Yuna Benitez

Second year

Pagpasok ng Second Year, iba na yung hangin sa loob ng university.

Hindi na puro libro at quiz. Hospital duty na.

Nakatayo si Yuna sa harap ng salamin.

Suot niya yung puting uniform na pinag-ipunan nila ni Lola ng tatlong buwan.

Mahigpit sa bewang. Medyo maikli sa manggas. Pero malinis. Nakaplantsa.

Yuna sa isip: "Ito na yun. Tunay na hospital na."

Unang duty nila sa public hospital. 7am to 3pm. Ward duty.

Pagpasok sa ward, sumalubong agad yung amoy.

Amoy betadine. Amoy ihi. Amoy pagod.

"Diyos ko Yuna, kinikilig ako at natatakot" sabi ni Bea.

"Pareho tayo. Huminga ka ng malalim" sagot ni Yuna.

Lumapit yung Clinical Instructor nila. Si Ma'am Reyes. Mahigpit. Pero patas.

"Good morning. Ako maghahandle sa inyo ngayon. Tandaan niyo, kayo ay student nurse. Observer muna. Wag magmamarunong. Pero matuto kayo tumingin. Matuto kayo makiramdam" sabi ni Ma'am Reyes.

"Yes, Ma'am" sagot ng lahat.

Pinaghati-hati sila sa mga pasyente.

Si Yuna napunta sa Ward 3. Mga matatanda. Mga may diabetes. Mga may high blood.

Unang pasyente niya si Lolo Carding. 72 years old. Nakaupo sa kama. Nanghihina.

"Good morning po, Lolo. Ako po si Yuna. Student nurse po. Pwede ko po ba kunin blood pressure niyo?" bati ni Yuna.

"Sige apo. Dahan-dahan lang ha. Masakit na mga buto ko" sagot ni Lolo Carding.

"Opo. Pasensya na po" sabi ni Yuna.

Nanginginig yung kamay ni Yuna habang naglalagay ng cuff.

Mali yung una. Pangalawa, mali pa rin.

Yuna sa isip: "Diyos ko, wag kang kabahan."

Pangatlong try, tumunog yung BP apparatus. 160 over 100.

"Lolo, medyo mataas po BP niyo. Tatawag po ko sa nurse" sabi ni Yuna.

"Salamat apo. Ang bait mo" tugon ni Lolo Carding.

Pagtalikod ni Yuna, nakita niya si Miguel. Same ward din pala sila.

"Kumusta?" tanong nito.

"Kinakabahan. Ikaw?" sagot ni Yuna.

"Sanay na. Second duty ko na to" sagot ng lalaki.

"Paano mo nagagawa na hindi kabahan?" tanong ni Yuna.

"Iniisip ko lang na tao din sila. Tulad ni Lola ko" sagot nito.

Ngumiti lang si Yuna. Gumaan ng konti.

Tanghali. Break time.

Sa pantry sila kumain. Baon ni Yuna, kanin at pritong galunggong.

"Grabe, ang dami palang trabaho ng nurse no? Hindi lang inject" reklamo ni Bea.

"Oo. Kanina may pasyenteng sumigaw kasi masakit daw. Hindi ko alam kung hahawakan ko siya o tatawag ako" sabi ni Yuna.

"Normal yun. Matututo ka din. Basta wag mong kalimutan na tao sila. Hindi sila chart lang" paalala ng lalaki.

Tumango si Yuna. Sinulat niya yun sa isip niya.

Isang linggo ang lumipas. Mas sanay na si Yuna.

Marunong na siya mag vital signs. Marunong na siya magpalit ng bedsheet na may pasyente pa.

Pero dumating yung araw na hindi niya makakalimutan.

Huwebes. 10am.

Tumakbo yung isang nurse papunta sa bed 12.

"Code blue! Code blue!" sigaw ng nurse.

Nagkagulo.

Yung pasyente, si Aling Nena. 58 years old. Stroke patient.

Kanina kausap pa ni Yuna. Sabi pa, "Anak, pahingi ng tubig."

Ngayon, wala na. Maputla. Hindi humihinga.

"Ma'am? Ma'am Reyes?" tawag ni Yuna.

"Yuna, lumabas ka muna" utos ni Ma'am Reyes.

"Pero Ma'am..." pagtutol ni Yuna.

"Ngayon din" mariing sabi ni Ma'am Reyes.

Lumabas si Yuna. Nanginginig siya.

Naririnig niya sa loob yung sigaw ng anak ni Aling Nena.

"Ma! Gumising ka! Wag mo ko iwan!" iyak ng anak.

Umupo si Yuna sa hallway. Umiyak siya. Tahimik. Pero tuloy-tuloy.

"Yuna... okay ka lang?" tanong ni Bea.

"Bea, kanina kausap ko pa siya. Bakit ganun? Ang bilis?" tanong ni Yuna habang umiiyak.

"Ganyan talaga sa hospital. Minsan wala kang magagawa" sagot ni Bea.

Lumapit si Miguel. Inabutan siya ng tubig.

"Inom ka" sabi ng lalaki.

