Back In 1892

"Clara, do you have a problem? You look like you have a big problem." Napabaling na lang ang tingin ko kay Barbara ng bigla siyang nagsalita at napa flipped pa ng kanyang kamay. Napakurap na lang ako at nahimasmasan." Stop calling me Clara already, Barbs. You know that pangalan 'yan ng kapatid ko not mine." I made a face. "Yeah, sorry I forgot." She chuckled." So, okay ka lang ba? Kanina ka pa tulala diyan ha?" "Hmm? Oo naman, may iniisip lang." Sagot ko. She blurted." Hell? I'm amazed that you still has an isip ha." She laughed kaya inirapan ko siya dahilan ng pagtawa niya ng malakas. "Oh shut up!" I pushed her shoulder a little bit. "Kayong dalawa, Binibining Clarita at Binibining Barbara." Napatigil na lang kami sa pagtawa ng marinig naming tumawag sa'min ang aming guro sa filipino." Kayo'y tumayo at sagutin ang aking tanong." Napalunok na lang ako doon at pati na den si Barbara." P...po?" Barb stuttered. "Hindi niyo ba ako narinig, kayong dalawa tayo." Anas ulit ni Ms. Luniar. Tumayo naman si Barbara pero ako'y nakaupo lang at hindi tumayo kaya ay sinagi niya ako. Pero hindi ako natindag at napa what lang. "I'm sor-- I mean, pasensya na Ms. Luniar sapagkat si Clarita ay marami lang iniisip at tila'y naiwan niya ata ang kanyang isipan sa kanilang bahay." Pinandilitan ko naman siya ng mata. "O'siya, umupo ka at iyong kunin ang iyong isip pabalik sa iyong isipan." Aniya. Napa scoffed naman ako at biglang tumayo sabay kuha sa aking bag. Napatingin sila sa'kin at napataas ang mga kilay. Pati si Barbara ay tinignan ako at bakat sa kanyang mukha ang curiosidad. Binigyan niya naman ako ng anong ginagawa mo look. "You said na kunin ko ang aking isip na naiwan sa bahay at ibalik ito sa aking isipan, so ano pa bang ginagawa ko? Edi uuwi ako." Sabi ko tsaka ay naglakad palabas. Pag filipino time talaga ay kailangan den naming mag tagalog kaso hindi masyadong malalim ang aking pananalita sa tagalog kaya ay nahihirapan ako. "Monette! Bumalik ka dito!" Rinig kung sigaw ng aming gurong si Ms. Luniar. Hindi ako nag-atubaling na lumingon and continued to walk out. Habang naglalakad naman ako sa lobby dala-dala ang aking clutch na bag ay nabangga ko pa si ate Clara kasama ang mga kaibigan niyang tatlong lalakie at isang babae lang. Tinignan niya ako na parang may ginawa akong kasalanan. "Clarita, sa'n ka pupunta? Anong ginagawa mo dito? Hindi ba't dapat na sa klase ka ngayon? Ba't ka andito?" Sunod-sunod niyang tanong sabay tingin sa clutch bag na aking dala." Tumakas ka na naman 'no? Nakasa--" "Just shut up! This is none of your business!" Sabay pinandilitan siya ng mata. "Mata mo pa lang nakakatakot na," Aniya. Her friends laughed." Mas maldita pa sa'yo ang youngest siblings niyo." Jeremy laughed. "Shut up, Remy." Ate Clara made a face. "Just what I say, siblings." Remy laughed again and his friends too. "Mapapagalitan ka na naman niyan ni mommy! Sige ka at hindi na kita tutulungan, demonyo na nga ako tapos magsisinungaling pa ako, nako! Sunog na sunog na ako niyan." Talak niya. I shrugged." Tsk, nag reklamo ka pa. Kaya nga sagadin mo kasi masusunog ka den naman. Byers! See you at home, btch." Sabay wagayway sa aking kamay sa kanya. "Clarita!" Sigaw ni ate Clara pero hindi ako tumingin and nagpatuloy lang maglakad. Agad akong pumunta sa taas ng rooftop at umupo sa sahig while my two feet is hanging. Huminga ako ng malalim while welcoming the fresh air from to top. I close my eyes as I was just sitting there peacefully. "Pstsngina!" Napasigaw ako ng halos tumalon ang aking puso palabas sa aking buto. Agad namang umupo si Jaime sa aking tabi habang