Lihim ni Kiko [M2M]

Kabanata X

“ANAK?”

“‘Nak?”

Naalimpungatan ako nang maramdaman kong may gumigising sa akin.

“‘Nak, gising na. Maaga pa tayong tutungo sa hacienda.”

Kaagad akong napabalikwas ng bangon nang marinig ko ang boses ni Itay.

“‘T-tay... pasensya na ho at medyo napahimbing ang tulog ko,” paghingi ko ng paumanhin dito.

“Ayos lang, anak. Alas-singko pa lang naman ng umaga.”

Iniabot nito ang kanyang kamay upang tulungan akong tumayo.

Nang makatayo ako ay tumalikod na ito upang lumabas ng aming kwarto.

“Pinapaaga kami ni Boss Paeng sa sakahan upang makagawa ng ilang mga gawain bago magsimula ang munting piging. Kailangan nating agahan ang pagpunta roon,” sambit nito habang naglalakad.

Nang makalabas na ito nang tuluyan ay nag-unat muna ako ng katawan sabay hikab. Gusto ko pa sanang matulog dahil araw naman ng Sabado. Ngunit nangako nga pala ako kay Itay na sasama ako sa kanya sa hacienda ngayong araw.

Bago magdesisyong lumabas ay napatingin muna ako sa katre kung saan kasalukuyang natutulog si Kevin. Wala itong saplot pang-itaas at bahagyang nakabukaka pa. Litaw na litaw ang kagandahan ng katawan nito dahil sa kanyang ayos. Napansin ko ring gising na ang alaga nito sa loob ng kanyang boxers.

Napalunok ako dahil agad na sumagi sa aking isipan ang kakatwang pangyayaring namagitan sa aming dalawa kagabi. Ayoko na muna iyong alalahanin. At gusto ko na rin iyon kaagad ibaon sa limot.

Kinuha ko ang kumot at agad ko itong kinumutan.

Matapos iyon ay lumabas na rin ako ng aming kwarto.

Dumiretso ako sa kusina upang magkape. Doon ay naabutan ko si Itay na mukhang nagpapainit ng tubig.

“Magkakape ka rin, ‘tay?” banggit ko rito.

Napalingon naman ito sa akin.

“Oo, anak. Magkakape ka rin ba? Ako na magtitimpla para sa ‘yo.”

Napaupo ako sa isa sa mga upuan sa munti naming hapag-kainan.

“Salamat, ‘tay.”

Ilang segundo pa ay tahimik lamang akong naupo habang pinagmamasdan ang aking amang nakatayo sa harapan ng pugon. Kaming dalawa pa lamang ang gising. Hindi kasi tumatanggap ng labada si Inay tuwing araw ng Sabado’t Linggo. Sina Kevin at Karl ay paniguradong babawiin ang tulog dahil wala namang pasok. Ganoon din sana ako kung hindi lamang nagdesisyon ang Itay na isama ako sa hacienda ngayong araw.

“Nga pala, anak. Sino itong Louis na nabanggit ni Kevin?”

Bahagya akong napaigtad sa biglaan nitong nasambit.

Wala akong naisip na pwedeng isagot rito kaya’t nautal-utal na naman ako.

“A-ah...”

Hindi ako makasagot nang maayos. Paano’y una ko agad naalala ang nangyari sa amin ni Louis kahapon.

“Galing daw iyon ng Maynila, tama ba?”

Muli akong nagulat sa narinig ko mula rito. Ang Kevin na iyon talaga. Isiniwalat ba nito kina Itay ang lahat ng nalalaman tungkol sa kaklase kong iyon?

“A-ah, oho, ‘tay. Taga-Maynila raw kasi ang Papa n’ya. A-ang kanyang ina naman ay taga-rito ngunit nagtatrabaho sa ibang bansa.”

Tinanggal na nito mula sa pugon ang takure.

“Naku, anak, mag-iingat ka sa mga taga-Maynilang iyan. Iba mag-isip ang mga iyon kumpara sa ‘ting mga probinsyano.”

Isinalin nito sa termos ang mainit na tubig.

“M-mabait naman ho ‘yon si Louis, ‘tay.”

