Mata't Lente

Chapter 1:

(Roen’s Point of View)

May mga araw talaga na parang wala lang. Yung tipong gigising ka, maliligo, mag-aalmusal kung may tira pang pandesal sa mesa, tapos diretso ka na sa klase. Wala kang inaasahang kakaiba. Wala kang hinahanap. Pero minsan, sa isang iglap lang, may eksenang babago sa buong ikot ng araw mo. Minsan, pati na rin ng puso mo.

Ako nga pala si Roen Santos, third year Education major dito sa San Luis Provincial University. Hindi ako sikat, pero hindi rin naman ako invisible. Sapat na ang tahimik kong mundo. Lalo na kapag may camera akong hawak.

Mahilig akong kumuha ng mga random na litrato. Yung tipong kalsadang may kaunting ulap sa itaas. O kaya estudyanteng nakatalikod habang papasok sa gate. O di kaya naman isang ice cream cup na medyo natutunaw na sa init. Wala lang—parang mas madali kasing intindihin ang mundo kapag nasa litrato na siya.

Ngayon, habang naglalakad ako sa campus, hawak ko ang lumang film camera na bigay ng kuya ko bago siya nag-abroad. Suot ko pa rin ang paborito kong black hoodie kahit mainit. Nakasanayan na kasi, at saka parang security blanket ko na rin.

Bigla akong napatigil sa tapat ng volleyball court. Hindi ko alam kung anong meron doon pero may mahinang tawanan at mga sigaw ng "Laban!" at "Nice receive!" galing sa loob. Napasilip ako, kasi gusto ko lang sanang kumuha ng candid shots ng mga nagpa-practice.

Doon ko siya unang nakita.

Vuiz Cruz.

Mas kilala siya bilang “Kuya Vuiz” ng karamihan. Presidente ng student council. Captain ng varsity volleyball team. Isang hakbang palang niya sa court, ramdam mo na agad ang presensya niya. Matangkad, moreno, lean pero halatang malakas. Yung aura niya? Para bang sinasabi niyang, “Alam ko kung sino ako, at wala akong kailangang patunayan.”

Sa totoo lang, hindi ko siya masyadong pinapansin dati. Naririnig ko ang pangalan niya sa mga kwentuhan ng mga kaklase kong kilig na kilig kapag dumadaan siya sa hallway, pero hindi ako nadadala sa ganoon. Ewan ko. Siguro dahil iniisip ko na 'di naman kami magkaibang mundo lang—ibang galaxy pa.

Pero ngayong nakita ko siya ng malapitan—no filter, no crowd, walang social media lens—iba pala. May something sa kanya na hindi ko ma-explain.

Kinuhanan ko siya ng picture. Wala naman akong balak gawin du'n. Hindi ko nga alam kung bakit ko siya kinuhanan. Ang weird. Basta, bigla nalang ako napatingin sa viewfinder at ayun na, click.

Sa camera, kuha siya habang pa-smash. Yung buhok niya medyo magulo, pero in a good way. Nakakunot 'yung noo niya, focused na focused. Grabe, ang intense ng mata niya.

“Tol, sino 'yung nasa gate?” tanong ng isa sa mga teammate niya.

Nagkatinginan kami. Si Vuiz, at ako.

Shit.

Tumingin siya sa akin ng diretso. Hindi ‘yung pasulyap lang na tipong "ah okay, may tao," kundi 'yung diretsong tingin na parang gustong alamin kung sino ako, kung anong ginagawa ko du'n, at kung bakit ako may camera.

Kinabahan ako. Pakiramdam ko, para akong magnanakaw na nahuli sa akto. Dali-dali akong umalis.

Habang naglalakad papalayo, pinindot ko ulit yung shutter. Wala sa wisyo. Picture ulit. Background lang, court at asul na langit.

Hindi ko alam kung bakit ako kinabahan. Wala naman akong ginawang masama. Pero hindi ko rin maalis sa isipan ko ‘yung titig ni Vuiz. Hindi siya galit. Hindi rin judgmental. Pero parang may gustong sabihin.

