KABANATA 1
PANANAW NI JASMINE
Lumabas ako ng kwarto at nagtungo sa kusina, kung saan bumungad sa akin ang bango ng bagong lutong almusal. Nakatayo si Nana, ang lola ko na labis kong minamahal, sa tabi ng kalan, eksperto niyang pini-flip ang mga pancake.
“Nana, tama na, talaga!” sabi ko habang pinipigil ang pagtawa. “Sabi ko hintayin mo ako para ako ang magluto ng almusal.”
Tumawa si Nana, kumikislap ang mga mata sa lambing. “Wala kang dapat ipag-alala, anak. Ginagawa ko na ’to mula pa noong sanggol ka. Malakas pa ang mga buto ko, kaya kong magluto ng almusal.”
Ngumiti ako, labis ang pasasalamat sa kanyang pagmamahal at pag-aaruga. “Sige, Nana. Pero sa susunod, hintayin mo na lang ako.”
“Bakit hindi ka muna maligo, anak?” mungkahi ni Nana. “Sabay tayong kakain pagkatapos mo.”
Yumakap ako sa kanya mula sa likod, huminga nang malalim para namnamin ang sandaling ’yon. Pagkatapos, mabigat ang hakbang kong bumalik sa kwarto para maligo.
Nakatira kami sa isang maliit na bahay na gawa sa ladrilyo—simple ngunit puno ng init at pagmamahalan naming dalawa ni Nana. Pamilyar at nakakaaliw ang malambot na basahan sa ilalim ng aking mga paa.
Pagdating ko sa kwarto at nagsimulang maligo, unti-unting lumipad ang isip ko. Naisip ko ang tungkol sa mga magulang ko—kung sino sila, kung ano ang itsura nila, at kung ano ang nangyari sa kanila. Matagal ko nang gustong malaman, pero si Nana, tila ayaw talagang pag-usapan ang bagay na iyon.
Habang malalim ang iniisip ko, tinawag ako ni Nana.
“Jasmine!”
“Lalabas na ako, Nana!” sagot ko, agad akong nagbanlaw at nagbihis.
Paglabas ko ng kwarto, sandali akong natigilan habang pinagmamasdan si Nana na inaayos ang almusal sa mesa. Napaisip ako kung gaano na siya katanda, at kung gaano siya kahalaga sa buhay ko. Nang tumama ang tingin niya sa akin, ngumiti siya.
“Ano’ng ginagawa mo riyan? Hali ka na, kumain na tayo!” tawag niya sa akin.
Ngumiti ako, iniwan ang aking mga iniisip, at umupo sa isang upuan.
Tinitigan ako ni Nana. “O, ano? Mas masarap ba ngayon kaysa sa dati?”
Kumuha ako ng isang kagat, nilasap ang lasa. “Oo nga. Mas masarap. At hindi mo nilagyan ng honey ang pancake.”
Tumawa si Nana. “Nagreklamo ka kasi dati.”
Tumawa rin ako. “Oo nga, totoo.”
Kumain kami ng tahimik at maginhawa ng ilang minuto bago siya nagsalita, “Sigurado ka bang ayos ka lang, anak?”
Tumango ako. “Ayos lang ako, Nana.”
Makaraan ang limang minuto, hindi ko na napigilan ang tanong na matagal nang gumugulo sa isip ko.
“Nana, sa ika-dalawandaang pagkakataon, gusto kong malaman kung sino ang mga magulang ko. Kahit si mama o si papa man lang. Hindi mo pwedeng itago ’to habang-buhay. Matanda na ako.”
Naging seryoso ang mukha ni Nana. “Inililigtas lang kita, anak. Balang araw, magpapasalamat ka. Bata ka pa para maintindihan ang lahat.”
Ramdam ko ang inis sa dibdib ko. “Hindi na ako bata, Nana. Seryoso? Ganito na naman? Kailangan bang umabot pa ako ng singkuwenta para sabihin mong matanda na ako’t kaya ko na? Kailan mo ba talaga balak sabihin sa ’kin kung sino sila? Karapatan kong malaman.”
Matatag ngunit banayad ang boses ni Nana. “Tahimik ka muna, anak. Kumakain tayo. Hindi ito dapat pinag-uusapan habang kumakain. Kain ka na.”
Hinila ko palayo ang kamay ko mula sa plato, pero napasingkit ang mata ni Nana.
“Wag mong gawin ’yan. Ituloy mo ang pagkain.”
Malalim akong huminga, muling kinuha ang tinidor, at ipinagpatuloy ang pagkain, habang puno ng tanong ang aking isipan.
