10 DAYS AGO

Kung hindi niya ito inamin, paano ko malalaman? Siguro, mararamdaman ko pa rin ang pagbabago—ang kakaibang lungkot sa kanyang mga mata, ang malamig niyang paghawak, ang mga gabing hindi niya ako niyayakap. Isang araw, mahuhuli ko na lang siya sa isang bulilyaso—baka sa isang message sa phone, isang lihim na tingin, o isang kwento na hindi nagtutugma. At kung hindi niya ito aaminin, anong klaseng relasyon ang matitira sa amin? Magiging isang laro ng pagtatago, isang tahimik na laban kung saan ako lang ang hindi nakakaalam ng totoo. Mas masakit ba ang hindi alam o ang malamang pinagtakpan ang lahat? Sabi niya, “thrilling, exciting, bago.” Pero ano nga ba ang tunay na dahilan? Hindi ba ako sapat? Hindi ba sapat ang pagmamahal ko, ang pag-aaruga ko, ang pagiging tapat ko? O baka naman hindi ito tungkol sa akin—baka ito ay tungkol sa kanya. Isang bahagi ng sarili niyang hindi niya kayang kontrolin, isang puwang sa kanyang puso na hindi ko kayang punan. Kung ganoon, siguro, kahit anong gawin ko, kahit anong sakripisyo ang ialay ko, baka hindi sapat yun. Mas mahirap bang tanggapin na hindi ako kulang, kundi siya lang talaga ang hindi buo? Kung pipiliin kong manatili, paano ako mabubuhay araw-araw nang hindi iniisip ang gabing iyon? Ang larawan sa isip ko—ang mga labi niyang humalik sa iba, ang kamay niyang hinawakan ang hindi dapat, ang katawan niyang ibinigay sa iba—paano ko iyon mabubura? Bawat yakap, bawat halik, magtatago ng anino ng nakaraan. Maaari kong pilitin ang sarili kong maniwala, maaari kong subukang patawarin siya, pero kailan ko malalaman kung tunay na bumabalik ang tiwala? At kung isang araw, magagawa ko siyang yakapin muli nang hindi iniisip ang sakit—iyon ba ang tagumpay, o simpleng pagkakalimot lang? Mas madali sanang magalit kung nagsinungaling siya. Kung tinago niya ito, kung hindi niya inamin, baka mas madali ko pa siyang iniwan. Pero dahil inamin niya agad—walang paligoy-ligoy, walang dahilan, walang kasinungalingan—ano ang ibig sabihin noon? Ibig bang sabihin, may respeto pa siya sa akin? O kaya, mas matindi ang kanyang pagsisisi? Mas madali bang magpatawad sa isang taong hindi nagtatangkang iwasan ang sakit na dulot niya? O mas mahirap dahil alam kong pinili niya ito kahit alam niyang masasaktan ako? Paano kung hindi talaga siya ang para sa akin? Paano kung ito ang dahilan kung bakit dapat ko siyang pakawalan—dahil may isang tao roon na hindi kailanman ipagpapalit ang pagmamahal ko? Kung pipiliin kong manatili, itatali ko ba ang sarili ko sa isang taong alam kong minsan ay sinira ako? O baka naman, kung aalis ako, mawawala ang tanging babaeng minahal ko? Pero paano kung ang pag-alis ko ang magdadala sa akin sa isang pag-ibig na hindi kailanman nangangailangan ng kapatawaran, dahil wala namang kasalanang kailangang patawarin? Sa pagitan ng pagmamahal at paggalang sa sarili, alin ang pipiliin ko? Paano kung pareho silang mahalaga, pero hindi sila pwedeng magsabay? At sa dulo ng lahat, kung anuman ang pipiliin ko—manatili o umalis—paano ko malalaman kung tama ang naging desisyon ko? Ako si Gabriel Martinez, 29, isang arkitekto—isang taong sanay sa pagbuo ng matibay at maayos na estruktura. Pero ang irony ng aking buhay? Hindi ko nagawang protektahan ang pundasyon ng sarili kong relasyon. Dati akong isang taong sigurado sa aking sarili—matatag, may paninindigan, at walang duda sa aking kakayahang magmahal at mahalin. Ngunit nang malaman kong pinagtaksilan ako ng aking asawa, lahat ng alam ko tungkol sa tiwala, relasyon, at sarili niya ay biglang gumuho. Gusto ko ng isang desisyong hindi ko pagsisisihan. Pipiliin ko bang ipaglaban ang isang relasyon na minsan kong pinahalagahan? O tatanggapin kong minsan, ang tamang sagot ay ang hindi na lumingon sa nakaraan? Sa aking puso, gusto kong maintindihan kung paano ako magmamahal muli—kung may natira pa bang tiwala sa puso ko, at kung dapat ko pa bang ipaglaban ang babaeng minsan kong tinawag na aking tahanan. Sampung araw na ang lumipas mula nang magbago ang buhay ko. Sampung araw mula nang ang mundong pinaghirapan kong buuin ay gumuho sa isang kumpisal. Mahal ko siya—walang duda. Siya ang babaeng pinangarap kong makasama habambuhay. Pero sa isang iglap, ang pangarap na iyon ay nabasag. Ang sakit na dulot ng katotohanang pilit kong iniwasan ngayon ay bumabalot sa akin. At ito ang kwento ko. Sabi nila, ang pag-ibig ay isang pagpili. At sa loob ng maraming taon, siya ang lagi kong pinipili. Walang pag-aalinlangan. Wala akong ibang ginusto kundi ang maging tama para sa kanya, ang maging lalaking karapat-dapat sa pagmamahal niya. Pero paano kung sa kabila ng lahat ng pagpili kong manatili, siya naman pala ang unang bumitaw? Paano kung habang pinanghahawakan ko ang pangako, siya naman ang tahimik na gumuguhit ng wakas? Sampung araw na akong gising sa isang bangungot. Sa bawat umagang dumaraan, pilit kong binabalikan ang gabing inamin niya ang kasalanan niya. Ang mas masakit—bakit hindi ko alam ngayon kung paano tatanggapin ang paliwanag niya? Pilit kong inintindi. Pilit kong kinaya. Pero paano mo ipaglalaban ang isang taong gumawa ng isang bangungot? At ngayon, may isang tanong na hindi maalis-alis sa isipan ko: Kung pipiliin kong mahalin ang sarili ko, ibig bang sabihin ay kailangan kong bitawan ang babaeng minahal ko nang buo? Hindi ko alam kung anong mas mahirap—ang saktan siya sa pagpapaalam, o ang saktan ang sarili ko sa pananatili. Sampung araw na akong nakatingin sa dalawang daan: Isa patungo sa kanya, puno ng sakit at pagdududa. Isa patungo sa akin, sa isang bagong simula na hindi ko pa alam kung paano haharapin. Minsan, ang iniwan ay mas nasasaktan kaysa sa nang-iwan. Pero minsan din, ang mas pinili ay ang mas nawalan. Huminga ako nang malalim. Sa harap ko, hawak ko ang singsing na minsan ay sagisag ng pangarap naming dalawa. Ngayon, isa na lang itong alaala ng isang pangakong binali. Ang tunay na tanong: Kung mahal ko siya, kaya ko ba siyang palayain? At kung mahal ko ang sarili ko, kaya ko bang magsimulang muli?