Ilang araw ang lumipas.

Balik ako sa usual routine—class, café, shoot, edit, tulog. Wala akong balita kay Vuiz. Hindi ko rin siya masyadong hinahanap. O siguro, pilit ko lang kinukumbinsi sarili ko na hindi ko siya hinahanap.

Hanggang sa may biglang nag-message sa photography page ko.

> “Hi. I think you took a picture of me the other day sa court. Pwede ko ba makita?”

Hindi siya nagpakilala, pero alam ko na agad kung sino siya.

Bakit niya ako mina-message? Paano niya nahanap 'yung page ko? May nagsabi ba? Na-curious lang ba siya?

Nag-reply ako.

> “Oo. Na-save ko sa film. Hindi pa na-develop, pero pwede kita picturan once ready na.”

Typing...

Nag-pause siya ng ilang minuto bago nag-reply ulit.

> “Sige. Salamat, Roen.”

Napakunot noo ako. Hindi ko siya binigyan ng pangalan ko. Paanong...?

Nalaglag yung cellphone ko sa kama.

“Hoy, Roen! Gising!” tawag ni Myla habang mabilis akong hinila paakyat ng hagdan.

Napatigil ako sa pag-iisip. I was zoning out again, this time sa hallway ng second floor ng Arts Building. Wala pa rin akong matinong tulog. Hindi dahil puyat ako sa kung anong drama sa buhay, pero dahil—aminin ko man o hindi—naaalala ko pa rin yung mata niya kahapon.

Yung lalim ng titig ni Vuiz Cruz.

And the stupid part? I wasn’t even sure if he was looking at me.

“Mamayang hapon na yung orientation natin sa photo org, diba?” tanong ni Myla habang inaayos ang dala niyang sketchpad.

“Oo,” sagot ko, pilit na ngumiti. “After ng klase sa Edu 102.”

She narrowed her eyes. “Bakit parang wala ka sa sarili?”

“Wala. May nakain lang sigurong malalim,” biro ko.

Pero totoo, meron akong iniisip. Hindi ko naman siya kilala personally, si Vuiz. Alam ko lang kung sino siya—lahat yata ng estudyante sa university, kilala siya. Mapa-School Council, sports event, o kahit pa mga academic recognition, andun ang pangalan niya.

Hindi ko lang talaga maintindihan kung bakit nagsink in sa akin yung tingin niya kahapon.

Pagkatapos ng klase, dumiretso ako sa open grounds sa likod ng library. Madalas akong andito pag gusto kong kumuha ng candid photos ng mga estudyante. Minsan mga puno, minsan paa lang ng mga dumadaan. Basta anything na raw at tahimik.

Habang naglalakad ako papunta sa usual spot ko, may nadaanan akong grupo ng varsity players—nakaupo sa damuhan, nagtatawanan. Lahat sila naka PE shirt, mukhang bagong tapos mag-training.

Nung papalapit na ako, narinig ko ang pangalan niya.

“Si Vuiz, bro! Sa dami ng nag-chat sayo, ‘di ka pa rin nagrereply?” sabay tawanan ng grupo.

Napalingon ako, hindi dahil chismoso, pero naramdaman kong may gumalaw sa peripheral vision ko.

At ayun siya. Nakaupo sa lilim ng punong acacia, naka-black varsity jacket, at mukhang kakaligo lang.

He wasn’t laughing like the others. Actually, tahimik lang siya. Tumingin siya saglit sa phone niya, tapos inangat ang ulo—at dun ako napatigil sa paglalakad.

Our eyes met.

Shit.

Hindi ko alam kung ako lang to, pero para bang sandali siyang natigilan. Yung tipong nagtagpo lang yung tingin namin, pero biglang may bigat sa hangin.

Agad akong tumingin sa camera ko, kunyari may i-aadjust. Nanginginig na nga kamay ko eh.

“Kuya, okay ka lang?” tanong ng freshman na dumaan sa tabi ko.

“Oo, oo,” bulong ko, pilit na chill.

