Mahalin Mo Ako sa Gitna ng Unos

Bumalik si Maya de la Cruz sa Maynila habang ang huling liwanag ng hapon ay nakadikit pa sa salamin ng mga gusali. Sa loob ng taxi, tahimik siyang nakaupo, mahigpit ang kapit sa maliit na maleta na nasa pagitan ng kanyang mga tuhod. Hindi naman mahalaga ang laman niyon. Ilang damit, isang lumang kuwaderno, mga kopya ng dokumentong paulit-ulit niyang binasa sa loob ng maraming taon, at ang tanging bagay na hindi niya kayang iwan: ang palawit na hugis buwan na iniwan ng kanyang ama bago tuluyang gumuho ang mundo nila. Sa labas, iba na ang lungsod. Mas mataas ang mga gusali, mas maliwanag ang mga billboard, mas mabilis ang mga sasakyan, mas maingay ang mga kalsadang dating kabisado niya. Ngunit kahit ilang taon siyang nawala, may mga bagay na hindi nagbabago. Naroon pa rin ang amoy ng ulan sa simento, ang singaw ng init sa ilalim ng trapiko, ang malayong tunog ng mga busina, at ang pakiramdam na sa bawat sulok ng Maynila ay may matang nakakakita sa kanya. Bumalik siya hindi bilang batang babae na kinaladkad palabas ng sariling tahanan. Bumalik siya bilang babaeng marunong nang magtago ng galit sa likod ng mahinahong mukha. —Dito na po ba, ma’am? —tanong ng drayber nang bumagal ang taxi. Tumingin si Maya sa unahan. Doon, sa gitna ng mga gusaling kumikislap sa dapithapon, nakatayo ang tore ng Villareal Global. Hindi iyon ang pinakamataas sa lungsod, ngunit iyon ang pinakamasakit tingnan. Itim at pilak ang salamin nito, parang malamig na talim na nakatusok sa langit. Sa tuktok, kumikinang ang pangalan ng pamilyang hindi niya binanggit nang malakas sa loob ng maraming taon. Villareal. Isang pangalan na sapat para manahimik ang mga abogado. Sapat para umurong ang mga dating kaibigan. Sapat para mabura sa diyaryo ang katotohanan at mapalitan ng kasinungalingan. Noong bata pa siya, akala niya ang mga mayayaman ay pinoprotektahan ng pera. Nang mamatay ang kanyang ama, natutuhan niyang mas higit pa pala roon: pinoprotektahan sila ng takot ng ibang tao. —Ma’am? —ulit ng drayber. —Oo —mahina niyang sagot. —Dito na. Nagbayad siya at bumaba. Humampas sa mukha niya ang hangin, dala ang amoy ng kape mula sa isang mamahaling café sa kabilang kalye at usok mula sa mga sasakyang hindi tumitigil. Ilang segundo siyang nanatili sa gilid ng bangketa, hindi gumagalaw. Sa paligid niya, dumadaloy ang mga tao na tila walang alam sa bigat ng lugar na iyon. Mga empleyadong nagmamadali, mga lalaking nakaamerikana, mga babaeng nakasuot ng sapatos na kumakalansing sa marmol, mga messenger na bitbit ang mga dokumentong maaaring magpabago ng buhay ng isang tao. Sa harap ng toreng iyon nagsimula ang pagbagsak ng kanilang pamilya. Hindi mismo sa harap ng pinto, hindi sa harap ng mga guard na nakaputi ang guwantes, kundi sa loob ng mga palapag na hindi niya kailanman narating. Doon pinirmahan ang mga kasunduang hindi nakita ng kanyang ama hanggang huli na. Doon itinago ang mga papel na nagdala sa pangalan ni Arturo de la Cruz sa putikan. Doon ginawa ng mga Villareal ang pinakamadaling paraan ng pagpatay sa isang tao: hindi sa bala, kundi sa pagwasak sa kanyang dangal. Hinawakan ni Maya ang palawit sa ilalim ng kuwelyo ng kanyang blusa. Malamig iyon sa kanyang balat, gaya ng gabing huling nakita niyang buhay ang ama. Naalala niya ang kamay nito sa kanyang buhok, ang pilit nitong ngiti, ang tinig nitong pagod ngunit hindi pa sumusuko. —Anak, huwag kang maniwala agad sa nakikita mo. May mga pader na gawa sa salamin pero mas makapal pa