Hindi na hinanap si Mara Reyes.
Hindi dahil natagpuan siya—
kundi dahil napagod ang mundo sa pagtatanong.
Lumipas ang mga taon. Nagpalit ng trabaho ang mga tao. May nag-asawa. May umangat. May nakalimot kung paano magsinungaling nang hindi kinakabahan.
Ang campus ay nagbago ng pintura.
Ang bar ay nagsara.
Ang professor ay nagretiro nang may karangalang hindi kailanman sinuri.
At ang pangalan ni Mara?
Paminsan-minsan na lang binabanggit—kapag may reunion, kapag may lasing, kapag may sandaling hindi na kayang pigilan ang konsensya.
“Naalala mo ba siya?”
“Oo.”
“Tahimik ‘yun, no?”
Hanggang doon na lang.
May isang file sa isang lumang cabinet—walang stamp, walang follow-up, walang desisyon. Isang missing person report na hindi kailanman naging kaso.
Hindi dahil walang ebidensya.
Kundi dahil walang gustong magsalita.
Sa isang gabi, may babaeng tumigil sa gilid ng kalsada at tumingin sa liwanag ng mga sasakyan. Hindi niya tinawid. Hindi rin siya umalis.
Hindi siya multo.
Hindi rin siya alaala.
Isa lang siyang posibilidad—
ang buhay na hindi na pinili ng mundo.
May mga kwentong walang hustisya.
May mga pagkawala na walang salarin.
May mga taong nawala hindi dahil mahina sila—
kundi dahil masyado silang malinaw sa mundong gustong manatiling malabo.
At kung may itatanong kung sino ang pumatay—
walang isang pangalan ang sapat na sagot.
Dahil everyone was there.
At everyone chose silence.