Lihim ng Mag-ina

Randy

"Ok lang," sabi ni Tina, mabilis, parang ayaw niyang mababad doon. "Nag-reply ka naman kanina. Alam kong ligtas ka. Mas okay na 'yon kaysa wala akong balita at kung anu-ano na naiisip ko."

Tumango si Mark, pero may kaunting bigat pa rin sa dibdib. Ang amoy ng sabon mula sa motel, ang kaunting pagod sa katawan, at ang presensya ng kanyang Ina sa harap niya—lahat 'yon parang magkakahalong layer na hindi niya alam paano ididisenyo.

"Upo ka muna," sabi ni Tina, sabay balik sa sofa. Umupo rin si Mark sa tabi niya, may kaunting distansya pa, pero ramdam pa rin niya ang init ng presensya nito.

Tahimik muna silang dalawa. Ang electric fan sa gilid ay umiikot pa rin, mahinang humuhuni. Sa labas, may aso na tumatahol sa malayo, at ilang tricycle na dumadaan pa rin kahit madaling-araw na.

"Kumain ka na ba?" tanong ni Tina, tumingin sa kanya, ang mata ay puno ng pag-aalala pero may kaunting pagod na rin.

"Oo, Ma," sagot ni Mark. "Kumain kami ng kaibigan ko kanina."

"Sino kasama mo?" tanong niya, casual lang pero may kaunting curious sa tono.

Napatigil si Mark sandali. Hindi naman siya nag-panic, pero nag-isip siya kung anong sasabihin.

"Si… Carla," sagot niya, totoo naman. "Yung customer namin sa shop. Nag-celebrate lang kasi may birthday siya."

Hindi totoo ang birthday part, pero hindi rin sobrang layo sa katotohanan—may okasyon naman talaga na nangyari.

"Ah, si Carla," sabi ni Tina, tumango. May kaunting pagbabago sa ekspresyon niya—hindi galit, hindi rin masaya. Parang may kaunting… ewan. "Yung maganda na 'yon?"

"Opo," sagot ni Mark, bahagyang namula. "Kaibigan ko lang naman, Ma."

"Hmm," sagot lang ni Tina. Tumingin siya sa tasa ng kape sa mesa, parang may iniisip. "Kaibigan lang?"

"Oo naman," sabi ni Mark, pero may konting pag-aalangan sa boses. "Bakit mo naman natanong, Ma?"

"Wala lang," sagot ni Tina, ngumiti nang bahagya. "Bata ka pa naman. Normal lang na may mga kaibigan ka. Normal din kung… may gusto kang ligawan."

Napatigil si Mark. Hindi niya alam kung bakit, pero parang may kakaiba sa paraan ng pagsasabi ni Tina. Hindi siya galit. Hindi rin disappointed. Pero parang may kaunting lambing sa boses na hindi niya sanay marinig.

"Ma…" sabi niya, tumingin sa kanya. "Ok ka lang ba?"

"Oo naman," sagot ni Tina, mabilis. "Nag-aalala lang ako kasi nga… matagal akong nawala sa buhay mo. Ngayong nandito na ako, parang gusto kong bantayan ka pa rin tulad nung bata ka pa. Pero alam ko naman na… hindi ka na bata."

Napakunot-noo si Mark. May kakaiba sa tono ni Tina—parang may kaunting lungkot, pero may halong acceptance din.

"Ma, nandito ka na," sabi niya, inaabot ang kamay nito. "Hindi ka na mawawala ulit, di ba?"

Napatingin si Tina sa kamay niya na hawak ang kamay niya. Mainit. Matibay. Kamay ng lalaki na. Hindi na kamay ng batang umiiyak sa airport.

"Oo, anak," sabi niya, hinigpitan ang hawak. "Nandito na ako. Hindi na ako aalis."

Tahimik ulit. Pero ang katahimikan ay hindi uncomfortable. Mas parang… may bagong layer na hindi pa nila napag-uusapan pero nararamdaman na ng pareho.