tumawa-tawa siya ng malakas." Gulat ka 'no? Halos lumabas kaluluwa mo eh." Aniya habang tinuro-turo pa ang aking mukha at tumawa-tawa parin. "Not funny, asshole!" I made a face. "You look serious kasi..." Aniya." Is there something in your mind? May problema ka. I can tell." Napalingon ako sa kanya at napakurap naman ng napagtanto kung kanina pa pala siya nakatingin sa'kin. Jaime is my boy bestfriend, matagal na kaming mag kaibigan pero since day one ay hindi ko nakilala ang kanyang pamilya because I never had a chance. He's also the friend of mine who's always here for me whenever I needed someone, except for Barb. Hindi ako masyadong nag o-open up pero kahit hindi ako magsasalita ay malalaman niya talaga. "What makes you say so?" I scowl, sinusungitan siya. "What makes me say so? Kasi, may bibig ako?" Pambabara niya. Napairap ako reason for him to chuckled." Joke lang, ikaw naman! Napaka seryoso." Tumawa siya ulit. Abay trini-tripan ata ako. "It's because, I know. Alam kung pumupunta ka dito upang magpahangin at takasanang mundong mapait. Kaya, everytime na makikita kita dito alam ko na." Aniya. Napatango-tango naman ako. Atleast someone pays attention. I sighed." Yeah...ayaw ko pa den kasing umuwi sa bahay. Magiging lonely lang ako doon." Tumango den siya." Si tita?" He asked. "Si mommy? She's busy, alam muna 'yung business ng grandpa namin is still on." Sagot ko. Napabaling naman ang tingin namin sa phone ni Jaime ng tumunog ito. He looks at me and tumango-tango lang ako. He stand up kaya naiwan na naman ako mag-isang nakaupo. Napatingin ako sa langit, I admire it so much it looks so peaceful but how sad that I can't reach it. Tumayo naman ako at naglakad na pababa sa aming paaralan. Paglabas ko agad akong nagtawag ng taxi, wala akong driver ngayon dahil ay nag cut lang ako ng classes. Agad akong nagpahatid kay manong driver sa cemetery kung saan si daddy nakahukay. Na sa harapan na ako ngayon ng kanyang gravestone habang may kinuha akong bulaklak sa akinb clutch na bag. "Dad...I'm sorry medjo naging ugly siya kasi nilagay ko lang siya sa bag ko." Pagkikiusap ko nito." Daddy, I know pasaway ako at alam mo deng nag-aaral ako ng mabuti. Ganito lang talaga paraan ko upang takasan 'tong mundong 'to." Dagdag ko pa." May bago kang flower? I suppose galing na dito si mommy. Of course, this day, ang naaalala lang nila ang 'yung death anniversary mo at hindi ang...birthday ko." And my voice started to c***k. I smiled while a tears fall down to my cheeks." N-no one in the world even remember my birthday dad. Even, ate, kuya and...mom." "Hey..." Napatingin agad ako sa lalaking biglang nagsalita." What are you doing here? Aren't you supposed to be on school? Dad, tignan mo at nag cut classes na naman si bunso." Anas naman ni kuya Leo na may dalang isang bouquet of rose. Agad akong napapunas sa mga luha kung nahuhulog." Ahh...hindi kaya! Nag excuse kaya ako!" Pag da-dahilan ko agad." Malamang kung nag cut-classes man ako ay dahil upang makita si dad 'no!" Tumango-tango naman siya." Defensive!" He chuckled." Tabi diyan, lalagay ko lang 'tong mga rosas ni dad." Bigla niya pa akong tinulak ng mahina. "Aray ha!" Reklamo ko agad at binigyan pa siya ng death stare. He laughed." Why is your flower so ugly? Just like you," I made a face at sinapak ang kanyang balikat." Tsk, whatever. Kala mo talaga eh napaka gwapo niya." I muttered. Kuya Leo scoffed and mocked me." Look dad, nag cut classes na naman ang brilliant, clever mo'ng anak." Kuya teased. "Tsk, it's dad death anniversary, what are you doing?" I made a face." Aalis na nga lang ako, may epal kasi eh." Umirap