Sa ilalim nito ay may palaso na nakaturo sa isang makitid na daan.
“San Telmo?” tanong ni Sharon. “May bayan ba talagang ganito?”
Binuksan ni Madi ang kaniyang notebook.
“Wala sa mga dokumentong nabasa ko. Pero may nabanggit na lumang pamayanan sa archival record ng isang lalawigan. Posibleng inabandona na.”
“Posibleng?” ulit ni Bert.
“Hindi ko sinabing sigurado.”
Tumingin ako sa mapa.
Ang bagong linyang lumitaw ay eksaktong nakaturo sa daang nasa ilalim ng karatula.
“Dito tayo dadaan,” sabi ni Ivan.
“Sigurado ka?” tanong ni Roy.
Tumango siya.
“Ang mapa ang nagsabi.”
“Hindi ako kampante sa linyang kusang lumilitaw,” sagot ko.
Napatingin siya sa akin.
“Kung gusto mong bumalik, hindi kita pipigilan. Pero hindi natin malalaman ang katotohanan kung hindi tayo magpapatuloy.”
May kung anong tumama sa akin sa sinabi niya.
Hindi natin malalaman ang katotohanan.
Bakit parang may partikular siyang katotohanang hinahanap?
Hindi ako nakasagot.
Sa huli, nagpatuloy kami sa makitid na daan.
---
Habang lumalalim kami sa kagubatan, unti-unting nagbago ang paligid.
Ang mga punong nadaanan namin ay tila mas matatanda kaysa sa mga nasa ibang bahagi ng gubat. May mga ugat na nakaangat mula sa lupa, at ang ilang sanga ay halos humarang na sa daan.
Hindi rin pare-pareho ang direksiyon ng mga puno.
May ilan na nakahilig papasok sa daan, na para bang may sinusundan silang hindi namin nakikita.
“May napapansin ba kayong kakaiba?” tanong ni Yana.
“Ano na naman?” sagot ni Gelay.
“Parang paulit-ulit nating nadadaanan ang mga punong may pulang tali.”
Tumingin ako sa paligid.
Tama siya.
Sa kaliwang bahagi ng daan ay may punong may pulang tali. Makalipas ang ilang minuto, may nakita kaming isa pa. Pagkatapos ay isa pa.
“Baka marka lang ng mga taong dumaan dito,” sabi ni Roy.
“Pero pare-pareho ang pagkakatali,” sagot ni Madi.
Huminto si Ramil sa tabi ng isang puno.
“May pangalan.”
Lumapit kami.
May maliit na piraso ng papel na nakapako sa balat ng puno. Halos nabura na ang tinta, pero mababasa pa ang nakasulat.
EIGHT.
Sa ilalim nito ay may walong maliliit na guhit.
At sa pinakailalim ay may isang guhit na kinaskas nang paulit-ulit hanggang sa mabutas ang papel.
“Hindi na nakakatawa,” bulong ni Sharon.
“Wala namang nagsasabing nakakatawa,” sagot ni Gelay, pero hindi na rin niya itinago ang pag-aalala.
Kinuha ni Madi ang litrato ng papel.
Nang tingnan niya ang screen ng kaniyang cellphone, bigla siyang namutla.
“Ano?” tanong ko.
Ipinakita niya sa akin ang larawan.
Sa litrato, may siyam na guhit sa ilalim ng salitang EIGHT.
Ngunit sa aktuwal na papel, walong guhit lamang ang nakikita namin.
“May problema ba sa camera mo?” tanong ni Aica.
“Hindi ko alam.”
Sinubukan niyang kumuha ulit ng larawan.
Walo.
Sa pangalawang kuha, walo rin.
Pero nang buksan niya ang unang litrato, siyam pa rin ang guhit.
“Burahin mo na lang,” sabi ni Bert.
Hindi kumibo si Madi. Sa halip, itinago niya ang cellphone at bumalik sa sasakyan.
Nang makasakay na kami, napansin kong wala na ang pulang tali sa punong katabi ng daan.
Hindi ito natanggal.
Hindi ito nahulog.
Wala na talaga.
At sa lugar kung saan nakapako ang papel, may sariwang marka ng mga kuko.
Sampung mahahabang gasgas.
---
Makalipas ang ilang minuto, biglang huminto ang sasakyan.
“Anong nangyari?” tanong ni Sharon.