"Ma, matulog ka na," sabi ni Mark pagkatapos ng ilang sandali. "Pagod ka na. Nandito na naman ako. Ligtas."

"Oo nga," sabi ni Tina, tumayo nang dahan-dahan. "Ikaw din, matulog ka na. Maaga ka pa bukas, di ba?"

"Opo," sagot ni Mark. "Good night, Ma."

"Good night, anak," sagot ni Tina. Pero bago siya tuluyang pumasok sa kwarto,

lumingon siya ulit. "Mark?"

"Yes, Ma?"

"Ingat ka lagi, ha. Kahit nasaan ka. Kahit sino kasama mo."

Tumango si Mark. "Oo naman, Ma."

Pumasok na si Tina sa kwarto, pero bago niya tuluyang isara ang pinto, narinig niya ang mabigat na buntong-hininga ni Mark sa labas.

Sa loob ng kwarto, humiga si Tina sa kama, tinitingnan ang kisame. Ang ilaw ng buwan ay sumisilip sa manipis na kurtina, nagbibigay ng mahinang liwanag sa kwarto.

Si Carla, isip niya. Yung magandang babae na 'yon. Kasama niya ngayong gabi.

May kaunting kirot sa dibdib niya na hindi niya maipaliwanag. Hindi dahil sa galit. Mas parang… may kaunting selos na hindi niya dapat naramdaman.

Bakit ganito? Dapat masaya ako na may kaibigan siya. Dapat masaya ako na may buhay siya sa labas. Pero bakit parang… hindi ko gusto na may iba siyang kasama?

Pumikit siya, hinigpitan ang yakap sa unan—dating unan ni Roberto. Pero ngayong gabi, hindi si Roberto ang nasa isip niya.

Si Mark.

Ang anak na lumalaki na, lumalayo na, at may sariling mundo na.

At sa loob-loob niya, may maliit na boses na bumubulong:

Ayoko siyang mawala ulit.

Kinabukasan, alas-nuwebe ng umaga. Gising na si Tina, naligo na, at nag-almusal na rin. Si Mark ay umalis na kanina pa—alas-siyete pa lang, nag-announce na na kailangan niyang pumasok sa shop kahit Saturday dahil may rush job daw.

"Ma, baka late ako makauwi," sabi niya bago umalis, hawak ang helmet. "May customer kasi na kailangan ng urgent repair."

"Sige, anak," sagot ni Tina. "Ingat ka. Text mo lang ako kung anong oras ka uuwi."

"Oo, Ma," sagot niya, sabay halik sa noo niya—isang mabilis na halik, pero sapat na para mag-init ang pisngi ni Tina.

Nang makaalis si Mark, naiwan si Tina mag-isa sa bahay. Wala siyang ginawa kundi maglinis ng bahay mag-ayos ng mga gamit, at panoorin ang TV na walang kwenta ang palabas.

Bandang alas-onse, naisipan niyang lumabas. May kailangan siyang bilhin—mga personal na gamit, konting grocery, at baka may makita pa siyang magandang damit para sa sarili. Matagal na rin siyang hindi bumibili ng bagong damit para sa sarili.

Nag-ayos siya nang simple: light blue na blouse na may kaunting lace sa gilid, fitted na jeans, at white sneakers. Sinuklay niya ang buhok, nag-lagay ng konting BB cream at lip tint—hindi masyadong maarte, pero presentable.

Tiningnan niya ang sarili sa salamin. Chinita pa rin ang mata, maputi pa rin ang balat kahit medyo may konting pagod na sa mga mata. Ngumiti siya nang bahagya.

Mukhang ok pa naman, isip niya. Hindi pa naman ako sobrang matanda.

Lumabas siya ng bahay, nag-lock ng gate, at naglakad papuntang kanto para sumakay ng jeep papuntang Robinsons Malolos.

Robinsons Malolos—isang maliit na mall kumpara sa mga malls sa Maynila, pero sapat na para sa mga taga-Bulacan. May grocery, department store, ilang boutique, fast food chains, at air-conditioned na pasilyo na sobrang lamig na halos mangingitim ka sa lamig.