ako. Kuya Leo blew a kiss." Right...Clarita!" Pag tawag niya. "What?" Masungit kung ani at hindi man siya nilingon habang naglalakad lang ako. "Clarita!" Tawag niya ulit kaya ay hinarap ko na lang siya. My brows furrowed ng bigla niyang itapok sa'kin ang petals ng mga rosas. Ibang oras na tupi na agad. He then smiled." Happy Birthday..." He said. Napatigil ako. Trust me or not, first time kung may nag greet sa'kin. It's my 18th birthday today, they call this debut but for me it's just a normal days. They may be remember my birthday pero late na minsan nilang maalala. Sanay na ako kaya hindi na lang ako nag atubaling pa niyan. Agad naman akong umuwi sa bahay pagkatapos kung pumunta sa cemetery. Nang pagpasok ko sa gate at papasok na sana sa bahay ay napatigil na lang ako dahil na naman sa pag-aaway nina mommy at tito Jun. "Jun! Ano na naman 'tong ginagawa mo sa buhay mo? Alam mo namang naghihirap na ako sa business dahil walang tumutulong sa'kin tapos malalaman ko na lang na you're secretly putting my money on your own pocket?! How can you be so selfish?!" Rinig kung sigaw ni mommy. "Ate Athena, sino namang nag sabi sa'yo niyan? Syempre hindi ko ginagawa 'yan 'no! You're accusing me!" Sagot ni tito Jun. Mommy scoffed." Even that, you still deny it? Walang nagsabi sa'kin niyan, Jun. Nakita ko, with my two eyes. Huwag ka ng mag sinungaling or hindi na kita patatapakin pa sa pamamahay ko at sa negosyo nina ama at ina na pinapatuloy ko." Pang bla-black mail ni mommy. "Ate Thena, promise hindi ko na gagawin 'to ulit. Basta't huwag mo akong palayasin, wala akong pera at bahay na mauupahan. Sige na ate Thena! Promise!" Agad akong napa scoffed. Tsk, bulok na 'yang promise na 'yan wala ng maniniwala diyan. Mommy sighed." Pag nakita kita ulit, tignan mo at hindi ka na talaga makakatapak pa dito." At agad kung narinig ang footsteps ni mommy na papunta sa taas. Napailing na lang ako at binuksan na ang pintuan upang pumasok. Tinignan agad ako ni tito Jun pero I just ignored him kaya ay tinaasan niya ako ng kilay." Hindi ka ba babati?" Tanong niya. "Ni sino? Sa sahig ba? Or sa pader?" Pambabara ko. He made a face at napa tsk." Respeto ka sa iyong tito! Nandito ako oh!" "Oh? Aanohin naman kita? Bigyan kita ng pera?" I scowl tsaka ay inirapan siya bago na tuluyang pumasok sa aking kwarto. Agad kung nilatad ang aking clutch bag sa desk at agad na napahiga sa aking higaan. Napahinga na lang ako ng malalim habang nakatingin sa pader ng aking kwarto. 'Di ko alam pero parang pagod ang aking katawan kaya parang wala akong balak na magbihis at pumunta sa banyo. Mga ilang minuto ay hindi ko na namalayan na nakatulog pala ako at nagising ako dahil sa katok ng aking kuya Leo. "Clarita!" Sigaw niya habang napaka lakas den ng kanyang katok. Parang gusto niyang sirain ang aking pintuan ehh." Gumising ka na diyan, dimwit! Kakain na tayo!" "Teka lang! Ito na lalabas na!" Sigaw ko den pabalik at binuksan na ang pintuan. I was still half asleep dahil nagising lang ako sa dahil kay kuya. I squeezed my eyes habang pababa na ako. Agad naman akong umupo katabi ni kuya Leo while sina tito Jun at si ate Clara ay na sa aming harapan. Si mommy 'yung na sa dulo at sa kabilang dulo naman ay place sana ni daddy kaso wala naman siya kaya ay empty lang 'yun. Agad naman kaming nagdasal bago kumain. Pork steak 'yung ulam namin and konti lang den kain ko. Pagkatapos kung kumain ay uminom lang ako ng tubig tsaka ay babalik na sana ako sa aking kwarto kaso ay nagsalita si mommy. "You three, pack your things kasi pupunta tayo sa bahay natin sa bataan." At bigla kaming napatingin tatlo. "What? Mom, I'm