“Mabait. Bakit, matagal mo na ba s’yang kakilala?”

Hindi na ako sumagot pa at at hinayaan na lamang itong magtimpla ng kape para sa aming dalawa.

Mukhang hindi nito gusto si Louis na maging kaibigan ko. Paano pa kaya kapag malaman nitong sinubo ko ang ari ng kaklase kong iyon? Tiyak na aatakihin ito sa puso.

Dahil sa aking naisip ay hindi ko napigilang mapalunok. Ngayon ko lang napagtanto ang mga kahibangang nagawa ko kahapon.

“Heto na ang kape mo, anak.”

Lumapit na si Itay bitbit ang dalawang tasa ng kape at naupo sa tabi ko.

Nanatili pa rin akong tahimik. Hindi ko alam ang sasabihin ko. Ang laki ng kasalanan kong nagawa. Hindi lamang kay Louis, pati na rin sa kapatid ko. Pakiramdam ko ay napakadumi kong tao.

“O, anak, ayos ka lang ba?”

Nabigla ako nang bigla na lamang hawakan ni Itay ang aking leeg upang suriin kung may trangkaso ako. Agad kong naramdaman ang init ng kamay nito.

“A-ayos lang ako, ‘tay.”

Nag-ayos ako ng pag-upo at ginalaw ko na ang tasang nasa harapan ko.

Tinignan naman ako nito nang puno ng pag-aalala.

“Gusto mo bang pumarito ka na lang muna sa bahay? Ayos lang naman kung hindi ka na muna sumama sa hacienda.”

“H-hindi, ‘tay! A-ayos lang po talaga ako. S-siguro ay dahil sa lamig lamang ito,” mabilis na tanggi ko.

“Ganu’n ba? S’ya, inumin mo na iyang kape mo nang mabawasan ang ginaw mo.”

Sinunod ko na lamang ang sinabi nito at agad na humigop ng kape.

Uminom na rin ito at hindi na nagsalita.

Nagpatuloy ang walang imikan naming pagkakape hanggang sa naubos n’ya na ang kanya.

Tumayo ito at nagtungo sa kanilang silid upang kumuha ng tuwalya. Pagbalik ay bitbit na nito ang puting tuwalya na nakasabit sa kanyang balikat.

“Bilisan mo na riyan nang makaligo ka na. Sa banyo ka na maligo at sa may poso na lamang ako.”

“O-opo, ‘tay,” sabay tango ko.

Tuluyan na itong naglakad patungo ng likod-bahay. Sinundan ko pa ito ng mga tingin hanggang sa tuluyan na itong makaalis.

Napahinga ako nang maluwag. Hindi ko talaga kayang magsinungaling dito. Natatakot akong mabuking nito ang ginawa naming kalaswaan nina Louis at Kevin. Sa oras na malaman n’ya iyon ay hindi ko na alam kung saan ako pupulutin.

Sa kabila ng pag-aalala ko ay hindi ko pa rin napigilang ma-excite sa madadatnan ko mamaya sa labas ng likod-bahay. Tiyak kasing maliligo na naman si Itay nang tanging brief lamang ang saplot sa katawan. Gustong-gusto ko talagang nakikita ang napakaganda ng hubog nitong kabuuan.

Kaya naman ay hindi ko na inubos ang aking kape at dali-daling nagtungo sa aming kwarto. Kumuha ako ng tuwalya at agad ring dumiretso sa may likod-bahay upang maabutan ko si Itay na kasalukuyang naliligo sa may poso.

Habang naglalakad papunta roon ay hindi ko napigilang kabahan. Tila may mga paru-parong nagwawala sa loob ng aking tiyan. Hindi na ako makapaghintay sa napakagandang tanawin na naghihintay sa akin doon.

Nadatnan kong nakabukas ang pintuan palabas ng likod-bahay. Naririnig ko na rin ang tunog ng pag-bomba ng poso at ang pag-agos ng tubig mula rito.

Nilapitan ko ang pinto nang dahan-dahan. Marahan akong sumilip sa labas.

Agad akong sinalubong ng liwanag ng bukang-liwayway. At halos magsitayuan ang lahat ng balahibo sa aking katawan dahil sa aking nasaksihan.