Pumasok si Tina sa main entrance, agad niyang naramdaman ang lamig ng aircon. Hinawi niya ang buhok mula sa mukha, huminga nang malalim, at nagsimulang maglakad papunta sa department store.

Bumili siya ng mga basic toiletries—shampoo, conditioner, lotion, mga gamit na nauubos na sa bahay. Pagkatapos, pumunta siya sa ladies' section, tumingin-tingin sa mga rack ng mga damit.

May nakita siyang magandang floral dress—maikli lang hanggang tuhod, pastel pink, may konting sleeves. Hindi masyadong mahal. Kinuha niya, sinukat sa katawan, tiningnan sa salamin.

Bagay ba? tanong niya sa sarili.

May saleslady na lumapit. "Ma'am, bagay po sa inyo 'yan. Pastel colors po maganda sa maputi."

"Ay, salamat," sabi ni Tina, nahihiya pero natuwa rin. "Baka nga bilhin ko na 'to."

"Suotin niyo po muna sa fitting room para sure," suggest ng saleslady.

"Sige po," sagot ni Tina.

Habang naglalakad siya papunta sa fitting room area, biglang may tumawag sa kanya mula sa likod.

"Tina?"

Napatigil siya. Ang boses ay pamilyar—malalim, may kaunting accent na parang sanay magsalita ng English, pero maayos pa rin ang Tagalog.

Lumingon siya.

At doon, nakatayo sa harap ng rack ng men's polo shirts, nakangiti nang malaki, ang isang lalaking hindi niya inaasahang makikita dito sa Malolos.

"Randy?" bulalas ni Tina, hindi makapaniwala.

"Ikaw nga!" sabi ni Randy, lumapit agad, nakangiti pa rin. "Grabe, ilang taon na tayong hindi nagkita!"

Si Randy—Filipino engineer na nakilala niya sa Hong Kong nung 2015. Matangkad, mga 5'11", moreno pero maayos ang features, medyo chubby pero presentable, laging naka-polo shirt kahit day-off. Engineer siya sa isang construction company sa Hong Kong, pero madalas niyang nakikita noon si Tina sa mga Filipino gatherings—sa park tuwing Linggo, sa church, at minsan sa mga birthday parties ng mga kababayan.

Nang una nilang magkita, simple lang. Nag-hi lang. Pero habang tumatagal, mas nagiging madalas ang pag-uusap. Randy was kind—lagi siyang nag-aalok tumulong kay Tina kung may kailangan, lagi siyang nakikinig sa mga kuwento niya tungkol kay Mark, at lagi siyang nag-iinvite sa kanya na sumama sa mga lakad ng grupo.

Pero sa likod ng lahat ng 'yon, alam ni Tina na may gusto si Randy sa kanya. Hindi naman masyadong obvious, pero ramdam niya. Sa paraan ng pagtingin niya, sa paraan ng pag-aalaga, sa paraan ng pag-text niya tuwing gabi na "Kumain ka na ba?" kahit alam niyang kumain na.

Noong 2017, isang beses, nag-confess si Randy.

Sa park sa Kowloon, habang umuulan nang mahina, sinabi niya:

"Tina, alam kong may asawa ka na. Alam kong hindi ko dapat sabihin 'to. Pero… gusto kita. Hindi lang bilang kaibigan."

Natigilan si Tina noon. Hindi siya natuwa. Hindi rin siya nagalit. Mas nag-panic siya.

"Randy… sorry. Hindi ko kayang mag-isip ng ganyan. May asawa pa ako. May anak ako. Hindi ko kaya."

Ngumiti si Randy, kahit masakit. "I understand. Sorry kung sinabi ko. Pero kung sakaling… magbago ang isip mo, nandito lang ako."

Hindi na nila napag-usapan ulit. Pero pagkatapos noon, medyo lumayo na si Tina kay Randy. Hindi dahil ayaw niya sa kanya, kundi dahil natatakot siyang baka mas lumaki pa ang feelings nito.