having a party with Jeremy!" Angal agad ni ate Clara. "Mom, I'm having a dinner with Nichalite." Angal den ni kuya Leo. Wala naman akong appointment bukas so, okay lang sa'kin. Ganda kaya doon, lalo na sa Las Casas Filipinas. It just gives me a damn vibe of ILYS 1892. Dami kung iyak doon ha! Medyo mapanakit na si Author doon. "Clarita, wala ka ba'ng sasabihin?" Mom asked kaya napabaling den ang tingin nina kuya Leo at ate Clara sa'kin. The two of time blinked their eyes as if I'd help them. "I don't have soemthing to do tomorrow naman, so I guess wala?" Sabi ko tsaka ay nginitian sila at patuloy ng maglakad. "Clarita!" Pagtawag sa'kin ng dalawa pero I just blew them a kiss. "Hush now, siblings." I evily laughed. Bigla akong na badtrip ng malaman kung ngayon pala kami lalakad. Anong oras na and I swear umaga na kami dadating niyan. Ayun tuloy kahit ano na lang linagay ko at dinala ko. I mean, it's not like hindi na kami uuwi 'no. 'Yung bahay namin doon sa bataan ay medyo maluma na dahil bahay pa 'yun nina lola at lolo kaso ay namatay na lang sila ng maaga and I don't know what's the reason kasi ayaw sabihin ni mom. Luma 'yun pero malaki ang mansyon na 'yun. Hindi ko na naman namalayan na nakatulog na pala ako at nagising na lang ako ng nakadating na kami sa bataan. Agad kung nilibot ang mansyon at medyo alikabok pa siya dahil wala namang tao dito kasi na sa kabila kami. Kahit na pagod kami sa byahe ay hindi pa talaga kami pinatulog ni mommy dahil lilinisin daw muna namin ito. Kaya wala na kaming magawa nina kuya at ate. "Kuya Leo!" Sigaw ni ate Clara ng pahidan siya ni kuya Leo ng maruming tubig. Agad deng bumawi si ate Clara at pinakain niya pa ang feature dust ni kuya Leo. "Yucks! 'Yung alikabok, Clara!" Tumakbo den naman agad si kuya Leo upang habulin si ate Clara. "Tignan mo nga 'yang dalawa, Clarita. Nako, mukhang mahihirapan ako nito." Nakangiting saad ni mommy. Ngumiti lang den ako. Habang wala akong kibo sa gedli ay bigla den akong tinaponan ni kuya ng feature dust." Kuya Leo! Dinamay niyo na naman 'yung civilian!" Reklamo ko at itinapon ito sa kanya pabalik. Nagsi takbohan naman kaming tatlo at kung sino man ang madadakip ay papakainin namin sa marumi na rug. Napangisi na lang si mom habang nakatingin saming nag takbuhan sa loob ng lumang mansyon. "Mom, is there no wifi ba talaga here? I wonder how people survive here." Sabi naman ni ate Clara. "They're not addict at phones like you kasi, ate Clar." I chuckled. "Agreed." Kuya laughed. Ate Clara then made a face." Ohw shut up, parang kayo hindi ha?" "Tigilan niyo nga 'yan, maligo na nga kayo para naman kayong mga bata ha! Ilan taon na kayo isip bata parin!" Sabi ni mommy tsaka ay itinapon sa'min 'yung tuwalya. Agad den niyang pinakita sa'min ang mga rooms. Maraming kwarto dito since 12 silang magkapatid. Agad den naman akong pumasok sa kwarto na sinabi sa'kin ni mommy. Natakot pa nga ako dahil sa tunog ng pintuan no'ng binuksan ko. Pagpasok ko ay bumakat agad doon ang higaan na may puti ng bedsheet at may puting kurtina den na may print na pulang rosas. Mayroon den itong balkonahe. Agad kung nilagay sa gedli ang aking bag tsaka ay tumalon pa sa higaan ng diretso ke't kailangan ko pang maligo. "Clarita, maligo ka na baka ay tamarin ka na! Maligo ka na at ng makapag tulog na kayo." Anas ni mommy. Tumango den naman ako. Pagkatapos kung maligo ay nakasuot lang ako ng lavender na kulay ng pajama at may ribbon den sa aking buhok dahil kailangan ko pang maglagay ng skincare ko. Habang ilalagay ko na sana ang mga things ko sa cabinet ay may papel naman doon na nahulog kaya kinuha ko ito. Binuksan ko ito