ANG MATIGAS KONG OHEN (SSPG)

Sa Pagod

CHAPTER 2

POV NI JHON OHEN

Hindi ko na maalala kung kailan huling beses akong nagising na hindi masakit ang katawan ko.

Pagmulat pa lang ng mga mata ko, ramdam ko na agad ang kirot sa likod ko, sa balikat, sa tuhod parang may humihila sa bawat buto ko pababa. Gusto kong pumikit ulit. Gusto kong magkunwaring wala munang mundo sa labas ng banig na hinihigaan ko. Pero bago pa man ako makapagreklamo sa isip ko, narinig ko na ang ubo ni Papa.

Mahina. Paos. Pero sapat para ipaalala sa akin kung bakit bawal akong mapagod.

Umupo ako sa gilid ng banig, dahan-dahan, parang kung masyado akong mabilis gagalaw ay tuluyan na akong babagsak. Hinimas ko ang mukha ko, pinunasan ang natuyong luha sa gilid ng mata ko. Hindi ko na maalala kung kailan ako huling umiyak nang tahimik. Siguro kagabi. Siguro araw-araw.

“Kuya…” mahinang tawag ni Lino.

Lumingon ako. Nakatayo siya sa may pinto, yakap ang sarili, nakapaa, magulo ang buhok. Bata pa siya. Dapat ang iniisip niya laro, hindi kung may kakainin kami mamaya.

“O,” sagot ko, pilit na ngumiti. “Gising ka na pala.”

“Ubo nang ubo si Papa,” sabi niya. “Sabi ni Mama, wag ka raw mag-alala.”

Napangiti ako nang mapait.

Paano ako hindi mag-aalala?

Tumayo ako at lumapit sa higaan ni Papa. Nakapikit siya, pero alam kong gising siya. Kita ko sa paggalaw ng dibdib niya mabagal, hirap.

“Pa,” bulong ko.

Bahagya siyang dumilat. Ngumiti pa rin siya, kahit halatang masakit.

“Ohen,” sabi niya. “Pasensya ka na ha…”

Doon ako tinamaan.

Umiling ako agad. “Huwag po kayong ganyan. Ako po ang pasensya. Ako po ang anak.”

Gusto kong sabihin sa kanya na ayos lang. Na kakayanin ko. Na hindi ako napapagod. Pero nagsisinungaling ako sa sarili ko kung sasabihin ko ‘yon.

Lumabas ako ng bahay bago pa tuluyang bumigat ang dibdib ko. Ayokong makita nila kung gaano ako kahina sa loob.

Sa labas, malamig pa ang hangin. Pero kahit malamig, pawis na agad ang likod ko. Kinuha ko ang bisikleta ko, ‘yung luma, kalawangin, may tunog sa bawat ikot ng gulong parang katulad ko, sirang-sira pero patuloy pa ring umaandar.

Habang nagpepedal ako, paulit-ulit sa isip ko ang tanong na hindi ko masagot:

Hanggang kailan?

Hanggang kailan ko kakayanin ang ganitong buhay?

Hanggang kailan ko kayang ipaglaban ang pamilya ko nang hindi ako nauubos?

Sa bukid, sinalubong ako ng araw na parang galit. Hindi pa man tanghali, pero parang sinusunog na agad ang balat ko. Hawak ko ang araro, ramdam ko ang panginginig ng kamay ko, pero pinilit kong maging matatag.

“Hindi ka pwedeng bumigay,” bulong ko sa sarili ko.

“Hindi ka pwedeng bumigay.”

Sa bawat hila ko ng lupa, parang may kasamang alaala. Bata pa lang ako, heto na ako. Bata pa lang ako, nagtatrabaho na ako. Bata pa lang ako, alam ko na ang salitang responsibilidad kahit hindi ko pa alam ang salitang pangarap.

Maya-maya, nanlabo ang paningin ko. Umikot ang mundo. Napaluhod ako sandali, hawak ang tuhod ko, hingal na hingal.

“Jhon!” sigaw ni Mang Pilo mula sa malayo. “Ayos ka lang?”

Tumango ako kahit hindi. Tumayo ako kahit masakit. Dahil kapag umamin ako na hindi na kaya, baka doon na talaga ako tuluyang bumigay.

Pagkatapos ng bukid, palengke na naman. Bitbit ang gulay, bitbit ang pagod, bitbit ang kahihiyan na kailangan kong tumawad para lang may maibenta.

“Mura na po… bili na po…”

Paulit-ulit. Parang sirang plaka. Parang buhay ko.

May isang lalaking dumaan, napatingin sa akin mula ulo hanggang paa. Napangisi siya.

“Batang-bata mo pa, ah,” sabi niya. “Mukha ka nang losyang.”

Ngumiti lang ako. Hindi ko na mabilang kung ilang beses na akong nilait. Mas masakit pa rin ang gutom kaysa sa salita.

Nang mahilo na ako, umupo ako sa gilid ng bangketa. Hinawakan ko ang tiyan ko. Masakit. Kumakalam. Parang may humihila sa loob ko.

“Konti na lang,” sabi ko sa sarili ko. “Konti na lang.”

Sa pantalan, mas mabigat ang trabaho. Mas mabigat din ang katahimikan sa pagitan ng mga sigaw. Bawat buhat ko ng sako, parang may nadadagdag na bigat sa puso ko.

“Jhon,” tawag ng kasama ko. “Parang namumutla ka na.”

“Okay lang,” sagot ko agad. “Sanay na ‘to.”

Sanay na ako sa pagod.

Sanay na ako sa sakit.

Sanay na ako sa pagiging huli sa lahat huli kumain, huli matulog, huli sa sarili kong buhay.

Pag-uwi ko, halos gumagapang na lang ako. Gusto kong bumagsak. Gusto kong umiyak. Pero pagpasok ko sa bahay, nakita ko ang pamilya ko nandiyan sila.

Nakangiti si Mama kahit halatang pagod. Nakahiga si Papa pero pilit na tumatawa. Masigla si Lino, hawak ang mangkok.

At doon ko naramdaman ‘yon.

Na kahit ubos na ubos na ako, hindi pa rin ako pwedeng tumigil.

Lumapit si Mama at hinawakan ang kamay ko.

“Anak…” sabi niya. “Alam kong mahirap.”

Hindi ko napigilan. Bumagsak ang luha ko.

“Ma,” sabi ko, nanginginig ang boses. “Pagod na po ako. Minsan… gusto ko na lang matulog at huwag na magising.”

Nanlaki ang mata niya. Hinila niya ako palapit, niyakap ako nang mahigpit.

“Anak… huwag kang magsalita ng ganyan,” umiiyak na siya. “Ikaw ang lakas namin.”

Doon ako tuluyang bumigay.

Umiiyak ako na parang bata. Umiiyak ako na parang lahat ng luha ko mula pagkabata ay ngayon lang lumabas. Umiiyak ako hindi dahil mahina ako kundi dahil sobra na akong matatag.

Pero sa gitna ng luha, sa gitna ng sakit, may isang bagay na malinaw sa akin hindi pa tapos ang laban ko.

At kahit araw-araw akong nadudurog, pipiliin ko pa ring bumangon.

Dahil may mga taong umaasa sa akin.

Dahil may mga mata na tumitingin sa akin na parang ako ang mundo nila at hangga’t kaya ko pang huminga lalaban ako.