Bumaba si Roy upang tingnan ang gulong. Sumunod si Bert, habang ang iba ay nanatili sa loob.
“Flat,” sabi ni Roy pagkaraan ng ilang sandali.
“Perfect,” bulong ni Sharon. “Kung mamamatay tayo, at least hindi dahil sa multo. Dahil lang sa gulong.”
“May spare tayo,” sabi ni Bert. “Tutulungan ko si Roy.”
Habang inaayos nila ang gulong, lumabas din kami ng sasakyan. Hindi ko alam kung bakit, pero pakiramdam ko ay masyadong tahimik ang kagubatan.
Wala akong naririnig na ibon.
Walang kuliglig.
Wala ring hangin.
Tanging tunog ng mga gamit nina Roy at Bert ang maririnig sa paligid.
Nang tingnan ko ang relo ko, alas-onse singkuwenta y siete na ng umaga.
“Guys,” sabi ko, “bilisan natin. Malapit nang mag-alas-dose.”
“Bakit?” tanong ni Yana.
“Wala lang. Gusto ko lang makarating tayo bago magtanghali.”
Muling tumingin si Madi sa mapa.
“May nakasulat dito.”
Lumapit kami.
Sa tabi ng bagong guhit ay may isang pangungusap na wala roon kanina.
When the road falls silent, do not answer the one who calls.
“Anong ibig sabihin niyan?” tanong ni Aica.
Hindi pa ako nakasasagot nang may marinig kaming boses mula sa kakahuyan.
“Roy?”
Napalingon si Bert.
“Ano iyon?”
Muli naming narinig ang boses.
“Roy, tulungan mo ako.”
Napatigil ang kamay ni Roy sa pag-aayos ng gulong.
Ang boses ay nagmula sa pagitan ng mga puno.
At ang mas nakakatakot, eksaktong boses iyon ni Roy.
“Hindi ako ang nagsalita,” sabi niya.
Walang gumalaw.
Mula sa kakahuyan, muling tumawag ang boses.
“Roy, nandito ako.”
Napaatras si Yana at napahawak sa braso ko.“Hindi nakakatawa 'yan,” bulong niya.
“Walang tumawag sa kaniya,” sabi ni Gelay.
Dahan-dahang tumayo si Roy. Tumingin siya sa mga puno, ngunit hindi siya lumapit.
“Kung sino ka man, lumabas ka!”
“Roy!” sigaw ko.
Huli na ang lahat.
May kung anong gumalaw sa dilim sa pagitan ng dalawang puno. Hindi ko makita kung tao ba iyon o anino lamang, pero malinaw kong narinig ang isang mahinang pagtawa.
Pagkatapos ay nawala ang lahat ng tunog.
Walang hangin.
Walang yabag.
Walang boses.
Kahit ang paghinga namin ay tila napakalakas sa katahimikan.
Napatingin ako sa mapa.
Ang bagong guhit ay naglaho.
Sa halip, may isang pulang bilog na lumitaw sa lugar kung nasaan kami.
At sa ilalim nito ay may nakasulat na pangalan.
ROY.
“Shermaine,” bulong ni Madi.
Hindi ako makapagsalita.
Dahil habang nakatingin ako sa pangalan ni Roy, may isa pang linya na unti-unting nabubuo sa mapa.
Isang linya mula sa pulang bilog patungo sa walong bilog sa gitna.
At sa pinakadulo nito ay may isang salitang nakasulat sa tinta na tila sariwang dugo.
FIRST.
---
Nang matapos nina Roy at Bert ang pagpapalit ng gulong, mabilis kaming bumalik sa sasakyan.
Walang gustong pag-usapan ang nangyari.
Maging si Sharon ay tahimik na lamang na nakatingin sa bintana.
Si Roy naman ay nakaupo sa tabi ni Ramil, nakatitig sa kaniyang sariling mga kamay.
“Okay ka lang?” tanong ko sa kaniya.
Tumango siya.
“Hindi ako ang tumawag sa sarili ko.”
“Alam ko.”
“Kung ganoon, bakit parang hindi ka naniniwala?”
Napatingin ako sa kaniya.
“Naniniwala ako. Ang hindi ko alam ay kung ano ang tumawag sa pangalan mo.”
Hindi siya sumagot.
Muli kong sinuri ang mapa.