Ang Eroplanong Papel [BAOG COLLABORATION #8]

Baynte Singko

"Hindi mo kasi siya naintindihan. Baka may masama kang nagawa sa kaniya kaya ayaw niyang tanggapin," sagot ko sa kanya, sabay lihis ng tingin. Gusto ko siyang maipasok sa kanyang kaisipan, at baka sakaling mapansin niya na hindi laging ganun kadali ang magdesisyon. Hindi ko alam kung paano ko pa siya gagabayan sa mga saloobin ko, pero alam kong hindi ko kayang manatiling tahimik.

Nagtagilid si Zillman upang mas makaharap ako, at ang mukha niya ay puno ng hindi pagkakaunawaan. Tiningnan niya ako ng may seryosong tanong sa kanyang mga mata. Parang gusto niyang itanong kung bakit ganito ang sagot ko, pero hindi ko siya binigyan ng pagkakataon.

"Baka hindi ko nga siya naintindihan," aniya, ang tono ng kanyang boses ay may bahid ng kalituhan at hindi pagkakasundo. "Pero hindi ko rin alam kung bakit kailangan niyang maging ganun. Kung gusto niyang makatulong, kung may prublema siya, bakit kailangan pang maging mataas ang pride niya?"

Nararamdaman ko na ang mga salita niyang iyon ay tumama sa akin, parang tinanong ako nang hindi ko kayang sagutin agad. Sinubukan ko magtago ng konti, pero hindi ko kayang gawing madali lang ang mga tanong na iniwasan ko. Tumahimik ako saglit, at iniisip ko kung paano ko siya hiharapin.

"Hindi lang tungkol sa pride. May mga bagay na hindi mo alam, Zillman. Hindi siya basta-basta sumuko ng trabaho o ng lahat dahil lang sa pride," sagot ko, ang mga mata ko ay hindi maaring magtago ng kalituhan at sakit. "May mga bagay siyang pinagdadaanan na hindi mo kayang makita dahil hindi mo siya kilala."

Tahimik lang siya, at tiningnan ako ng seryoso, na para bang naiintindihan niya pero hindi pa rin kayang tanggapin ang lahat ng sinabi ko. Lumapit siya, parang gusto niyang magtanong pa, ngunit hindi ko na siya binigyan ng pagkakataon. Tumagilid ako, at sa mga sandaling iyon, ang mga salita namin ay tila umaabot sa kabila ng mga pader na itinayo namin.

"Baka may dahilan kung bakit hindi siya tumanggap," sabi ko ulit, ang boses ko ngayon ay mas malumanay, may bahid ng pagtatangka na ipaliwanag ang hindi niya nakikita. "Hindi lahat ng tao na nawalan ng trabaho o nagkakaroon ng problema ay kayang tanggapin agad ang tulong, lalo na kung may iba pang mga rason sa likod nun."

Zillman, sa kabila ng matinding tensyon at galit na nararamdaman ko, ay nagsimulang mag-isip. Ipinagpatuloy ko ang pagsasalita, bagamat ang puso ko ay punong-puno ng iba't ibang damdamin na nahulog sa mga salitang hindi ko kayang ipaliwanag ng buo.

"Baka dapat mong tanungin siya nang mas mabuti. Baka may dahilan siya, na hindi mo pa nakikita."

Tahimik si Zillman at tumingin siya sa akin nang mahigpit, na para bang may naiintindihan na siya sa mga sinasabi ko. May halong lungkot sa kanyang mga mata, at kahit na naramdaman ko ang init ng galit ko, nagkaroon ako ng kakaibang pakiramdam ng pag-unawa sa pagitan namin. Wala kaming direktang sagot sa isa't isa, ngunit sa mga sandaling iyon, parang may piraso ng pagkakasunduan na nagsimula nang magbukas.