Tapos, namatay si Roberto. At after a few months, umuwi na rin si Tina sa Pilipinas.

Hindi na sila nag-usap simula noon.

Hanggang ngayon.

"Randy, ano ginagawa mo dito?" tanong ni Tina, nakangiti pero medyo shocked pa rin.

"Umuwi na rin ako," sagot ni Randy, nginitian siya. "Last year pa. Nag-resign na ako sa Hong Kong. Dito na ako nag-work, sa isang local engineering firm sa Bulacan. Ikaw? Kailan ka bumalik?"

"Ah, last year din," sabi ni Tina. "2024. Hindi na ako bumalik sa Hong Kong. Dito na rin ako permanently."

"Wow, pareho tayo," sabi ni Randy, tumatango. "Kamusta ka na? Kamusta si Mark?"

"Ayos naman," sagot ni Tina. "Lumalaki na si Mark. Nag-work na siya as mechanic. Matangkad na, maskulado na rin."

"Grabe," sabi ni Randy, natatawa. "Last time I saw him sa picture mo, maliit pa siya. Ngayon lalaki na."

"Oo nga eh," sabi ni Tina, may konting lungkot sa boses. "Nawala ako nang matagal sa buhay niya. Pero ngayon, nandito na ako. Nag-catch up na kami."

Tumango si Randy. May sandali silang natahimik, pero hindi awkward. Mas parang nag-aassess pareho ng kung ano ang sasabihin next.

"Tina," sabi ni Randy pagkatapos ng ilang segundo. "Free ka ba ngayon? Gusto mo bang mag-coffee? O kaya mag-lunch? Libre ko na. Sobrang tagal na nating hindi nag-usap."

Nag-isip si Tina. Wala naman siyang rush na umuwi. Si Mark ay nasa trabaho pa rin, at malamang late pa ang uwi niya. At sa totoo lang, nami-miss niya rin ang kausap—lalo na ang taong nakakaintindi ng buhay OFW, ng lungkot sa abroad, ng feeling na parang floating ka sa dalawang mundo.

"Sige," sagot niya, ngumiti. "Libre mo ha."

"Syempre," sabi ni Randy, nginitian siya ulit. "Tara, sa food court na lang. Simple lang."

Naupo sila sa food court ng Robinsons, sa sulok na may kaunting privacy. Nag-order si Randy ng dalawang kape at ilang pares ng siomai para may kainin habang nag-uusap.

Habang hinihintay ang order, nag-usap sila tungkol sa mga simpleng bagay: kung paano ang buhay sa Bulacan, kung gaano kaiba ang Pilipinas compared sa Hong Kong, kung ano ang mga bagong tuklas nilang lugar.

"Mas tahimik dito," sabi ni Randy. "Sa Hong Kong, parang lagi kang tumatakbo. Dito, mas… breathable."

"Oo nga," sabi ni Tina. "Pero may mga times na nami-miss ko rin ang Hong Kong. Yung routine, yung predictability. Dito kasi, parang lahat uncertain."

"Uncertain paano?" tanong ni Randy.

Nag-isip si Tina bago sumagot. "Siguro… dahil sa relationship ko sa anak ko. Matagal kaming magkahiwalay. Ngayong nandito na ako, parang may gap pa rin. Hindi ko alam kung paano ko siya ulit maaalagaan nang hindi invasive. Kasi matanda na siya. May sarili na siyang buhay."

Tumango si Randy. "I can imagine. Pero alam mo, Tina, ang importante, nandito ka na. Kahit may gap, pwede mo namang punuin 'yon ng mahabang conversations, quality time. Hindi na kailangang buuin lahat in one day."

Ngumiti si Tina. "Salamat, Randy. Sana nga ganun kadali."

"Madadali lang kung hahayaan mong maging madali," sagot niya, nginitian siya nang may kaunting lambing.

Naramdaman ni Tina ang subtle shift sa tono niya. Hindi siya uncomfortable, pero may kaunting awareness na pumasok sa loob niya.