Si Itay, nakatalikod at wala ni isang saplot. Hubo’t-hubad itong naliligo ngayon. Hindi nito suot ang manipis na brief na kadalasang suot nito tuwing naliligo sa may poso. Literal na wala itong itinira sa harap ng kalikasan.

Bumigat ang aking paghinga. Hindi ako makapaniwala sa aking nakikita.

Litaw na litaw ang napaka-maskulado nitong pangangatawan, na tila ba’y inukit ng bihasang manlililok. Mula sa malapad nitong likod, mga braso, hita. Namumutok sa masel ang bawat sulok ng kanyang hubad na katawan.

Napansin ko rin ang naglalakihan nitong pisngi ng pwet. Maging iyon ay siksik din sa laman at umbok na umbok.

Napalunok na lamang ako nang buo. May kung anong init na sumisibol sa kaibuturan ng ko. Naghahalo-halo ang pagnanasa, pagkalito, takot, at paghanga sa akin.

Abala ito sa pagbo-bomba ng poso. Dahilan upang mas lumitaw ang kanyang mga masel at ugat dala ng pwersang ginagamit. Bawat galaw niya’y may bigat at bagsik, ngunit sa likod ng tikas na iyon ay may isang alon ng init na tila handang lamunin ang sinumang lumapit.

Kahit panay ang lunok ko ay pakiramdam ko’y matutuyuan ako ng laway. Lunok. Isa, dalawa, tatlo, sunod-sunod ngunit tila tuyot pa rin ang aking lalamunan. Masyado akong kinakabahan sa ginagawa kong pamboboso ngayon ngunit ayoko rin itong tapusin.

Hindi ko alam kung ilang minuto na akong nanatili sa pagtingin. Ang alam ko lamang ay hindi na ako makahinga nang maayos. Hndi lamang dahil sa takot na mahuli, kundi dahil sa bugso ng damdaming hindi ko na kayang ikubli.

Tigas na tigas na ang aking ari. Nagwawala na ito sa loob ng aking salawal.

Kaya naman nang biglang humarap si Itay ay halos sumabog iyon sa pagdoble sa katigasan.

Bahagya akong nagtago upang hindi ako nito makita. At tagumpay. Mukhang hindi ako nito napansin sa likod ng pintuan. Hindi pa rin nito alintana ang sariling anak na tila isang uhaw na tigreng minamanmanan s’ya.

Bumuyangyang ang nakabiting tarugo ng aking ama. Malambot pa iyon ngunit kasing-laki na ng pipino sa katabaan. Hindi rin nakaligtas sa aking paningin ang malulusog nitong bayag. Na tila ba’y mahuhulog na sa bigat dahil siksik at masagana sa sariwang katas.

Sandali pa ay muli na itong tumalikod. Kumuha lamang pala ito ng tabo upang buhusan ang sarili.

Nagpatuloy ito sa paliligo. Unti-unting dumaloy ang malamig na tubig sa kanyang katawan. Mula sa balikat pababa sa kanyang gulugod, humahalik sa bawat kurbada, hanggang sa sumayad sa mga pisngi ng kanyang puwet na matitigas at bilugan.

Hindi ko na alam kung ilang beses na akong napalunok. Hindi ko na rin alam kung nilalamig ba ako sa napakalamig na simoy ng umaga o nauupos sa apoy ng sarili kong pananabik.

May bahagi sa akin ang gustong tumalikod. Tumakbo. Maghugas ng konsensya. Ngunit may isa ring bahagi ang gustong manatili. Magtagal. Damhin pa ang init, ang lihim na pagnanasa. Kahit pa bawal, kahit pa nakakasakal.

Napaurong ako ng bahagya nang mapansin kong huminto ito sa pagbobomba. Inangat niya ang kanyang ulo, bahagyang lumingon sa direksyong kinaroroonan ko.

Huli na upang muli akong magkubli sa likod ng nakaawang na pinto. Bistado na ako nito.

“Anak?” anito sa medyo naguguluhang tono. “Anong ginagawa mo riyan?”

