Truth Beyond the Curse

Chapter 3

Halos isang buong araw at gabi akong gumala sa kalsada, walang tiyak na patutunguhan. Naglalakad lang ako nang naglalakad, parang isang anino na walang sariling kalooban. Hindi ko namamalayan ang init ng araw na tumatagos sa aking balat, ni ang lamig ng hangin sa gabi na yumayakap sa aking payat na katawan. Ang tanging hawak ko lamang ay ang pares ng puting sapatos na ibinigay ni Vlad, mahigpit itong nakadiin sa aking dibdib na parang ito na lamang ang natitirang liwanag sa madilim kong mundo.

Gutom ako, uhaw, at pagod na pagod, ngunit ang hapdi ng aking puso ay higit pa sa anumang pisikal na nararamdaman ko. Ang mga salita ng sumpa ay patuloy na umuugong sa aking isipan, kasabay ng huling mga salita ni Ina bago siya nawala. Minsan ay humihinto ako sa gilid ng kalsada, nakatitig sa kawalan, at hindi namamalayan na tumutulo na naman ang aking mga luha. Pakiramdam ko ay wala na akong halaga, parang basurang itinapon na lamang sa daan.

Sa pagitan ng madaling-araw, nang nagsisimula nang gumaan ang langit, narinig ko ang malakas na paghinto ng isang sasakyan sa aking harapan. Tumingala ako nang dahan-dahan, at doon ko nakita ang isang matandang dalaga na nakasuot ng simpleng itim na damit, ang kanyang mukha ay puno ng pag-aalala at pagod, ngunit may halong diin at katapangan. Siya si Tita Letlet—ang nag-iisang kapatid ni Ina, na galing pa sa malayong probinsya upang asikasuhin ang lahat ng dapat gawin para sa libing ng aking ina.

Agad siyang bumaba ng sasakyan at lumapit sa akin. Sa unang tingin pa lamang, kitang-kita ko ang gulat sa kanyang mga mata nang makita ang aking itsura—marumi ang damit, puno ng gasgas ang mga paa, magulo ang buhok, at ang mga mata ay tila walang buhay.

“Ichen!” malakas ngunit nanginginig niyang tawag sa pangalan ko. “Anong ginagawa mo rito? Ilang oras ka na naming hinahanap! Akala ko kung saan ka na napadpad!”

Hindi ako sumagot. Nanatili lang akong nakayuko, mahigpit pa ring nakahawak sa sapatos.

Lumuhod siya sa harap ko at hinawakan ang aking mga balikat. Sa una ay marahan, ngunit nang makita niyang wala akong reaksyon, dahan-dahan siyang tumigas at nagsalita nang may diin—mga salitang parang batong tumama sa aking isipan upang gisingin ako sa matagal kong pagkakatulog sa kawalan ng pag-asa.

“Tingnan mo ang sarili mo!” sigaw niya nang mahina ngunit mariin. “Nandiyan ka lang ba para magpalamon sa lungkot at takot? Akala mo ba sa pagtakas mo, mawawala ang lahat ng sakit? Akala mo ba sa pagtago mo, mapapawi ang nangyari? Ang iyong ina ay pumanaw na, Ichen—hindi para ikaw ay maging walang direksyon, kundi upang iligtas ka! At heto ka, gumagala sa kalsada na parang hayop na walang tahanan! Ganyan ba ang ipinagmamalaki ng iyong ina? Ganyan ba ang hinihingi niya bago siya huminga ng huli?”

Sa bawat salitang binibitawan niya, parang may tumutusok sa aking puso. Ang kanyang paninita ang nagsilbing hampas na gumising sa aking natutulog na katinuan. Napatingala ako sa kanya, at sa unang pagkakataon mula noong gabing iyon, naramdaman kong may bumalik na kahit kaunting pakiramdam sa aking katawan.

“Patawad po…” bulong ko, at sa pagkakataong ito, ang mga luha ay tumulo hindi lang dahil sa takot, kundi dahil sa kahihiyan at bigat ng katotohanang sinabi niya.

Tita Letlet ay huminga nang malalim, at unti-unting lumambot ang kanyang ekspresyon. Hinaplos niya ang aking magulong buhok, at naramdaman ko ang init ng kanyang palad—ang init na matagal ko nang hindi nararamdaman.