Alam kong may gusto pa rin siya, isip niya. Hindi naman siya nag-move on. Or baka nag-move on na, pero may part pa rin na…

Dumating ang order. Nag-enjoy sila sa siomai at kape, kwento pa rin nang kwento tungkol sa mga nakakatawang experiences sa Hong Kong—yung mga amo na OA, yung mga ka-work na chismosa, yung mga lakad sa Victoria Harbour tuwing day-off.

Habang tumatagal ang usapan, mas nagiging comfortable si Tina. Si Randy was easy to talk to—hindi judgemental, hindi invasive, at lagi siyang may mga insights na helpful.

"Kamusta naman ang love life mo?" tanong ni Randy pagkatapos ng ilang minuto. "May boyfriend ka na ba? O di kaya… may nanliligaw?"

Napatigil si Tina sa pag-inom ng kape. Bahagya siyang namula.

"Wala naman," sagot niya, natatawa nang bahagya. "Sobrang busy ko sa pag-aalaga kay Mark. Tsaka… matagal na akong hindi nag-isip ng ganyan."

"Hindi mo ba nami-miss?" tanong ni Randy, tumingin sa kanya nang diretso. "Yung may kasama? Yung may ka-share ng buhay?"

Namula pa lalo si Tina. Hindi dahil sa hiya, kundi dahil totoo ang tanong. Nami-miss niya nga. Lalo na ngayong madalas niyang nararamdaman ang loneliness sa gabi, kahit nandoon ang anak na si Mark sa kabilang kwarto.

"Minsan," amin niya. "Pero… ewan. Hindi ko alam kung ready na ako ulit. Parang ang tagal nang nakakalimutan ko kung paano maging… babae sa relationship."

"Hindi mo kailangan kalimutan," sabi ni Randy, mas mababa ang boses. "Kailangan mo lang ng tamang taong mag-remind sa'yo."

Tumingin si Tina sa kanya. Ang mata ni Randy ay diretso, sincere, at puno ng ibig sabihin na hindi na kailangang i-explain pa.

May sandali silang nagtitigan.

At sa loob ni Tina, may maliit na spark na sumiklab—hindi dahil sa Randy mismo, kundi dahil sa realization na may taong nag-acknowledge sa kanya bilang babae, hindi lang bilang nanay.

Kailan ba huling beses na may nag-tingin sa'kin nang ganito? tanong niya sa sarili. Kailan ba huling beses na may taong nag-confess na gusto niya ako, hindi dahil sa pera o dahil sa awa, kundi dahil gusto niya talaga ako bilang tao?

Umiwas siya ng tingin, nag-pretend na may nakita siyang interesting sa table.

"Randy… alam kong alam mo na kung ano 'tong usapan natin," sabi niya, mahinang boses.

"Oo," sabi ni Randy, walang denial. "Alam ko. At alam kong alam mo rin na… hindi pa ako nag-mmove on completely."

Napalunok si Tina. "Randy… matagal na 'yon. Baka nag-iisip ka lang ng past feelings. Hindi ko kasi alam kung—"

"Tina," putol ni Randy, mabait pa rin ang tono pero firm. "Hindi past feelings 'to. Kahit umuwi na ako dito, kahit may ibang babae na nag-try mang-approach sa'kin, ikaw pa rin. Ikaw pa rin ang naiisip ko."

Nagsalita siya nang totoo. Walang halong biro. Walang hidden agenda. Pure confession.

Napahinga nang malalim si Tina. Hindi siya galit. Hindi rin siya takot. Mas parang… overwhelmed.

"Hindi ko alam kung ano sasabihin ko," sabi niya, honest din.

"Hindi ko rin hinihiling na sagutin mo ngayon," sabi ni Randy. "Gusto ko lang malaman mo na… nandito ako. Kung kailangan mo ng kausap, ng kasama, o kung sakali… ng mas pa sa 'yon, nandito lang ako."

Tumingin si Tina sa kanya, at sa mata ni Randy, nakita niya ang sincerity na wala sa iba. Walang pressure. Walang manipulation. Puro genuine affection.