sa bato. Noon, hindi niya naintindihan. Labing-apat na taong gulang siya at ang iniisip lamang niya ay kung bakit hindi na sila nakangiti sa hapag-kainan, kung bakit umiiyak ang kanyang ina sa kusina, kung bakit biglang tumigil sa pagtawag ang mga taong dati nilang tinutulungan. Ngayon, sampung taon makalipas, naintindihan niya ang bawat salita. Ang salamin ng Villareal Global ay hindi para makita ng tao ang loob. Para iyon makita ng mga nasa loob kung sino ang lalapit, sino ang mangangahas, sino ang dapat itulak palayo bago pa makapasok. Kinuha niya mula sa bag ang maliit na sobre na natanggap niya dalawang araw ang nakalipas. Wala iyong pangalan ng nagpadala. Sa loob ay naroon ang isang kopya ng job invitation, pormal at malamig, para sa posisyon sa International Documents and Translation Division ng Villareal Global. May pirma ng Human Resources. May iskedyul ng panayam. May numero ng palapag. Wala ni isang paliwanag kung bakit siya, sa dinami-rami ng aplikanteng maaaring piliin, ang biglang inanyayahan. Sa unang basa niya, akala niya bitag. Sa ikalawang basa, sigurado na siya. At dahil bitag iyon, tinanggap niya. Ang isang taong naghahanap ng katotohanan ay minsang kailangang pumasok sa mismong bibig ng halimaw. Ganoon ang sinabi sa kanya ni Lira Santos, ang matalik niyang kaibigan, noong nagpaalam siyang babalik ng Maynila. Sinabi iyon ni Lira na may halong pangamba at paghanga, habang nakatitig sa mga dokumentong matagal nilang pinagtagni-tagni sa maliit na apartment sa Cebu. Si Lira ang unang naniwalang may mali sa opisyal na kuwento tungkol kay Arturo. Si Lira rin ang unang nagsabing hindi sapat ang galit kung wala itong direksyon. —Hindi ito paghihiganti lang, Maya —sabi noon ni Lira. —Kung papasok ka sa mundo nila, kailangan mong mas matalim kaysa sa kanila. Hindi puwedeng puso lang ang dala mo. Hindi puso ang dala niya ngayon. Dala niya ang pangalan ng ama, ang katahimikan ng ina, ang mga taon ng pagtitiis, at ang pangakong itinanim niya sa sarili noong araw na nilibing si Arturo de la Cruz sa ilalim ng mga bulong na “traidor” at “magnanakaw.” Nang tumingin siyang muli sa tore, tila gumalaw ang liwanag sa salamin nito. Para siyang hinahamon. Para bang sinasabi nitong hindi siya ang unang babae, unang anak, unang sugatang kaluluwa na nangakong ibabagsak ito. Marami na siguro ang nagtangkang bumangga sa pangalan ng Villareal. Marami na siguro ang naubos. Ngunit hindi ibig sabihin niyon ay mananatili itong nakatayo magpakailanman. —Hindi kita kinatatakutan —bulong niya. Siyempre, nagsinungaling siya. Natatakot siya. Sa ilalim ng tuwid na likod at mahinahong mukha, nanginginig ang isang bahagi niya. Hindi sa gusali. Hindi sa pera. Hindi kahit sa mga lalaking nagtatago sa likod ng apelyidong Villareal. Natatakot siya sa posibilidad na wala siyang makita. Na baka tama ang lahat at mali ang alaala niya sa ama. Na baka ang buong buhay niyang inilaan sa paghahanap ng katarungan ay nakatayo lamang sa ibabaw ng isang anak na ayaw tanggapin ang kasalanan ng minamahal niyang tao. Ngunit sa bawat pagdududa, bumabalik ang mukha ng kanyang ina. Si Elena, na dating palangiti, dating puno ng musika habang nagluluto, dating kayang gawing masaya ang pinakasimpleng hapunan. Si Elena na ngayon ay bihirang tumawa, laging pagod, at laging napapalingon kapag may kumakatok sa pinto. Hindi na kailangang sabihin ng kanyang ina ang buong kuwento. Nasa bawat pag-iwas nito ang patunay na may lihim pang hindi nalalantad. Naglakad si Maya papunta