Para kang isang libro na nakasara at may padlock."
Dumiretso sa counter si Rence, inilapag ang bote ng tubig. Sumunod si Vanessa.
"Seryoso," pagpapatuloy niya, ang boses ay mas mahina na ngayon. "Ang galing-galing mo sa klase pero parang wala kang pakialam. Campus crush ka pero parang wala kang nakikita. Bakit ka ganyan, Rence? Bakit parang may pader na nakaharang sa'yo? Ano bang tinatago mo?"
Isang direktang tanong. Isang tanong na walang sinuman ang nangahas na itanong sa kanya nang harapan.
Kinuha ni Rence ang sukli mula sa cashier. Humarap siya kay Vanessa. Sa isang saglit, nagtagpo ang kanilang mga mata. Nakita ni Vanessa sa mga mata nito ang isang napakalalim na kalungkutan, isang dagat ng mga emosyon na nakakulong sa likod ng isang blangkong ekspresyon. Ngunit kasing bilis ng paglitaw nito, nawala rin ito.
"Mag-ingat ka sa paglalakad," sabi lang ni Rence.
Pagkatapos ay tumalikod na siya at lumabas ng 7-Eleven, iniwan si Vanessa na nakatayo roon, mas lalo pang naging interesado at naguguluhan.
Habang naglalakad palayo si Rence, ang kuryente ay tuluyan nang naglaho. Pinalitan ito ng pamilyar na pakiramdam ng kawalan. Guni-guni nga lang siguro, sabi niya sa sarili. Imposibleng mangyari 'yun.
Ang makina ng kanyang itim na motorsiklo ay umugong. Ang pagsakay dito ang isa sa iilang bagay na nagbibigay sa kanya ng pakiramdam ng kontrol. Ang bilis, ang hangin na humahampas sa kanyang mukha, ang daan na nasa ilalim ng kanyang mga gulong-ito ang kanyang therapy.
Pero ngayong gabi, habang binabaybay niya ang daan pauwi, ang isip niya ay hindi mapalagay. Paulit-ulit na bumabalik ang kuryenteng iyon. Isang pakiramdam na akala niya ay kinalimutan na ng kanyang sistema. Isang multo mula sa nakaraan.
Huminto siya sa harap ng isang two-storey na bahay sa isang tahimik na subdivision. Maganda ang bahay. Malinis ang hardin. Naka-park sa garahe ang isang SUV. Sa labas, mukha itong perpektong tahanan.
Pagpasok niya sa loob, sumalubong sa kanya ang katahimikan. Ang ilaw sa sala ay nakabukas, at sa sofa, nakaupo ang kanyang ina, nanonood ng isang Korean drama sa telebisyon, ang mukha ay walang emosyon.
"Ma," bati ni Rence.
"Nandyan ka na pala," sabi ng kanyang ina, ang mga mata ay hindi inaalis sa screen. "Kumain ka na?"
"Hindi pa po. Sa taas na lang ako kakain."
"May pagkain sa lamesa. Initin mo na lang."
"Sige po."
Umakyat si Rence sa hagdan. Iyon lang. Walang "kamusta ang araw mo?". Walang ngiti. Walang yakap. Ang kanilang mga pag-uusap ay palaging ganoon-mga simpleng palitan ng impormasyon, walang init, walang buhay. Ang kanyang ama naman ay marahil nasa trabaho pa, o baka nasa kwarto na, umiiwas din sa pakikipag-usap. Ang kanilang pamilya ay parang mga isla na dating iisang kontinente, pero ngayon ay pinaghiwalay na ng isang malawak at malamig na karagatan.
Pumasok siya sa kanyang kwarto at isinara ang pinto. Hinubad niya ang kanyang bag at humiga sa kama, nakatitig sa puting kisame. Dito, sa loob ng apat na sulok ng kanyang silid, ligtas siya. Walang kuryente. Walang mga tanong. Walang nakaraan. Tanging ang mapagpalayang katahimikan.
Scene Break
Sa isang kwarto sa kabilang bahagi ng siyudad, sa isang lumang apartment na malapit sa unibersidad, isang babae ang nakahiga sa kanyang kama, yakap-yakap ang isang unan. Ang silid ay puno ng mga libro at ilang naka-frame na litrato na nakatalikod.
Kanina pa siya hindi mapakali. Mula nang umuwi siya galing sa 7-Eleven para bumili ng supplies para sa kanyang proyekto, may mabigat na pakiramdam na nakadagan sa kanyang dibdib. Isang pamilyar na kaba.
Ipinikit niya ang kanyang mga mata, pilit na inaalala ang eksena. Ang dami ng tao. Ang ingay. Pero sa isang saglit, sa gitna ng lahat ng iyon, naramdaman niya ito. Isang presensya. Isang enerhiya na kilalang-kilala ng kanyang kaluluwa.
Bakit ganun? 'Yung kaba sa dibdib ko kanina... parang biglang may dumaan na multo. Isang pamilyar na multo.
Napaupo siya sa kama, ang puso niya ay muling bumilis.
Imposible... Alam kong imposible. Pero bakit pakiramdam ko...
Tumingin siya sa bintana, sa madilim na kalangitan.
...bakit pakiramdam ko, nandoon siya?