Pero sa likod ng lahat ng 'yon, may isang bagay na bumabalik sa isip ni Tina:

Si Mark.

Ang anak niya na lumalaki na, lumalayo na, at may sariling mundo na.

Ang anak niya na, sa katotohanan, ang tanging tao na nag-stay sa buhay niya kahit matagal siyang nawala.

At sa loob-loob niya, may maliit na boses na nagtatanong:

Kung may taong mag-aalaga sa'kin ngayon, hindi ba dapat masaya na ako? Hindi ba dapat yun ang normal? Pero bakit… bakit parang may kulang?

"Salamat, Randy," sabi niya pagkatapos ng ilang segundo. "Appreciate ko talaga 'to. Pero… kailangan ko ng oras. Hindi ko alam kung saan pa ako ngayon sa buhay ko."

"Walang problema," sabi ni Randy, ngumiti. "Take your time. Wala akong pressure. Basta alam mo lang na… hindi ka nag-iisa."

Ngumiti rin si Tina, kahit may kaunting gulo pa sa loob niya.

Natapos ang lunch nila nang around 1:30 PM. Nag-exchange sila ng numbers—na-update na, kasi matagal nang expired 'yung lumang contact details nila sa isa't isa.

"Text mo 'ko kung may kailangan ka," sabi ni Randy bago sila maghiwalay sa parking lot. "O kaya kung gusto mo lang mag-kape ulit. Walang pressure. Just as friends."

"Oo," sabi ni Tina. "Salamat ulit, Randy."

"Ingat ka pa-uwi," sabi niya, nginitian siya nang malambing bago tuluyang tumalikod.

Pinanood ni Tina siyang lumayo, sumakay sa kotse, at umalis.

Nang mag-isa na siya, huminga siya nang malalim, tumingin sa kalangitan na medyo nag-iinit na dahil tanghaling-tapat na.

Ano ba 'to? tanong niya sa sarili. Bakit parang mas komplikado pa ang buhay ko ngayong umuwi na ako?

Sumakay siya ng jeep pauwi, pero buong biyahe, hindi niya maalis sa isip ang dalawang mukha:

Si Randy—ang lalaking matagal nang gusto siya, matagal nang handang mag-alaga sa kanya.

At si Mark—ang anak niyang lumalaki na, lumalayo na, pero sa totoo lang, ang tanging tao pa rin na hindi niya kayang bitawan.

At sa loob ng jeep, habang umiikot ang buhay sa paligid niya, may maliit na boses sa loob niya na bumubulong:

Sino ba talaga ang kailangan ko?

Pagdating niya sa bahay, around 3 PM na. Wala pa si Mark. Nag-text siya kanina:

2:15 PM – Mark:

"Ma, medyo late pa ako. May dagdag na trabaho. Baka 7 PM na ako makauwi. Kumain ka na ha."

Nag-reply si Tina:

"Ok, anak. Ingat ka. I-text mo lang ako pag pauwi ka na."

Naupo si Tina sa sofa, tumingin sa kisame. Ang hangin mula sa electric fan ay malamig, pero ang loob niya ay mainit pa rin—mainit dahil sa confusion, dahil sa mga tanong na hindi niya masagot.

Si Randy, sincere. Matino. May trabaho. Matagal nang gusto ako. Hindi ba 'yon ang dapat kong piliin?

Pero sa kabila ng lahat ng 'yon, bakit si Mark pa rin ang naiisip niya?

Bakit si Mark ang tanging taong hindi niya kayang mawala?

Pumikit siya, hinigpitan ang yakap sa sarili.

Anak ko 'yan, sabi niya sa sarili, paulit-ulit. Anak ko lang 'yan. Wala nang iba.

Pero sa loob-loob niya, sa pinakamalalim na parte ng isip niya na ayaw niyang aminin, may maliit na boses na sumasagot:

Talaga lang ba?