Ngunit, kahit na ang mga salitang iyon ay lumabas sa akin, hindi ko pa rin matanggap ang lahat ng nangyari, at ang nararamdaman ko sa aking puso ay nagsimula na namang magkalituhan.

Pinilit ko pang huwag magreact, kahit na ang mga sinabi niya ay parang tinusok ako sa puso.

"Hindi mo kilala ang babae, Chas. Masyado siyang mataas ang pride. Dahil sa sobrang ganda niya, parang minamaliit niya ang lahat," sabi niya, at nakita ko ang galit sa mga mata niya. Tumigil siya saglit, at parang naghahanap pa ng ibang halimbawa. "Imagine, yung mga pasahero namin, inaaway niya, at pinapalagay niyang pinagsamantalahan siya."

Hindi ko alam kung anong reaksyon ang ibibigay ko. Hindi ko kayang magsalita. Ako nga ang tinutukoy niya. Ako yung babaeng iniwasan niya at pinagtawanan. Pero nanatili akong tahimik, nakatago ang nararamdaman ko sa likod ng maskara at ng hindi pagkilos. Alam ko na hindi siya nakatingin sa akin, hindi niya alam na ako ang babaeng pinag-uusapan niya. Kaya’t pinili kong huwag mag-react.

Habang nagpatuloy siya sa pag-uusap, parang ramdam ko ang pighati sa bawat salita niya. "Paano kung pinagsamantalahan talaga siya?" tanong ko na medyo mataas ang boses. Hindi ko kayang itago pa. Hindi ko kayang manahimik. "Pero mas kinampihan mo yng pasahero niyo?" Nais kong malaman kung ano ang mangyayari sa kanya kapag sinabi ko ang totoo, kahit na ako lang ang nakakaalam ng mga bagay na ito.

Nakita kong tumingala siya, na parang naguguluhan sa tanong ko, pero hindi siya huminto. "Pagsasamantalahan talaga siya dahil sa suot niya! Sumubra ang ikli ng palda, parang kinulang sa tila!" Sinabi niya iyon nang may matinding paniniwala sa sarili. Napansin ko na ang mga mata niya ay puno ng paninindigan, at parang wala siyang malasakit sa kalagayan ng ibang tao.

Sa mga sandaling iyon, parang may malaking agwat na nabuo sa pagitan namin. Hindi ko na kayang maging tahimik. Alam kong hindi ko kayang baguhin ang opinyon niya, pero sa kabila ng galit at pagkadismaya, pinili ko pa ring magpatahimik. Hindi ko kayang magpaliwanag pa, at hindi ko na kayang makipagtalo. Puno ako ng galit at sakit, pero wala akong magawa kundi maghintay na matapos ang usapan.

"Hindi mo ba naiisip, Zillman, na hindi lahat ng babae ay may kontrol sa kung paano nila tinitingnan?" tanong ko, ang boses ko ngayon ay mas malumanay. Hindi ko kayang sumigaw o magalit nang hayagan, kaya’t ang mga salita ko ay lumabas nang tahimik, ngunit punong-puno ng kahulugan.

Tahimik siya. Tumagilid siya at tiningnan ako, ngunit hindi siya nagsalita. Parang naguguluhan siya sa mga sinabi ko. Sa mga sandaling iyon, wala akong ginawang hakbang upang magpaliwanag pa. Ang sakit ay naramdaman ko, at alam ko na wala akong magagawa kundi maghintay kung kailan siya magbabago ng pananaw.

Habang iniaabot ni Zillman sa akin ang pera, naramdaman ko ang bigat ng bawat segundo. Tahimik lang ako, tinitigan ko siya nang walang reaksyon. Alam ko na ang bawat galaw niya ay may layunin, ngunit hindi ko maintindihan kung anong klaseng "kontrol" ang pinipilit niyang itatag sa akin.