Hindi ako makapagsalita. Tila dumoble ang ginaw sa paligid dahil sa tanong n’yang iyon. Gayunpaman ay nakayanan ko pa ring magsalita.

“W-wala... wala po...” ang sagot ko, ang mga labi ko’y nanginginig sa takot.

Hindi ito kumibo. Tumayo lamang siya roon, pinagmamasdan ako sa hindi ko maipaliwanag na ekspresyon. Hindi ko maintindihan kung galit ito, o may kabuntot na alalahanin sa kanyang mga mata.

Nakalaylay pa rin ang kanyang kargada habang kaharap ako. Ngunit wala na roon ang mga titig ko. Pinagpapawisan ako sa takot at kaba. Ano na kaya ang iniisip nito sa akin ngayon?

“Ano pang hinihintay mo riyan? Gusto mo bang paliguan pa kita?”

Napasinghap ako sa isinagot nito. Kahit papaano’y napahinga ako nang maluwag.

Nagsimula na akong maglakad. Iwas na iwas ako rito ng mga tingin habang naglalakad papasok ng banyo.

Napansin ko namang nakatuon sa akin ang mga titig nito.

Hindi ko na lamang iyon inalintana at tahimik nang pumasok sa loob ng munting palikuran.

Habang nasa loob ay napaupo ako sa inidoro. Huminga ako nang malalim. Kinabahan ako roon nang sobra. Akala ko ay pagagalitan ako nito dahil sa ginawa kong pamboboso. Hindi yata nito napansing kanina pa pala ako nakatayo sa likod ng pintuan at pangahas s’yang minamanmanan.

Mabuti na lamang at isang mabait at masunuring anak ang pagtingin nito sa akin. Hindi nito alam ang kalapastangan kong nagawa.

Hindi na ako nagtagal sa paliligo at nang makalabas ako ng banyo ay wala na si Itay sa may poso.

Pagkatapos kong magbihis ay naghanda na kami sa aming pagpunta sa hacienda. At tinahak na naming magkasama ang daan patungo roon.

────୨ৎ────

TAGAKTAK ang aking pawis habang binabaybay namin ni Itay ang daan patungong hacienda. Nagsimula na kasing sumikat ang araw at medyo mahapdi ito sa balat. Gayunpaman ay tahimik pa rin akong naglakad nang walang kahit anong reklamo sa katawan.

“O, anak, ayos ka lang ba?”

Napansin nito ang bagal ng paglalakad ko. Paminsan-minsan kasi akong tumitigil nang ilang segundo upang mag-ipon ng sapat na lakas. Hindi rin kasi biro ang daan patungo sa kanyang pinagtatrabahuan. Sa palagay ko ay kasing-layo ito ng aming palayan.

“Ayos lang ho ako, ‘tay,” tugon ko rito. Tuloy pa rin ako sa paglalakad.

Sandali muna itong hindi umimik habang nakatingin sa akin at muling nagsalita.

“Gusto mo bang buhatin kita sa likod ko, anak?”

Nagulat naman ako sa sinabi nito.

“H-hindi na ho, ‘tay. Ayos lang ho talaga ako. Huwag n’yo ho akong alalahanin,” agad na tanggi ko. Hindi naman na ako syete-anyos na musmos upang buhatin pa ng aking ama sa paglalakad.

“Medyo malayo pa tayo, ‘nak, ah. Sigurado ka ba?”

Tumango ako.

“Opo, ‘Tay. Mabuti na rin ito bilang ehersisyo. Kesa naman sa nakatutok lamang ako palagi sa mga babasahing libro. Kailangan ko rin paminsan-minsang magpapawis.”

Matapos kong sabihin iyon ay ginulo nito ang aking buhok sabay ngiti.

“Napakagaling talaga nitong anak ko.”

Nahawaan na rin ako ng mga ngiti nito.

“Kaso ako naman ang nangangalay ngayon. Hinto muna tayo saglit, ‘nak. Ayun, sa may lilim ng punong iyon.”

Itinuro nito ang isang malaking puno ng mangga.

Naglakad kami palapit doon. Napansin kong may mga bunga ang puno. Mga hinog pa. Sino kaya ang may-ari nito?