“Tama na, anak,” sabi niya nang mas malumanay. “Hindi madali ang pinagdaraanan mo, alam ko. Pero hindi ka pwedeng manatili rito. Kailangan nating bumalik, tapusin ang dapat tapusin, at pagkatapos… magsisimula tayong muli. Hindi ka nag-iisa, nandito na ako.”

Dahan-dahan niya akong inalalang tumayo at inalalang isakay sa kanyang sasakyan. Tahimik lang ang biyahe pabalik sa aming bahay. Pagdating doon, hindi na ako nakausad pa ngunit sinunod ko ang bawat utos ni Tita Letlet. Tinulungan niya akong maligo, magpalit ng malinis na damit, at ipinakain sa akin ang mainit na pagkain na matagal ko nang hindi natitikman.

Sa loob ng tatlong araw ng lamay, nanatili ako sa tabi ng kabaong ni Ina. Walang labis na salita, ngunit sa bawat oras na nakatingin ako sa kanyang payapang mukha, paulit-ulit kong sinasabi sa aking sarili ang pangako: hindi ko sasayangin ang sakripisyo niya. Nakita ko rin kung paano inayos ni Tita Letlet ang lahat—mula sa pakikipag-ugnayan sa mga awtoridad hanggang sa pag-aasikaso ng mga bisita. Hindi niya ako pinilit magsalita, pero lagi siyang nasa tabi ko, handang dumamay.

Nang matapos ang libing, at nang tuluyan nang ibaba ang kabaong ni Ina sa lupa, naramdaman ko ang bigat na tila humihigpit pa lalo sa aking dibdib. Ito ang huling pagkakataong makikita ko ang lugar na ito—ang lugar kung saan naranasan ko ang pagmamahal, ngunit dito rin nasaksihan ang pinakamasakit na pangyayari sa aking buhay. Dito nagsimula ang bangungot, at dito ko rin iiwan ang mga alaala na pilit kong tatakasan.

Pagkatapos ng lahat, tinipon ni Tita Letlet ang kaunting gamit na mayroon kami—kasama ang puting sapatos na itinatago ko nang maingat sa loob ng isang supot—at iniwan namin ang lumang bahay, ang bakuran, at ang buong baryong puno ng masasakit na alaala.

Mahigit limang oras ang aming biyahe patungo sa kanyang tinitirhan—isang tahimik na baryo sa paanan ng bundok, malayo sa ingay, malayo sa mga taong nakakakilala sa amin, at higit sa lahat, malayo sa lugar kung saan nagsimula ang sumpa.

Pagbaba namin sa sasakyan, sinalubong kami ng sariwang hangin at ang tanawin ng luntiang mga palayan at matatayog na puno. Ang bahay ni Tita Letlet ay simple lamang—gawa sa kahoy at kawayan, malinis, at maaliwalas sa paligid.

“Dito na tayo titira mula ngayon, Ichen,” sabi ni Tita Letlet habang inilalagay ang aming mga gamit sa loob ng bahay. “Wala kang dapat ikatakot dito. Dahan-dahan lang, unti-unti mong kakabisaduhin ang lugar. Ang nakaraan ay iiwan natin doon, kung saan ito nararapat manatili. Ang mahalaga ay ang bukas na naghihintay sa atin.”

Tumingin ako sa paligid, sa tahimik na kapaligiran, at sa mukha ni Tita Letlet na puno ng pag-asa. Dahan-dahan kong inilabas ang puting sapatos mula sa supot at hinawakan ito nang mahigpit. Dito, sa bagong lugar na ito, sinubukan kong isipin na maaari pa ring magbago ang lahat. Sinubukan kong paniwalaan na dito ay magsisimula ang aking bagong buhay—kahit sa kaibuturan ng aking puso, alam kong dala-dala ko pa rin ang sumpa, ang takot, at ang tanong kung hanggang kailan ko ito maitatago.

Ngunit sa sandaling iyon, habang nakatayo ako sa pintuan ng aking bagong tahanan, naramdaman ko sa unang pagkakataon ang munting kislap ng pag-asa. Kahit anong mangyari, ipagpapatuloy ko ang buhay na ipinagkaloob sa akin ni Ina.