Hindi ko alam kung totoo o imbento lang ng utak ko. Pero parang naramdaman ko—parang may silent curiosity din sa tingin ni Vuiz.

Gabi na. Nasa dorm na ako. Tahimik lang habang nagre-review ng mga kuha ko kanina.

Click.

Photo ng dahon, medyo blurry.

Click.

Larawan ng bata sa may science building, tawa nang tawa.

Click.

At eto siya.

Yung candid photo ni Vuiz habang nakayuko, tinitingnan ang phone niya. Yung dulo ng araw tumama sa gilid ng mukha niya, at kahit malayo, makikita mong may lalim yung ngiti niya. Hindi ngiting pa-cute, kundi yung ngiti ng taong iniisip ang isang bagay na hindi niya masabi sa iba.

O baka naman ina-anticipate ko lang lahat.

“Roen, bakit mo ‘to kinuha?” bulong ko sa sarili.

Minsan may mga kuha akong binubura agad. Pero etong isa… hindi ko mabura.

Nilagyan ko ng simple caption sa folder:

Untitled. Shot at 4:17 PM. Warmest sunlight.

I didn’t post it anywhere. Pero nakaramdam ako ng something… spark? Kilig? Or maybe curiosity. I’m not sure.

But that night, bago ako matulog, napaisip ako:

What if it wasn’t just a glance?

What if he really was looking at me?

Photography Building, 3:15 PM

Tahimik ang paligid habang nakaupo ako sa bench malapit sa likod ng photography building. Dito ako madalas tumambay kapag tapos na ang klase—hindi masyadong matao, maraming puno, at may magandang natural light na bumabagsak sa mga dahon. Perfect para sa candid shots. I was flipping through the photos I took kanina sa hallway, checking kung alin ang worthy i-edit mamaya.

Napahinto ako nang makita ang isa sa mga kuha ko.

Click.

A random photo from earlier—halos hindi ko sinasadya. Candid shot. Si Vuiz Cruz ‘yon. Hawak niya ‘yung bola habang tumatawid sa corridor, naka-uniform pa, may earphones sa tenga. Hindi siya nakatingin sa camera, pero ang ganda ng timing ng kuha. Natural lighting, slight shadow sa mukha niya, pero may ngiti sa labi. Soft, not the usual stern look he wore sa university events or student council announcements.

"Roen," bulong ko sa sarili, "stop taking photos of people you have no business liking."

Pero to be honest, matagal na akong may soft spot sa kanya. Hindi ito 'yung crush na kilig lang. Hindi rin ‘yung type na ini-IG story mo with emojis. It was deeper than that, weirdly... quiet. Like I was content just watching from afar. Maybe that’s why I kept taking those random, hidden snapshots of him kahit na wala siyang ka-ideya.

University Cafeteria, 5:47 PM

I went to the cafeteria para bumili ng iced coffee—reward ko sa sarili ko for finishing my major requirements early. While in line, I noticed the volleyball team sitting at the corner table. Loud, tawanan, usual jock vibes. And of course, nando’n si Vuiz.

Naka-jacket siya kahit medyo humid, naka-sling sa chair ‘yung volleyball bag niya. He was laughing at something one of his teammates said, and for a second, I caught him glancing sa counter… at me? Or sa barista?

I quickly looked away. Napalunok ako. No, Roen. Imagination mo lang 'yan. Chill.

Nakaupo ako sa table sa pinakadulo. I brought out my sketch pad and started doodling random outlines. I would sometimes sketch ideas for photo shoots or layout pegs for my visual journal. Pero kahit anong subok kong i-focus sa ginagawa ko, the occasional loud laughter from their table kept snapping my attention back.

May isang beses na parang tumahimik sa table nila, and when I glanced up—

Our eyes met.

Just a second.

But enough to make me forget what I was holding.

I panicked and pretended I was stretching. Kuha ko pa rin 'yung kape ko, ‘di ba? Dapat normal lang. Baka nabangga lang siya ng tingin ko accidentally.

Pero nang pag-angat ko ulit ng tingin, he was still glancing in my direction.

This time, may slight smirk sa labi niya.

