Ang Kokak Ni Kikay

PROLOGUE

Ilang araw bago ang engagement party nina Emmanuel at Naira, si Kikay Constantino ay nakatayo sa harap ng maliit nilang kubo, nagmamasid sa paligid ng buong bayan ng San Felipe na tila naglalakad siya sa isang daan ng mga alaala. Ang mga kabundukan na nakapalibot sa kanilang tahanan ay tila walang kibo, hindi nagsasalita, at hindi makialam. Ngunit sa kanyang puso, may isang sigaw na hindi siya makalabas.

Alingawngaw pa rin sa kanyang utak ang mga salitang binanggit ni Emmanuel sa kanilang huling pagkikita, mga salitang nagbigay pag-asa at sakit sa kanyang puso. “Mahal kita, Kikay. Hindi ko siya mahal. Ikaw lang.” Walang mas matamis kaysa marinig ito mula sa isang lalaki na matagal mong minahal. Ngunit sa kabilang banda, walang mas masakit kaysa sa magising sa isang katotohanan na ang pagmamahal na iyon ay napagod na at unti-unting naglaho. Ang lahat ng ito ay naglaho nang marinig niya ang balita na ikakasal siya kay Naira Samonte—isang babaeng pinili ng kanyang pamilya at ng buong komunidad.

Habang abala siya sa paghahanda ng kanilang pag-alis, narinig niya ang pamilyar na tunog ng sasakyan ni Emmanuel na humihinto sa tapat ng kubo. Naglakad siya patungo sa pintuan, ngunit bago pa siya makalabas, dumating na siya—si Emmanuel, ang lalaki na patuloy na umiikot sa kanyang isipan, ngunit hindi na kayang patagilid na yakapin ng kanyang puso.

"Kikay..." tumigil si Emmanuel sa harap ng pinto, ang mukha niya ay puno ng kaba at takot. "Kikay, anong ginagawa n’yo? Bakit kayo aalis?"

Si Kikay ay tumingin sa kanyang mga mata, ngunit hindi kayang ipakita ang sakit sa kanyang mga mata. "Aalis na kami, Emmanuel. Wala na rin namang rason para manatili pa kami dito." Walang emosyon sa kanyang boses, ngunit ang mga salitang iyon ay parang palaso na tumama sa puso ni Emmanuel.

"Ano ang ibig mong sabihin? Hindi ba’t ako ang dahilan?" Halos magmakaawa si Emmanuel, ang mga mata niya ay puno ng kalungkutan. Lumapit siya kay Kikay at pilit na hinawakan ang kanyang kamay, ngunit mabilis itong iniwasan ni Kikay.

"Huwag mong gawing dahilan ang mga salitang iyon," sagot ni Kikay, ang tinig niya ay mahina ngunit puno ng determinasyon. "Ikakasal ka na kay Naira. Hindi ko kayang maging kabit mo." Ang mga salitang ito ay parang mga pako na tumama sa katawan ni Emmanuel. Hindi niya kayang tanggapin ang katotohanang itinakwil na siya ni Kikay.

"Please, Kikay..." sabi ni Emmanuel, ang boses niya ay may halong pagmamakaawa. "Hindi ko siya mahal! Mahal kita! Alam mo ‘yan!"

Ngunit hindi na makikita sa mukha ni Kikay ang mga labi ng pagnanasa na dating sumik sa kanyang puso. "Huwag mong gawing biro ang lahat ng ito, Emmanuel. Hindi mo ako kayang pagtakpan ng mga salitang iyon," sagot niya. "Hindi mo na ako kayang ipaglaban. Hindi mo na ako kayang baguhin."

Hindi na kayang magtagal ni Emmanuel sa lugar na iyon. Wala na siyang maisip na mas magandang paraan upang maipaliwanag ang kanyang nararamdaman, kaya tumigil siya at pinili na lamang na maghintay sa isang sagot na hindi dumating. Tumalikod siya at nagsimula ng maglakad palayo.

Bago makalayo, humarap si Emmanuel at nagtanong, "Hindi mo ba ako kayang pagbigyan ng pagkakataon?"

Si Kikay ay nanatili sa lugar, ang mata niya ay puno ng hinagpis. "Mahal kita, Emmanuel," sagot niya, ngunit ang mga salitang iyon ay tila naging isang kalungkutan na sumisira sa kanyang mga pangarap. "Pero hindi ko kayang maghintay sa isang lalaking nagbabalik sa akin ng sakit."

Si Emmanuel ay parang tinadtad ng mga salitang iyon, at hindi siya makakilos. "Kikay..." Tumayo siya roon, walang kakayahang sumagot. Hindi na siya makapaghintay pa sa mas madilim na bahagi ng kanilang paglalakbay.

"Huwag mong gawing biro ang lahat ng ito, Emmanuel," ulit na sinabi ni Kikay. "Hindi na ako maghihintay pa."

Minsang nangyari na ang bawat hakbang ni Emmanuel ay puno ng pangako, ngunit sa tuwing lumalapit siya kay Kikay, nadarama niyang isang pader na mahirap basagin ang naglalagi sa pagitan nilang dalawa. Si Kikay, bagamat nasaktan at napagod na, ay patuloy na naninindigan sa kanyang desisyon. Sa mga mata ni Kikay, hindi siya makakapaghintay pa para maging bahagi ng isang lihim na relasyon na kay tagal nang nawala.

"Emmanuel," sabi ni Kikay, habang binabalot ang mga gamit na nagsisilbing paalam sa isang buhay na hindi na muling babalik. "Puno ako ng sakit. Nais ko na lamang magtulungan kami ni Nanay at Tatay sa ibang lugar. Hindi ko na kayang maging bahagi ng buhay mong puno ng lihim."

Si Emmanuel ay napahinto, hindi kayang itanggi ang mga salita ni Kikay. Tumagal sila sa isang tahimik na sandali bago siya muling magtanong, "Kung ako na lang sana... Puwede pa ba nating subukan?"

Si Kikay ay sumulyap sa kanya at nag-ayos ng huling mga gamit. Hindi niya kayang sagutin ito. Ang puso niya ay puno ng tanong, ngunit alam niyang wala na siyang lakas na magpatuloy. "Hindi, Emmanuel... Hindi na. Sige na, magpakasal ka na kay Naira."

Ngunit bago magtakda ng huling hakbang, bumalik si Emmanuel, tinalikuran ang mga desisyong hindi kayang palampasin. "Kikay, hindi kita kayang mawala. I love you."

Ngunit ang mga salitang ito ay nawalan na ng halaga para kay Kikay. Ang kanyang mga mata ay puno ng luha, at ang puso niyang patuloy na nagsisisi sa mga bagay na hindi nangyari—mga bagay na nagbago dahil sa isang desisyong hindi na kayang baguhin.

Sa mga huling sandaling iyon, si Emmanuel ay nag-iisa, at si Kikay, bagamat naglalakad papalayo, ay naglalakad din patungo sa isang buhay na tadhana at pag-ibig ay hindi na muling magtatagpo.

Sa mga sandaling iyon, natutunan nilang parehong walang kasing sakit ang pagkatalo sa isang laban na hindi ninanais—ang laban ng mga pusong nagsusumamo na magkasama, ngunit sa huli, tinanggal na ang kanilang pagkakataon.