"Hindi ka na puwedeng makipag-VIP sa ibang lalaki. Akin ka nalang, tandaan mo 'yan," ulit niyang sabi, at nakatingin siya sa akin ng may matalim na mata, parang iniinsist niya na wala nang ibang pilihan. Para bang ang mga salitang iyon ay may malalim na kahulugan na ako lang ang hindi nakakakita.

Wala akong sinabi agad. Hindi ko alam kung paano mag-react. Ang bawat sinabi niya ay isang utos na tila imposibleng hindi sundin, at sa bawat segundo, parang may namumuo na kaba sa dibdib ko. Minsan hindi ko na alam kung siya ba ang nagtatakda o ako ang napipilitan lang sumunod.

"Bakit mo ako binibigyan ng pera?" tanong ko, ang boses ko ay puno ng pagtataka. Hindi ko kayang itago ang confusion na nararamdaman ko. "Ano bang ibig mong sabihin?"

Muling tiningnan ni Zillman ang mata ko. Naramdaman ko ang isang saglit na katahimikan sa pagitan namin, at sa mga sandaling iyon, ang mga mata ko ay tila nagtataka kung anong plano niya. "Gusto ko lang na maging malinaw, Chas," sagot niya, at may kabigatan sa tono ng boses niya. "Gusto kong malaman mo na wala nang ibang lalapit sa'yo. Hindi ko na hahayaan na mangyari yun."

Nagkibit ako ng balikat, hindi ko kayang magpanggap na hindi ako naguguluhan sa sinabi niya. "Anong ibig mong sabihin sa wala nang ibang lalapit sa'yo?" tanong ko, hindi ko kayang pigilan ang sarili ko. "Gusto mo bang ipakita sa akin na wala na akong kalayaan?" Ang mga salitang iyon ay lumabas mula sa aking bibig na hindi ko alam kung paano ko naisip. Ngunit hindi ko na kayang itago pa ang nararamdaman ko.

Si Zillman ay tumahimik saglit bago siya sumagot. "Hindi ko sinasabing wala kang kalayaan, Chas," sabi niya, at nakita ko sa mga mata niyang medyo nababahala. "Pero may mga bagay na kailangan mong intindihin. Ibinigay ko sa'yo ang pera, hindi lang dahil gusto ko ng kontrol, kundi dahil gusto ko rin na makita mong walang ibang lalaki ang magmamagaling sa'yo."

Ang mga salita niyang iyon ay tumagos sa aking utak, at ang hindi ko kayang tanggapin ay ang pananaw niyang parang ang lahat ay may presyo. "Hindi ba't ang pagiging ikaw ay hindi nasusukat sa pera, Zillman?" sagot ko, ang boses ko ay nagsimulang magtangkang magpaliwanag. "Ang halaga ng tao ay hindi nakatali sa kung sino ang makakapagbigay sa kanya ng pinakamalaking halaga. Wala sa pera."

Tumahimik siya ng ilang segundo. Makikita ko sa mukha niya ang mga emosyong naglalaban. Hindi niya alam kung paano tatanggapin ang mga sinabi ko. "Hindi ko naman gustong gawing pera ang lahat, Chas," sagot niya sa dulo ng katahimikan. "Pero may mga bagay na hindi mo na kayang kontrolin. Kung gusto ko na maging malinaw sa iyo, ito na yun."

Habang tinitigan ko siya, ang mga mata ko ay kumikislap ng kalituhan at sakit. "I don't need you to tell me how to live my life, Zillman," sagot ko, medyo pabulong. "I don’t need your permission to exist."

Pinili kong magpatahimik, at tinanggap ko ang pera, hindi dahil gusto ko, kundi dahil hindi ko na kayang magtalunan pa. Si Zillman, na hindi mo kayang iwasan, ay nagbigay sa akin ng isang bagay na mahirap tanggihan. Ngunit sa kabila ng lahat ng ito, alam ko na hindi ko pa rin siya naiintindihan, at siya rin, ay hindi ako naiintindihan.