"Miguel, natatakot ako. Paano kung isang araw ako yung nurse na nandun? Paano kung hindi ko mailigtas?" tanong ni Yuna.

"Hindi mo kasalanan yun. Ginagawa mo lang yung trabaho mo. Pero tandaan mo yung sakit na to. Para pag naging RN ka na, mas gagalingan mo pa" sagot ni Miguel.

Hindi sumagot si Yuna. Pero tumatak yun sa kanya.

Pag-uwi, hindi siya nagsalita.

"Anak, anong nangyari? Maputla ka" nag-aalalang tanong ni Lola.

"Lola... may namatay po sa harap ko kanina" sabi ni Yuna.

"Naku apo. Umupo ka" sabi ni Lola.

"Lola, kaya ko ba talaga to? Ang bigat" tanong ni Yuna.

"Anak, mahirap talaga. Pero tandaan mo, hindi lahat naililigtas natin. Pero yung pag-aalaga mo habang buhay pa sila, yun yung mahalaga" paliwanag ni Lola.

Niyakap siya ni Lola. Doon lang siya nakatulog.

Sumunod na mga linggo, mas naging seryoso si Yuna.

Mas maaga sa duty. Mas late umuwi.

Sa drugstore, nagsabi siya kay Sir Carlo.

"Sir, pwede po ba Saturday lang muna ako? Kasi ang bigat na po ng duty namin" pakiusap ni Yuna.

"Sige Yuna. Naiintindihan kita. Basta pag kaya mo na, balik ka ha?" sagot ni Sir Carlo.

"Opo. Salamat po" pasasalamat ni Yuna.

Sa school, bumagsak siya sa isang exam. Pharmacology.

"Benitez, 68 ka. Ano nangyari?" tanong ni Ma'am Reyes.

"Pasensya na po, Ma'am. Nag-aadjust pa po ko sa duty" paliwanag ni Yuna.

"Hindi pwede yung ganun. Nurse ka. Dapat sabay utak at puso mo. Review ka. Bibigyan kita ng special quiz" sabi ni Ma'am Reyes.

Kinabahan si Yuna. Pero kinaya.

Nag-aral siya hanggang alas dos ng madaling araw. Kasama si Bea sa library.

"Kaya mo yan. Isa lang yan" sabi ni Bea.

"Salamat Bea. Kung wala ka, sumuko na ko" pasasalamat ni Yuna.

Special quiz. 85 si Yuna.

"Good. Yan ang gusto kong makita" sabi ni Ma'am Reyes.

Sa kalagitnaan ng second year, may community duty sila.

Pumunta sila sa barangay. Nag-blood pressure. Nag-turo ng tamang pag-inom ng gamot.

Doon nakilala ni Yuna si Ate Grace. Single mom. May dalawang anak. May diabetes.

"Ate nurse, wala po ko pambili ng gamot ngayong linggo" sabi ni Ate Grace.

"Ate, eto. May sobra ko dito. 200. Pambili mo muna" sabi ni Yuna.

"Ay hindi pwede" pagtanggi ni Ate Grace.

"Sige na. Bayaran mo ko pag may trabaho ka na" pilit ni Yuna.

Umiyak si Ate Grace. Niyakap si Yuna.

Pag-uwi, sinabi niya kay Lola.

"Tama yung ginawa mo, apo. Pero dapat alagaan mo din sarili mo ha?" sabi ni Lola.

"Opo, Lola" sagot ni Yuna.

Dumating ang finals ng second year.

Mas mahirap. Mas marami. Pero pumasa si Yuna. Lahat.

"We did it! Second year tapos na!" sigaw ni Bea.

"Salamat sa Diyos. Salamat sa inyo" sabi ni Yuna.

Last day ng duty. Kinausap siya ni Ma'am Reyes.

"Benitez, nakita ko yung pag-unlad mo. Nung una, takot na takot ka. Ngayon, marunong ka na makiramdam. Tuloy mo lang yan" sabi ni Ma'am Reyes.

"Salamat po, Ma'am. Marami po ko natutunan" sagot ni Yuna.

"Tandaan mo, nurse ka hindi lang para magpagaling. Nurse ka para magparamdam na hindi sila nag-iisa" bilin ni Ma'am Reyes.

Lumabas si Yuna ng hospital. Mainit. Pero magaan.

Pagdating sa bahay, may letter galing kay Mama. Binasa niya.

"Anak, proud na proud ako sayo. Narinig ko kay Lola yung mga sakripisyo mo. Konti na lang. Dalawang taon pa. Uuwi na ko. Mahal na mahal kita" sulat ni Mama.

Yung gabi na yun, binuksan ulit ni Yuna yung notebook niya.

Sa ilalim ng sulat niya nung first year, dinagdagan niya.

"Para kay Mama. Para kay Lola. Para sa mga pasyenteng hindi ko nailigtas pero minahal ko. Para sa mga pasyenteng ililigtas ko pa."

Isinara niya yung notebook.

Yuna sa isip: "Second year, tapos na. Masakit. Mas mahirap. Pero natuto ako. Natuto ako maging tao muna bago maging nurse."

At natulog siya. Pagod. Pero hindi sumusuko.