Nang mag-isa na siya sa bahay, umupo si Tina sa harap ng salamin sa kwarto niya. Tumingin siya sa sariling repleksyon—ang mukha niyang medyo pagod na, ang mga mata niyang may kaunting eye bags, ang buhok niyang kailangan na ng retouch.

Babae pa ba ako? tanong niya sa sarili. O nanay lang?

Ang tanong na 'yon, matagal na niyang iniiwasan. Pero ngayong sinabi ni Randy ang mga salitang 'yon—na may taong nag-acknowledge sa kanya bilang babae, hindi lang bilang nanay—bumalik lahat ng suppressed na feelings niya.

Naalala niya ang pakiramdam kanina, habang nakatingin sa kanya si Randy nang diretso, nang sincere. Ang pakiramdam na may taong nag-appreciate sa kanya, hindi dahil obligation, kundi dahil gusto niya talaga.

Pero sa likod ng lahat ng 'yon, may darker na realization na sumisingit.

Kung may Randy… kung may ibang lalaki sa buhay ko… hindi na ako mag-iisip nang… ganun… kay Mark.

Napahinto siya, napatitig sa sarili sa salamin.

Ano ba 'tong iniisip ko?

Hindi niya maintindihan. Hindi niya alam kung bakit ganun. Pero totoo 'yon. Ramdam niya 'yon.

Kapag kasama niya si Mark, lalo na sa mga late nights, sa mga oras na tahimik lang silang dalawa sa bahay, may mga sandali na… nahihirapan siyang i-categorize ang nararamdaman niya.

Hindi lang 'yon simpleng pag-aalala ng nanay. Hindi lang 'yon simpleng pagmamahal sa anak.

May something else. Something na ayaw niyang aminin. Something na alam niyang mali, pero nandoon pa rin, tumutubo sa dilim ng isip niya.

At ngayong nandito si Randy—isang matinong lalaki, isang taong matagal nang may gusto sa kanya, isang taong walang kinalaman kay Mark—bigla siyang nakakita ng escape.

Kung may Randy… kung may ibang lalaki… magiging normal ulit ako.

Magiging normal na nanay lang ulit ako.

Hindi na ako mag-iisip ng… ganun… sa anak ko.

Pumikit siya, huminga nang malalim.

Hindi niya alam kung tama o mali ang iniisip niya. Hindi niya alam kung ano bang tamang gawin.

Pero alam niya ang isa: kailangan niya ng distraction. Kailangan niya ng someone na mag-remind sa kanya na babae pa siya, na may ibang tao pa sa mundo bukod kay Mark.

Kailangan niya ng someone na mag-fill ng void na, sa totoo lang, hindi dapat si Mark ang pumapalit.

Tumayo siya, tumingin sa cellphone niya. Ang number ni Randy, naka-save na doon.

Bago pa niya naisip nang maayos, nag-type na siya ng message:

3:47 PM – Tina:

"Randy, thank you ulit kanina. Naisip ko lang… baka pwede tayong mag-coffee ulit soon? Kung free ka."

Pinindot niya ang send bago pa niya mabago ang isip.

Ilang segundo lang, nag-reply na si Randy:

3:49 PM – Randy:

"Sure! Anytime, Tina. Just let me know kung kelan ka free. 😊"

Ngumiti si Tina, pero ang ngiti niya ay hindi dahil sa kilig. Hindi dahil sa masaya siya.

Ang ngiti niya ay dahil sa relief.

Relief na may escape siya. Relief na may paraan siyang takasan ang mga iniisip niya na hindi niya dapat iniisip.

Pero sa loob-loob niya, sa pinakamalalim na parte ng isip niya, may maliit na boses na bumubulong:

Tinakbuhan mo lang. Hindi mo nasolusyunan.

Pumikit siya, hinigpitan ang hawak sa cellphone.

Pero mas okay na 'to, sabi niya sa sarili, desperado. Mas okay na 'to kaysa… kaysa…

Hindi niya natapos ang sentence. Ayaw niyang tapusin.

Kasi alam niya kung ano ang susunod na salita.

At hindi niya kaya.