sa kabilang kalsada. Hindi siya pumasok sa gusali; hindi pa araw ng panayam. Gusto lamang niyang makita ito sa malapitan. Gusto niyang ipaalala sa sarili kung bakit siya bumalik. Sa bawat hakbang, naramdaman niyang parang may lumang sugat sa kanyang dibdib na muling bumubuka, ngunit sa halip na umatras, itinuwid niya ang balikat. Sa harap ng malaking pinto ng Villareal Global, huminto siya. Dalawang guard ang nakabantay. Sa loob, makikita ang lobby na marmol ang sahig at may malaking chandelier na parang nahulog na bituin. May mga taong dumadaan na hindi siya pinapansin. Wala silang alam sa babaeng nakatayo sa labas. Wala silang alam na sa loob ng kanyang bag ay may mga lumang dyaryo, bank record na may nawawalang numero, at kopya ng death certificate na nilagyan ng pirma ng doktor na biglang umalis ng bansa pagkatapos ng libing. Lumapit ang isang guard nang mapansing matagal siyang nakatayo. —May kailangan po ba kayo, ma’am? Nilingon siya ni Maya at ngumiti. Isang mahinahong ngiti. Isang ngiting matagal niyang pinraktis sa salamin. —Wala pa. Bukas pa ang appointment ko. —Job interview? —Oo. Tiningnan siya ng guard mula ulo hanggang paa, hindi bastos ngunit mausisa. Marahil sanay na itong makakita ng mga aplikanteng kinakabahan, mga batang propesyonal na nangarap makapasok sa isa sa pinakamalaking kompanya sa bansa. Hindi nito alam na hindi trabaho ang hinahanap niya. Pintuang papasok ang hinahanap niya. —Good luck po —sabi ng guard. —Salamat. Umalis siya bago pa humaba ang usapan. Sa kabilang dulo ng block, pumasok siya sa café na may tanaw sa tore. Umorder siya ng kape na hindi niya gustong inumin at umupo sa gilid ng bintana. Mula roon, nakikita niya ang pagpasok at paglabas ng mga tao. Ilang beses niyang inisip kung sino kaya sa kanila ang may hawak ng mga sagot. Sino ang takot? Sino ang binayaran? Sino ang nagkunwaring hindi nakita ang pagkawasak ng isang pamilya dahil mas madali ang manatiling ligtas? Binuksan niya ang kanyang telepono. May mensahe mula kay Lira. “Nasa Maynila ka na?” Sumagot siya: “Oo. Nakita ko na ang tore.” Mabilis ang tugon ni Lira. “At?” Tumingin si Maya sa salamin ng gusali, sa pangalang kumikislap sa taas. Isinulat niya: “Mas mataas kaysa naalala ko.” “Mas mataas din ang babagsak kapag tama ang tama,” sagot ni Lira. Napangiti nang kaunti si Maya. Ilang sandali lang, sapat para maramdaman niyang hindi siya ganap na mag-isa. Pagkatapos, pinatay niya ang screen at inilabas ang lumang kuwaderno ng ama. Hindi maraming pahina ang natira. Karamihan sa mga tala ni Arturo ay nawala noong ni-raid ang kanilang bahay, ngunit may ilang pahinang naitago ni Elena sa ilalim ng lining ng isang lumang maleta. Mga pangalan, petsa, paunang titik, at linyang walang kahulugan kung hindi pagbubuuin. Sa huling pahina, may nakasulat na tatlong salita: “Hanapin ang buwan.” Noong una, inakala niyang tungkol iyon sa palawit. Ngunit habang tumatagal, lalo niyang nararamdamang may iba pang ibig sabihin iyon. Ang palawit ay susi sa alaala; baka may pinto rin itong binubuksan. Pinahid niya ang hinlalaki sa metal na buwan at naramdaman ang maliit na uka sa likod nito, napakaliit para mapansin ng iba. Isang marka. Isang simbolo na nakita rin niya sa ilang lumang papel ng ama. Muling tumunog ang telepono niya. Akala niya si Lira pa rin, ngunit hindi kilala ang numero. Walang pangalan. Walang mensahe muna. Pagkaraan ng ilang segundo, may lumitaw na linya: “Tinanggap ang aplikasyon mo. Dumating bukas, alas-nuwebe ng umaga. Villareal