“‘Tay, tingnan mo, oh. Hitik na hitik sa bunga,” hindi ko napigilang bigkas habang nakatingala.

“Oo nga, ‘no. Ngayon ko lamang napansin.” Nakahawak ito sa kanyang magkabilaang bewang habang nasa taas din ang tingin.

“Kanino kaya ang punong manggang ‘to?” mahinang bigkas ko.

Napatingin ito sa akin.

“Gusto mo bang pumitas, ‘nak?” tanong nito.

“H-ho? Huwag na, ‘tay. Baka pagalitan pa tayo ng may-ari.”

Bigla itong napatawa.

“May nakikita ka bang mga kabahayan dito? Sino ba sa tingin mo ang may-ari?”

Napalingon-lingon ako sa paligid at saka ko lamang napagtantong nasa kalagitnaan nga pala kami ng kagubatan.

“Huwag kang mag-alala. Kung may nagmamay-ari man ng punong ito ay hindi n’ya naman malalamang pumitas tayo ng dalawang piraso.”

Kumuha ito ng mahabang kawayan at saka ay pumitas ng mangga.

Nang mahulog ay agad rin nito iyong sinalo.

“Ayos. Hinog na hinog na, oh. Heto, anak.”

Ibinigay n’ya sa akin ang naunang napitas na prutas at saka ay kumuha ng isa pa para naman sa kanya.

“Tinitignan ko pa lang, natatakam na ako, ‘tay.”

Napaupo na ako sa damuhan at sinimulan nang balatan ang mangga.

Maya-maya pa ay tumabi na rin ito akin at sinamahan ako sa pagbabalat.

“Ang tamis!” bulalas ko nang malasahan ko iyon.

Isang ngiti naman ang agad nitong iginanti.

“Masarap ba, anak?”

“Sobra po!”

Ninamnam ko ang tamis ng masarap na prutas. Ngayon lang yata ako nakatikim ng ubod na tamis na mangga. At nasa kalagitnaan pa ito ng masukal na gubat. Sana lamang talaga ay walang nagmamay-ari ng punong ito. Dahil kung meron ay tiyak na malilintikan kaming mag-ama.

Matapos kong masipsip ang napakasarap at napakatamis na mangga ay akmang itatapon ko na ang buto nito nang bigla akong pinigilan ni Itay.

“O, anak, sayang naman kung itatapon mo na kaagad nang may natitira pang laman. Akin na, ako na ang mag-uubos.”

Kinuha niya ito mula sa aking kamay at agad iyong sinipsip sa kanyang bibig.

Wala na akong ibang nagawa pa kundi panoorin na lamang itong sipsipin ang natirang laman ng mangga na hindi ko naubos.

Napatingin ito sa akin. Ganoon din ako sa kanya.

Hindi ko alam kung namamalik-mata lamang ako pero tila nakikipaghalikan ito sa buto ng mangga. Nilalabas nito ang kanyang dila. Sa pagkakaalam ko naman ay hindi ganoon ang tamang pagkain niyon. O baka naman masyado lamang itong sarap na sarap sa kinakain.

Napatingin na lamang ako sa ibang direksyon upang mag-iwas dito.

“Pasensya ka na, anak. Gutom na gutom kasi ang Itay. Sana ay hindi mo ako pag-isipan na patay-gutom.” Bigla itong tumawa.

Napalingon akong muli sa kanya at saktong itinapon na nito ang manggang hindi ko naubos kanina.

“S’ya, halika na, anak, at baka maabutan pa tayo ng tanghali.”

Tumayo na ito kaya’t sumunod na rin ako.

Napatingin-tingin ito sa paligid at muling nagsalita.

“Mukhang may maliit na batis roon. Maghugas muna tayo ng kamay.”

Naglakad kami papunta sa maliit na batis at naghugas ng aming mga kamay.

Pagkatapos ay itinuloy na namin ang mahabang paglalakad.

Habang binabaybay ang masukal na kagubatan ay kapansin-pansin ang aking pananahimik.