Tumingin siya agad sa teammate niya. Parang walang nangyari.

Pero ako?

Aba, napuno na ng scribbles ‘yung sketch pad ko sa kaba.

---

📸

Dormitory Hallway, 8:22 PM

Pag-uwi ko, nadatnan ko si Kells sa may pinto ng room namin. Roommate ko siya. Fellow education major. Medyo hyper minsan pero sobrang supportive. “Roen!” bati niya. “May rumor ako. Hindi ako sure kung totoo—pero guess what? May bagong member daw sa multimedia committee ng council… Si Vuiz Cruz daw magre-represent ng sports sector!”

Nag-freeze ako. “Ah… okay,” casual kong sagot. WHAT?!

“Imagine mo ‘yon. Pwede mo na siyang makasabay sa mga documentation events. Picture-picture, right?”

Napakamot na lang ako. “Hindi naman ako part ng documentation team.”

“Pero baka ma-assign ka doon. Lalo na kung kailangan ng creative layout for the newsletter.”

I faked a laugh. “Let’s see.”

Pero deep inside, may part sa’kin na hindi alam kung matutuwa o matatakot. Being around Vuiz more? Nakakatakot.

Kasi paano kung mahalata niyang... I see him differently?

---

University Grounds, Late Evening

Lumabas ako ulit, dala ang camera. Gabi na, pero gusto ko sanang kumuha ng long exposure shots. Isa pa, gusto ko lang talaga maglakad. The air was cooler now. Hindi na mainit. Tahimik. Mga street lamps pa lang ‘yung ilaw sa paligid. Everything felt... calm.

May bench sa may gilid ng oval. Umupo ako roon at tinapat sa langit ang camera.

Snap.

Snap.

Long exposures of the night sky, stars barely visible dahil sa ilaw ng school grounds.

Tumingin ako sa kabilang side ng oval at nakita ko ang isang pamilyar na figure.

Alam kong si Vuiz ‘yon. He was walking alone, naka-hoodie. Siguro late workout o pahabol na lakad.

Naglakad siya papunta sa bench across mine. Hindi niya ako nakita agad. I almost lowered my camera, pero—part of me wanted to see what he looked like when no one was watching.

He sat down. Took off his hoodie.

Then leaned back, closed his eyes.

Para siyang ibang tao.

Not the school leader. Not the volleyball star.

Just a tired guy taking a break from whatever weight he was carrying.

At that moment, parang gusto kong lumapit.

Pero nanatili akong nakaupo, sa kabilang bench, with my silent camera and my silent admiration.

Pagkatapos ng klase, mabilis akong dumiretso sa pinakalikod ng university garden. Isa ‘to sa mga paborito kong lugar—tahimik, maraming halaman, at bihira ang estudyanteng dumadaan. Dala ko pa rin ang camera ko, at habang nililibot ang paligid, bigla akong napahinto.

Nandun siya.

Si Vuiz Cruz.

Suot niya ang varsity jacket niya, medyo pawisan pa. Nakasandal siya sa malaking puno habang hawak ang tumbler niya. Napapikit siya sandali, parang pagod na pagod. Hindi ko alam kung bakit, pero pinigilan ko ang sarili kong bumalik agad o lumapit. Imbes, inangat ko ang camera ko.

Hindi ko dapat siya kukuhanan. Pero hindi ko mapigilan.

Click.

One shot.

Pero hindi ko sinadya na ang shot na ‘yon—perfect. Hindi mukha. Hindi buong katawan. Kundi ang simpleng anggulo ng liwanag sa gilid ng mukha niya, at ang pagkakaayos ng buhok niya habang ginagalaw ito ng hangin. Mukhang eksena sa pelikula.

Bigla siyang napamulat.

Nagtama ang mga mata namin.

"Roen?" bulong niya.

Natigilan ako. Wala namang nakasulat sa camera ko na pangalan ko. Pero kilala niya ako?

"Lagi kitang nakikitang nakatambay dito," dagdag niya, habang dahan-dahang lumalapit. “Ikaw ‘yung photographer, ‘di ba?”