Global, ika-tatlumpu’t dalawang palapag.” Huminga nang malalim si Maya. Hindi siya nag-apply sa opisyal na portal ng kumpanya. Hindi niya ipinadala ang kumpletong pangalan niya. Ang resumé na ginamit niya ay nakaayos sa apelyidong Cruz lamang, hindi de la Cruz. Ibig sabihin, may taong naglagay sa kanya sa listahan. May taong nagbukas ng pinto. At maaaring ang taong iyon ay kaaway. Mula sa kabilang kalye, bumukas ang revolving door ng Villareal Global. Isang lalaki ang lumabas, napapaligiran ng dalawang tauhan. Kahit malayo, agad niyang napansin ang kakaibang katahimikan sa paligid nito. Hindi siya nagmamadali. Hindi niya kailangang magmadali. Ang mga tao ang kusang tumatabi. Matangkad, nakasuot ng itim na amerikana, hawak ang telepono sa isang kamay habang ang tingin ay diretso, malamig, halos walang damdamin. Hindi pa niya nakikita nang personal si Rafael Villareal, ngunit alam niya agad kung sino ito. Ang mukha nito ay nasa mga business magazine, sa mga artikulong pinupuri ang “bagong mukha ng Villareal Global,” sa mga balitang nagsasabing siya ang nagpalawak sa kumpanya sa Asya at Europa. Anak ng kapangyarihan. Tagapagmana ng pangalan na kinamumuhian niya. Nang tumigil ito sa gilid ng sasakyan, bigla itong lumingon sa direksiyon ng café. Hindi maaaring makita siya mula roon, sabi ng isip ni Maya. May salamin sa pagitan nila. Maraming tao sa loob. Ilaw sa labas. Imposible. Ngunit ang tingin ni Rafael Villareal ay tumama sa bintanang kinatataguan niya na para bang alam nitong nandoon siya. Nanigas ang mga daliri niya sa tasa ng kape. Sa loob ng isang segundo, nawala ang ingay ng café. Ang natira lamang ay ang maitim na anyo ng lalaki sa ilalim ng kumukupas na liwanag at ang pakiramdam na ang laro ay nagsimula na bago pa niya tuluyang tinanggap na kalahok siya. Pagkatapos ay pumasok si Rafael sa sasakyan. Umalis ang convoy. Bumalik ang tunog ng mga kutsara, mga tawanan, at mahinang musika. Ngunit hindi na bumalik ang dati niyang paghinga. Tiningnan ni Maya ang mensaheng nasa telepono. “Tinanggap ang aplikasyon mo.” Sa unang pagkakataon mula nang bumalik siya sa Maynila, hindi lamang tore ang nakikita niya sa harap. Nakikita niya ang pinto. Nakabukas. Nag-aanyaya. Mapanganib. At sa kabila ng lahat ng babala sa dugo niya, ngumiti siya. —Bukas —bulong niya sa sarili. —Papasok ako. At sisimulan ko ang pagbagsak ninyo. Sa gabing iyon, hindi agad umalis si Maya sa café. Pinanood niya ang unti-unting pagdilim ng salamin ng tore hanggang ang sarili niyang repleksiyon ang makita niya sa bintana. May babae roong kahawig niya ngunit mas tahimik, mas matigas, mas marunong magsinungaling kaysa sa batang iniwan niya sa nakaraan. Sinabi niya sa sariling hindi niya kailangang maging mabuti upang manalo; kailangan lamang niyang maging buo. Ngunit habang nakatitig siya sa pangalang Villareal, naunawaan niyang ang pagiging buo ay maaaring mangahulugan ng pagbabalik sa lahat ng lugar na minsan siyang binasag. Pagkauwi niya sa maliit na kuwartong inupahan niya para sa unang linggo, inilabas niya ang mga dokumento at inayos sa sahig ayon sa petsa. Ang bawat papel ay may bahid ng pagkabigo, ngunit ngayon may bagong direksiyon ang lahat. Hindi na siya naghahanap mula sa labas. Sa susunod na araw, makakapasok siya sa mismong katawan ng halimaw. At habang isinara niya ang ilaw, hindi niya ipinagdasal na maging ligtas. Ipinagdasal niyang maging matapang kapag dumating ang oras na kailangan niyang piliin kung sino ang susunugin kasama ng katotohanan.