Nakaramdam kasi ako ng mga paru-paro sa aking t’yan kanina habang kinakain ni Itay ang mangga ko. Parang naghalikan na rin kami nang hindi lamang direkta sa lagay na iyon dahil puno ang mangga ng laway ko. Ngunit sa kabilang banda ay wala namang malisya iyon dahil sarili ko naman itong ama, at anak n’ya ako. Para sa kanya siguro ay wala lamang iyon. Ako lamang talaga itong parating mahilig maglagay ng malisya sa mga bagay-bagay.

Naguguluhan man ay pinilit ko na lamang iyon balewalain. Baka nga naman kasi gutom na gutom lamang ang Itay. Mabilis n’ya rin kasing naubos ang mangga n’ya kanina.

“‘Nak, malapit na tayo. Kaya mo pa ba?”

Nabasag ang pag-iisip ko nang bigla itong magsalita.

Agad naman akong tumango sabay ngiti. Mas binilisan ko pa ang paglalakad upang masabayan s’ya.

“Ibang klaseng layo rin talaga ang nilalakad mo sa araw-araw, ‘tay,” banggit ko rito.

Napangiti naman ito.

“Kung para sa inyo lang naman, balewala lamang ito sa akin. Isa pa, sanay na sanay ako rito, anak.”

“Kaya pala kahit ang mga binti at hita mo ay batak na batak at punong-puno rin ng mga masel, ‘tay,” biro ko kaya ay napatawa ito.

“Syempre, anak, dapat pantayan ng pang-ibaba ko ang laki ng katawan ko.”

Napailing-iling akong tumawa.

“Pero, seryoso, ‘tay. Maraming-maraming salamat po sa mga sakripisyo mo para sa amin. Mas lalo akong nagkaroon ng determinasyon na pag-igihan ang pag-aaral upang maihaon ko kayo sa hirap. Maghintay ka lang, ‘tay, darating din tayo doon,” paglalahad ko rito. Pinigilan kong mangilid dahil malapit na kami sa hacienda at ayokong makita ako ng mga katrabaho nito na mugto ang mga mata.

Marahan nitong tinapik ang aking ulo sabay ngiti nang napakatamis.

“Maaari mong gawing determinasyon ang kahirapan natin ngunit nais kong malaman mo na wala akong hinihinging anumang kapalit mula sa ‘yo, anak. Kung ano lamang ang makakaya mo, doon na rin ako. Ang pagkakayod ko sa trabaho ay para mabigyan kayo ng magandang kinabukasan. Hindi upang mapakinabangan ko kayo sakaling may kanya-kanya na kayong mga disenteng trabaho. Basta’t galingan mo lang palagi, anak. Nandito lang si Itay sa likod mo.”

Mas lalo akong nangilid dahil sa mga nabanggit nito. Kung kelan talaga malapit na kami sa hacienda, eh.

“‘Tay naman, ang aga mo namang magpaiyak, eh.”

Muli itong tumawa at agad akong inakbayan ng yakap.

Dumikit ang aking pisngi sa malaking dibdib nito.

Dinama ko ang mainit nitong yakap.

“Mahal na mahal kita, anak.”

“Mahal na mahal din kita, ‘tay.”

Isang may kahabaang halik sa bumbunan ang iginawad nito sa akin.

────୨ৎ────

“O, Karlos. Mabuti naman at nakarating na kayo.”

Agad kaming sinalubong ni Mang Paeng pagdating namin ng hacienda.

Lumapit sa amin ang matanda upang batiin kaming mag-ama.

“Magandang araw ho, Boss Paeng. Pasensya na kung medyo natagalan ang pagdating namin. Mukhang maagang tumirik ang araw ngayon kaya naisipan muna namin ng anak ko na sumilong sa puno upang magpahinga saglit,” banggit ng Itay ko rito.

“Ayos lang ‘yon, Karlos, anak. Ang mahalaga ay nakarating na kayo,” tugon nito sabay tingin sa akin. “Aba, isinama mo nga itong chikiting mo, ah. Paniguradong matutuwa ang mga trabahante kapag nakita nila ang bibong batang ito.”

Napangiti ako rito nang malapad.

“Magandang araw ho, Mang Paeng. Kumusta ho kayo?”