ng makita ang pangalan ni daddy. Joren Monette, mahal kamusta ka na? miss na kita araw-araw. lagi ka na lang nagpapakita sa aking panaginip at kahit anong gawin ko ay ang naaalala ko ay ikaw lamang. hindi ka man nakita ng ating bunsong anak pero alam mo ba'ng mahal na mahal ka nun. siguro kung 'yung araw na 'yun ay hindi ka namatay ay buo pa sana tayo at masaya tayong lima. nawa'y ika'y masaya sa piling ng diyos, kayo'y nagsama-sama na-- Hindi ko natapos basahin 'yung sulat ng biglang pumasok si mommy. She smiled at me at umupo sa may bintana kaya ay agad-agad kung tinago ang sulat na aking binabasa kanina. "Mommy?" "Hmm?" Tinignan niya ako." I have a present for you..." Napaangat ang tingin ko sa kanya. "What? Why?" I asked, curious. "Because it's your birthday?" She gave me a small smile. I chuckled." What is that?" I asked. "Come closer," She says kaya ay naglakad den naman ako papunta sa kanya. As I come closer, nagulat na lang ako when she stand up at bigla akong nakaramdam na may kamay sa aking leeg. Omygosh! Sasakalin na ba ako ni mommy dahil pasaway ako? Char! Bigla naman akong napatingin sa salamin and saw the necklace that has my name on it and it was shining so bright. I smiled kaya mommy smiled too. "Bagay sa'yo, anak." She said. "Thank you, mom." I said. This is my first gift that I receive. "Walang anuman." And she smiled once again tsaka ay lumabas na. Tinignan ko ito ulit at ngumiti. I arrange my bed cleanly first bago ako humiga doon. At bago den akong matulog ay nagdasal muna ako at humiling na mabuo ang aming pamilya. Pagdilat ko sa aking mga mata ay bigla akong napatalon ng nagising ako sa ibang kwarto.May kulay orange na kurtina, medj pang luma 'yung bahay at may nga vase naman sa gilid ko na may dilaw'ng rosas na laman. "Gising ka na, hija." Nagulat naman ako ng may biglang nagsalita. Napatingin ako sa magandang dalaga na naka puting bestida at may crown siya na bulaklak. Sinampal ko muna ang aking sarili upang malaman na hindi ito isang panaginip lamang. Nagising naman ako sa fact na totoo nga ito at hindi panaginip." S-sino ka?" Tanong ko. She then bows at me." I am the deity of the wishes, and I'm here at your front to grant your wish." "My wish? Meron ba?" I held my chin and think. "Yes. 'Yong hiling mo bago ka natulog." Napa ahh na lang ako ng bigla ko ngang naalala. "Paano naman?" I asked with my brows furrowed. "Ganito lang---" Hindi naman natapos ang deity of the wishes daw ng may biglang pumasok. "Clarita, halikana at kanina ka pa tinatawag ni ama. Ba't antagal mo nagising? Nakaligtaan mo na ba na may misa tayong pupuntahan?" Napa nga-nga na lang ako sa babaeng na sa aking harapan. Kulay kayumanggi ang kanyang balat, wala siyang make-up na suot at may hairpin lang ang kanyang buhok at naka baro't saya ito. Parang kilala 'ko ito ha! "Estrella at Clarita, hali na kayo at kakain na tayo upang hindi tayo mahuhuli sa misa." Napatingin den ako sa isa pa'ng babae na tumawag sa'min. "Kami ay pupunta na diyan, Ate Maria." Sagot niya sa babaeng tumatawag sa'min." Magbihis ka na, Clarita. Tignan mo ang iyong sarili. Ikaw ay bumaba pagkatapos mo'ng magbihis." At bigla niyang isinirado ang pintuan. Estrella, Maria? Teka, great grandmother 'ko 'yun ha! Anong nangyayari? Dalaga pa 'yung great grandmother ko? "Anong nangyayari? Bakit...bakit naging dalaga 'yung great grandmother ko?" Curious kung tanong. She chuckled." Mali ang 'yung tanong, hija. Anong taon sana ang 'yung itatanong." "H-huh? Anong taon ba ngayon? Diba't---" Hindi ko pa natapos ang sasabihin ko when the deity of wishes cut me off. "Ika'y nandito sa taong 1892, hija."