"Ah... oo," sagot ko, medyo nangangapa.

"May kinukunan ka?"

"H-Hindi. Wala naman," mabilis kong sagot, sabay tago sa camera ko.

Napangiti siya. Damn, ang ngiti niya… ang sincere. Hindi ‘yung ngiti sa mga campaign niya bilang school leader. Hindi ‘yung ngiti sa mga kabarkada niya sa volleyball. Parang… totoong siya.

“Pwede mo ba akong kunan minsan?” tanong niya bigla.

Napatitig ako.

“Ha?”

“Photo. Gusto ko ng photo na hindi staged. ‘Yung ako lang. ‘Yung totoo. Alam kong madami kang shots sa mga events. Pero gusto ko ‘yung ikaw mismo ang mag-decide. Yung... kung anong klaseng Vuiz ang gusto mong i-capture.”

Para akong binuhusan ng malamig na tubig.

“A-Ano bang ibig mong sabihin?” mahina kong tanong.

“Wala lang. Parang ikaw kasi… parang ikaw ‘yung tao na nakakakita ng mga bagay na hindi napapansin ng iba.”

Tahimik.

Napansin ko na lang, biglang tumahimik ang paligid, parang kami lang talaga ang nandun. Pinagmasdan ko ang hawak kong camera, tapos siya. At kahit kabado ako, hindi ko maiwasang ngumiti.

“Okay,” sagot ko. “Pero candid ha.”

“Syempre.”

Later that week

Napadalas ang pagkikita namin ni Vuiz.

Minsan sa garden. Minsan sa cafeteria. Minsan sa hallway habang pareho kaming nagmamadali sa klase. Lagi siyang may dahilan para lapitan ako.

"May bago ka bang shot?"

"Uy, Roen, anong lens gamit mo dito?"

"Ang ganda nung kuha mo sa Student Council event ha. Pwede ko i-share?"

Pero hindi lang ‘yon ang napansin ko.

Napapansin ko rin ‘yung mga simpleng sulyap niya tuwing may ibang lalaking lumalapit sa akin. Akala ko nung una, trip lang. Pero minsan, masyado nang halata.

Like that one time na may upperclassman na pinuri ang shots ko at niaya akong mag-shoot sa labas. Biglang sumabat si Vuiz:

"Busy ‘yan, may project kami," sabay kindat sa akin.

Wala naman kaming project.

Nag-blush ako.

Pero hindi ako kumibo. Kasi totoo… kahit may part sa’kin na natutuwa, may part din na nalilito.

Ano ba ‘to?

Bakit ganito siya makatingin?

That night

Sa dorm, habang pinapanood ko ang mga raw photos ko, tumigil ako sa isang shot.

Si Vuiz. Nakatingin sa malayo. May hawak na ice cream cone, at may smirk sa mukha niya.

‘Yung photo na ‘yon, wala sa plano.

Nangyari lang ‘to nung tinawag niya akong lumabas after ng council meeting. Nilibre niya ako ng sorbetes. Tapos habang ako, busy sa pagkuha ng sunset, bigla siyang ngumiti.

At sa sandaling ‘yon… napahawak ako sa dibdib ko.

Mabilis ang t***k ng puso ko.

At para sa unang beses…

Na-realize kong hindi lang ako basta nakatingin sa kanya bilang subject.

Pero bilang tao.

Bilang si Vuiz.

Hindi ko alam kung anong mas nakakapanibago—yung pagkakaupo ko dito sa bench habang kinakagat-kagat ang takip ng lens cap ko, o yung biglaang pakikihalubilo ng mundo ko sa presensya ni Vuiz Cruz.

Ilang araw na mula nung una ko siyang kuhanan ng larawan, pero hindi pa rin nawawala sa utak ko yung itsura niya nung gabi na ‘yon. Hindi dahil sa sikat siya o kung anuman. Pero may kakaiba talaga sa kanya na hindi ko mailarawan. Hindi siya yung tipo ng lalaki na basta mo lang makakalimutan. Hindi rin siya ‘yung tipo na pwede mong i-capture sa isang photo lang.