“Ayos naman, anak. Ikaw, kumusta ka na? Habang patagal nang patagal ay mas lalo ka yatang lumalaki sa paningin ko. Binata ka na nga talaga.”

Napakamot na lamang ako ng aking batok habang nahihiyang tumingin sa ibang direksyon.

“Naku, huwag mo nang ipaalala, Boss Paeng. Parang sinasabi mo na rin na patanda na rin ako nang patanda.”

Nagtawanan ang dalawa.

“Ikaw talaga, Karlos. Pero darating din ang araw na medyo uugod-ugod ka na rin katulad ko. Kaya napakaswerte mo at ikaw yata ang may pinakamagandang katawan sa buong bayan. Kaya habang nasa ganyang anyo ka pa ay lasapin mo na.”

Muli silang nagtawanan kaya nakitawa na lang din ako.

Ilang saglit pa ay sinamahan na rin kami ni Mang Paeng na dumiretso papasok ng hacienda. Ang matanda ang namamahala sa mga trabahante rito sa buong plantasyon. Kanang kamay kasi ito ni Don Leandro, ang s’yang may-ari ng haciendang ito. Bata pa lamang ako ay kilala ko na ito. Sadya kasi itong magiliw at parating nakangiti. Kaya naman ay napakagaan ng loob ko rito.

Katulad ng naging reaksyon ni Mang Paeng ay binati rin ako ng mga ka-trabaho ng aking ama nang makita ako ng mga ito. Labis ang kanilang tuwa nang muli akong masilayan dahil ilang buwan na rin noong huli akong bumisita rito. Musmos pa lamang kasi ako ay madalas na akong isama rito sa hacienda ni Itay. Nasaksihan ng mga ito ang paglaki ko. Kaya naman ay parang anak na rin nila ako kung ituring.

“Natutuwa ako sa pagbabalik mo, Kiko,” ani Aling Nora matapos ako nitong yakapin. S’ya ang nagsilbi kong ina-inahan dito sa hacienda. Si Aling Nora ang dating taga-alaga ng mga anak ni Don Leandro.

“Kung alam ko lamang na pupunta ka pala rito ay isinama ko na rin sana si Rey,” banggit ni Mang Rio, ama ng matalik kong kaibigan na si Rey. Katulad ng aking ama ay taga-buhat din ito ng mga ani rito sa plantasyon.

“Nga pala, Mang Rio. Kumusta na ho si Rey?” naisipan ko nang tanungin ito tungkol sa kalagayan ng aking kaibigan.

“Ayos na s’ya, anak. Katunayan ay makakapasok na s’ya simula sa Lunes.”

Napahinga ako nang maluwag sa aking narinig. Sa wakas ay makakasama ko na rin sa paaralan ang pinakamatalik kong kaibigan. Sobrang nami-miss ko na kasi ito. Halos hindi kami mapagbuklod ni Rey simula noong mga uhugin pa lamang kami. Kung nasaan ako ay naroon din s’ya. Ganoon din ako sa kanya. Kaya natutuwa akong makakapasok na ito sa Lunes.

“Salamat ho sa napakagandang balita, Mang Rio.”

Matapos kaming mag-usap-usap ay pinatawag na ni Mang Paeng sina Itay upang magbuhat ng ilang mga ani na ide-deliver daw sa siyudad. Ang plantasyon kasing ito ang pinakamalaking pinagkukuhanan ng ilang mga produkto katulad ng tubo at mais sa buong rehiyon.

Habang abala sina Itay ay naisipan ko na munang tumulong sa paglalagay ng mga dekorasyon sa lokasyon kung saan magaganap ang kanilang munting piging. Nasa harapan lang din ito ng plantasyon at napapalibutan ng mga puno. Presko ang hangin dito dahil sa nasa lilim ito ng mga puno.

Nalaman kong si Don Leandro pala ang nag-orkestra ng piging na ito upang bigyan sila ng araw upang magliwaliw at makalimutan pansamantala ang trabaho. Hindi rin naman kasi biro ang dinaranas nilang pagbabanat ng buto rito sa hacienda. Dahil nakapagtala raw ng pinakamataas na produksyon sa buong kasaysayan ng plantasyon noong nakaraang buwan ay nagdesisyon ang Don na taasan ang kanilang sahod at bigyan sila ng araw upang magsaya.