Pagkatapos naming kumain, nagtungo ako sa likod-bahay kung saan may taniman kami ng gulay at iba’t ibang halaman. Parte na ito ng pang-araw-araw kong buhay, at dito ko natatagpuan ang katahimikan. Simula noong lumipat kami ni Nana sa liblib na lugar na ito noong trese ako, nahirapan akong makahanap ng mga kaibigan. Madalas akong usap-usapan ng mga tao—tinatawag akong “Clepto”—isang palayaw na hanggang ngayon ay masakit. Kaya’t mas ginusto kong mag-isa, inaalagaan ang hardin, at nilulunod ang sarili sa simpleng mga gawain.
Ngayong tapos na ako sa pag-aaral, naging kanlungan ko na ang hardin. Di nagtagal, sumunod si Nana. Pinanood ko siyang yumuko at pumitas ng hinog na kamatis. Aakmang tutulong na sana ako nang bigla siyang nagsalita.
“Tigilan mo nga ’yang pagtitig sa ’kin, Jasmine. Hindi mo kailangang kaawaan ako o kung anuman ’yang nararamdaman mo. Hindi pa ako gano’n katanda,” matigas ang tono niya.
Tumayo ako, umiling. “Grabe ka, Nana. Tama na. Hindi pwede. Umaga pa lang—matulog ka ulit. Maaga kang nagising para magluto, kaya dapat magpahinga ka. Ako na ang pipitas ng kamatis at mag-aasikaso ng lahat.”
Maingat ko siyang inalalayan pabalik sa loob, sinigurong maayos ang kalagayan niya bago bumalik sa hardin. Ramdam ko ang init ng araw sa aking balat at ang sariwang hangin habang muling isinubsob ang sarili sa pamilyar na ritwal ng paghahalaman—isa itong ginhawa sa aking kaluluwa.
⸻
Kinagabihan, isang mahinang tapik sa balikat ang gumising sa akin.
“Nana?” tawag ko habang pinupunasan ang inaantok kong mga mata.
“Jasmine, kailangan nating mag-usap,” seryoso ang tono ni Nana. “Tungkol ito sa pagiging isang bampira—ay, este, lobo natin.”
Umupo ako, interesado. “Pero Nana, ayaw mo ngang pag-usapan ’to dati. Lagi mong iniiwasan.”
Lumalim ang tingin ni Nana. “Tumanda ka na, Jasmine. Panahon na para turuan kita ng lahat ng dapat mong malaman tungkol sa bilog na buwan, pagbabagong-anyo… at lahat ng kasama nito.”
Tumango ako, sabik na matuto. “Sige, pero una, Nana, gusto kong malaman kung bakit tayo pinaalis sa ating grupo. Bakit tayo lumayo at namuhay sa liblib na lugar na ’to?”
Namalumbay ang mga mata ni Nana. “Hindi pa ’yan ang pag-uusapan natin, Jasmine.”
Sumiklab ang inis sa dibdib ko. “Talaga? Eh hindi ba parte ng dapat mong ituro sa akin ang nakaraan natin? Hindi ko maintindihan kung bakit tinatago mo lahat sa ’kin.”
Muli, banayad ngunit matatag ang tinig ni Nana. “Jasmine, please. Sabi ko naman sa’yo, hindi ka pa handa.”
Napahampas ako ng kamay. “Sige, sige. Pero hindi ko alam kung hanggang kailan ko kakayanin ’to…”
“Patawad sa lahat ng pinagdaraanan mo. Alam kong hindi madali,” sabi ni Nana, puno ng lungkot ang mga mata.
“Hindi mo alam, Nana,” sagot ko, nanginginig ang tinig. “Kung alam mo lang, sasabihin mo kung bakit tayo lumayas mula sa grupo natin, sa tahanan natin, para lang tumira sa malayong lugar na ’to? Bakit walang pwedeng bumisita sa ’kin? Bakit walang nakakaalam kung nasaan tayo?”
Huminga ako nang malalim para kumalma. “Paano naman ang mga magulang ko? Ano bang gusto mong ituro tungkol sa pagiging lobo na hindi ko pa alam? Alam ko namang kaya nating magbago ng anyo, may kapangyarihan tayo, at hindi alam ng mga tao ang totoo sa atin. Ano pa? Ano pa bang hindi ko alam?”
Ramdam ko ang luha sa gilid ng aking mga mata. “Ang tanging gusto ko lang malaman ay ang tungkol sa pamilya ko. Tama na. Dalawampu’t dalawa na ako, pero wala pa akong alam tungkol sa mga magulang ko. Sa palagay mo ba, tama ’yon?”
“Nana, gusto ko nang matulog,” mahinahon kong sabi. “Kaya kung ayos lang sa ’yo, gabi na. Matulog ka na rin, ha?”
Humiga ako, ipinikit ang mga mata, at hinintay marinig ang yabag ni Nana palabas ng kwarto. Mahinang kaluskos ng pinto ang narinig ko, sinundan ng malumanay na tunog ng pagsara nito.
Pagkaalis niya, agad akong napahagulgol, nanginginig ang katawan sa bigat ng damdamin. Hanggang sa tuluyan akong nakatulog sa pagod.