"Uy, Roen!" tawag ni Faye habang papalapit. May dalang dalawang plastic cup ng milk tea.

"Ay, salamat," sabi ko sabay kuha sa inabot niya. "Di mo na kailangang bilhan."

“Pakunswelo ko na ‘yan kasi hindi kita sinamahan sa exhibit last week,” ngumiti siya.

Bumuntong-hininga ako. “Okay lang. Wala rin namang gaanong pumunta… si Sir Leon lang saka mga classmates natin.”

At si Vuiz.

Hindi ko binanggit ‘yon.

Tahimik kami sandali. Umupo siya sa tabi ko.

"Teka, ‘yung post mo sa dump account mo last time—‘yung silhouette sa bleachers... si Vuiz ba 'yon?"

Napatingin ako sa kanya. “Ha? Hindi. Blur lang ‘yon.”

Ngumiti si Faye. “Ganda nung shot. Emotional yung dating.”

Napangiti ako, pilit. Hindi ko alam kung dahil na-touch ako sa comment niya, o dahil tinamaan ako sa guilt na pinangalanan kong ‘blur’ ang isang kuhang alam kong si Vuiz talaga.

Later that night

Tumambay ulit ako sa rooftop ng dorm, dala ang camera. Wala na masyadong stars. Pero minsan, mas maganda pang kuhanan ‘yung ganung kalangitan—ung gloomy, parang may buhat na kwento.

Tumunog ang phone ko. Notification galing sa IG.

vuizcrz liked your photo.

Natigilan ako.

Napakagat-labi. Photo ‘yun nung silhouette sa bleachers.

So tama si Faye—naramdaman din niya ang emosyon ng shot.

Nasa dump account ko lang ‘yon. Ilan lang ang nakakaalam nun. Paano niya nakita?

Nanginig ang kamay ko habang pinindot ang profile niya.

Following: 0

...Pero naka-view siya sa story ko last week.

Hindi ko alam kung matutuwa ba ako o matatakot.

Bakit niya ako pinapansin?

---

📍 Next Morning

Magaang ang pakiramdam ko habang naglalakad papuntang building. Malamig ang simoy ng hangin, ‘yung tipo ng hangin na parang niyayakap ka—pero hindi mo pa rin alam kung safe ba.

Nasa gilid ako ng corridor, paakyat sa hagdan, nang may napansin akong tatlong lalaki na nagkukulitan sa hallway.

Isa sa kanila si Vuiz.

Tawa siya ng tawa habang inaakbayan ‘yung isa niyang teammate. Pero habang nagtatawanan sila, gumawi ang mata niya sa direksyon ko.

Sandaling nagtagpo ang paningin namin.

Matagal.

Hindi ‘yung casual glance. Hindi rin ‘yung deadma look.

Kundi ‘yung parang “Uy, ikaw na naman?” kind of glance.

Napakapit ako sa strap ng camera ko. Tumango siya ng bahagya—hindi ngiti, hindi rin cold. Parang acknowledgment lang na, “Nandito ka.”

At sa dami ng estudyante sa university, bakit may ganung tinginan pa?

Dumaan siya sa tapat ko. Hindi ko inaasahan na hihinto siya.

"Roen, ‘di ba?" tanong niya, kalmado ang tono. Malapit. Masyadong malapit.

Tumango ako, parang robot.

"Nakita ko ‘yung kuha mo last time. Galing mo pala."

Hindi ako agad nakasagot.

"Salamat..." mahina kong sagot.

Tumango lang siya. “Sige, ingat.”

At bago pa ako makasagot ulit, tumalikod na siya at bumalik sa mga kaibigan niya.

Hindi ako makagalaw. Literal. Parang tinamaan ako ng something—hindi ko alam kung kilig o kaba o mixed emotions.

Pero isa lang ang sigurado…

Ang mundong dati’y para sa tahimik at simpleng Roen, ay unti-unting gumuguhit ng linya patungo sa isang direksyon kung saan si Vuiz ang dulo.