Abala ako sa pag-iihip ng mga lobo nang bigla na lamang akong siniko nang mahina ng isang lalaki.

Nang lingunin ko ito ay agad kong nakita si Kuya Paul. Kapwa ito trabahante ng aking ama at kasama n’ya sa pagbubuhat ng mga ani. Nasaksihan ko kung paano nagbago ang anyo nito bilang isang patpating tinedyer noon hangang sa isang ubod ng maskuladong lalaki ngayon.

“Kuya Paul, ikaw pala,” bati ko rito.

“Kumusta ka na, Kiko?”

Tila tagos hanggang buto ang mga titig na ipinupukol nito kaya naman ay nag-iwas ako rito ng tingin.

“A-ayos lang naman ho, Kuya.”

“Kanina ka pa pinagmamasdan ng Don. Hindi mo man lang ba s’ya babatiin?”

May tinignan ito mula sa malayo. Sinundan ko rin ng tingin kung saan nito ipinukol ang mga mata.

Nasaksihan ko si Don na nakatayo mula sa itaas na balkonahe ng mansyon. Ngayon ko lamang ito napansin. May hawak itong sigarilyong pang-mayaman habang mukhang nakatingin nga sa aking gawi. O baka naman hindi lamang ako ang tinitignan nito kundi ang buong paghahanda ng piging?

Nag-iwas na ako rito ng tingin at agad na nagsalita.

“B-baka naman ho hindi lamang ako ang pinagmamasdan ng Don.”

Agad na ngumisi si Kuya Paul.

“Malaking isda na mismo ang lumalapit, bata. Bihira ang mga pagkakataong ganto.”

Matapos sabihin iyon ay kinindatan ako nito at saka ay umalis.

Naiwan naman akong naguguluhan at kinakabahan. Ano kayang ibig sabihin nito? At ano ang nais ipahiwatig ni Don Leandro?

Natapos na ang paghahanda at oras na upang magsimula ang kasiyahan.

Bumalik na rin sina Itay kasama ang ilang mga trabahador. Maayos nang nakalatag ang mga pagkain at dekorado na rin ang buong paligid.

Kapansin-pansin ang aking pananahimik sa kabila ng maingay na salu-salo. Napagtanto ko na kasi ang ibig sabihin ni Kuya Paul kanina.

Kung ganoon ba ay may gusto sa akin ang Don? Mukhang imposible. Hindi naman ako ganoon kagwapo. Hindi ako kagusto-gusto base sa sarili kong opinyon. Ngunit dahil sa mga sinabi ni Louis tungkol sa akin ay baka nga may katangian akong gusto ng iilan. Dahil ba sa mukha akong babae at maamo ang mukha? O sa medyo balingkinitan kong pangangatawan?

“Anak, nariyan ka pala.”

Halos mapaigtad ako sa gulat nang bigla na lamang akong kalabitin ng aking ama.

“Kanina pa kita hinahanap. Saan ka ba nagpunta?”

“‘T-tay... kanina pa ho ako nandito.”

“S’ya nga pala, anak. Gusto kang makilala ni Don Leandro.”

Saka ko lamang napansin na nakatayo pala ang Don sa likuran nito mismo.

Nakangiti itong lumapit sa akin.

“Good morning, Kiko. Kumusta ka na?”

Tila natuyuan ako ng laway sa lalamunan at hindi ako makapagsalita.

Yumuko na lamang ako upang magpakita ng respeto rito.

“Pasensya na ho kayo, Don Leandro. Likas na mahiyain ho kasi itong anak ko.”

Napatawa ng mahina ang Don.

“I see, I see. S’ya, it’s so nice seeing you again, dear.”

Hinawakan nito ang aking balikat at marahan iyong hinagod.

Pagkatapos ay tumalikod na ito at naglakad palayo habang kausap pa rin ang aking ama.

Naiwan akong nanginginig at nangangatog ang mga tuhod. Bumalik kasi sa aking alaala ang nakaraan. Ang araw na iyon na hinding-hindi ko na gustong balikan.