Ang Kokak Ni Kikay

Basket

CHAPTER 5

Kikay POV

Naglalakad ako sa kahabaan ng palayan, ang mga kamay ko’y puno ng mga basket ng palaka na kinokolekta ko mula sa mga tambakan ng tubig. Hindi ko na alam kung anong nangyari sa akin kahapon. Hindi ko inaasahan na magtatagpo kami ni Emmanuel sa ganoong sitwasyon. At hindi ko rin inisip na magtatagal ang alitan namin. Parang may kumukulo pa sa dibdib ko na hindi ko maipaliwanag.

Habang pinagmamasdan ko ang mga palaka sa basket, bigla kong naalala ang insidente kanina. Si Emmanuel, ang taong hindi ko inaasahan na magkakaroon ako ng mga matinding argumento, ay nagdala ng mga alon sa buhay ko na hindi ko alam kung paano ihahandle.

“Pati palaka, itatanggalin na,” sabi ko sa sarili ko, hindi pa rin makapaniwala sa mga sinabi niyang “huwag manghuli ng palaka.” Parang wala siyang pakialam sa mga taong gumagawa ng lahat para mabuhay. Para bang hindi niya naisip na ang mga palaka na kinokolekta ko ang siyang nagiging pangkabuhayan ko. Ang bawat kokak ng palaka na maririnig mo, yun ang sinusubukan ko ring makamtan upang mabuhay.

Pagkatapos ng insidente sa mansion, hindi ko rin mapigilan ang sarili ko na magtaka—bakit nga ba siya ganoon? Hindi ko siya kilala, pero ang mga tanong ko ay patuloy na bumabagabag sa akin. Paano nga ba ako makakahanap ng solusyon sa problemang ito? Kung may kailangan man akong baguhin sa buhay ko, sigurado akong hindi ko ito magagawa kung patuloy akong nakatali sa mga patakarang ipinatupad niya.

Naglakad ako patungo sa isang kubo na malapit sa sakahan, may ilang tao pa akong nakita na abala sa kanilang trabaho. Mabilis na ipinagpatuloy ko ang aking gawain. Sa kabila ng lahat ng ito, ang mga palaka ang naging sandigan ko. Hindi ko na lang alam kung paano ko haharapin si Emmanuel pagdating ng panahon.

Habang naglalakad ako, narinig ko ang ingay ng mga manggagawa. Kung ako’y tatanungin, baka hindi na ako magtangkang makialam, pero naramdaman ko na kailangan kong magsalita. Hindi ko kayang hayaan na ang mga patakarang ipinilit ni Emmanuel ay maging dahilan ng pagkatalo ng mga tao ko, pati na rin ng pamilya ko.

“Gusto kong magsalita,” bulong ko sa sarili ko. “Hindi ko kayang magpatalo.” Nagsimula akong maglakad pabalik sa palayan at muling maghanap ng mga palaka. Kung ang mga palaka ang dahilan ng aking kabuhayan, hindi ko sila kailanman bibitawan.

---

Ilang araw ang lumipas, at ang aking isipan ay patuloy na gumugol ng oras sa pag-iisip kung anong nangyari noong nakaraang araw. Sa totoo lang, gusto ko sanang kalimutan na lang ang lahat ng nangyari, pero ang mga tanong ni Emmanuel at ang mga hakbang niya para tanggalin ang mga palaka sa palayan ay nagbigay ng mas malalim na dahilan para magpatuloy sa paghanap ng mga solusyon. Hindi ko na kayang magpigil pa.

Habang ako’y naglalakad patungo sa isang kanto ng palayan, naisip ko na baka ito na ang pagkakataon ko para muling humarap kay Emmanuel. Kung may mga patakaran siyang ipinatupad, kailangan ko pa ring magsalita. Hindi ko pwedeng hayaang magpatuloy siya sa ganitong sistema. Kung gusto niyang tanggalin ang kabuhayan namin, handa akong lumaban.

Pumasok ako sa loob ng isang kubo at nagsimula akong mag-ipon ng mga palaka. Tinutok ko ang mga mata ko sa mga palaka, nang magising sa isang matinding sigaw mula sa labas. Hindi ko pa alam kung sino iyon, pero sa tunog ng boses, tiyak ako na si Emmanuel iyon.

"Hoy, ano'ng ginagawa mo?" tanong ng isang lalaki. Si Emmanuel.

Naglakad ako papalapit sa kanya at pinanatili ang galit sa puso ko. Hindi ako papayag na makialam siya sa aking kabuhayan.

"Anong pakialam mo?" sagot ko.

Si Emmanuel ay tumingala at may malamig na reaksyon. “This is private property. Alam mo ba iyon?"

“Puwes, ako’y nagtatrabaho dito. Puwes, hindi mo pwedeng gawing dahilan ang pagiging may-ari mo ng lupa na tanggalin kami.” Sagot ko. May kung anong pwersa na nagmumula sa akin at ito ang dahilan kaya patuloy akong naninindigan.

"Ikaw ang unang nagsimula," sabi niya, nanginginig ang katawan sa galit. “If you don’t understand that I’m trying to make this place better, then you can leave.”

“Hindi ko sasabayan ang gusto mong gawin. Hindi ko kaya mawalan ng kabuhayan.”

Ilang saglit ng katahimikan. Ang mga palaka na nasa mga basket ko ay patuloy sa pag-kokak. Parang nagiging mas buo ang aking loob at tumigas na ang aking desisyon.

Hindi na ako magpapa-apekto sa kanya. Patuloy ko pa rin babalikan ang palayan na tinatawag kong tahanan. Sa mga palaka na ito, matutulungan ko ang sarili ko at ang mga mahal ko sa buhay. I’ll do everything for my family.

Hindi ko kayang pigilan ang damdamin ko. Kahit na sa lahat ng ito, alam ko na may dahilan kung bakit ako nandito. Bawat laban, bawat sigaw, ay may patutunguhan.

Habang tinatahak ko ang palayan, ang mga palaka sa aking basket ay patuloy na kumakokak. Hindi ko alam kung anong nangyari sa akin nang araw na iyon. Ang kabanggaan namin ni Emmanuel sa palayan ay tila isang masamang panaginip na nagiging mas kumplikado habang tumatagal. Ang lalaki, na hindi ko alam kung bakit siya ganoon ka-aloof at mayabang, ay patuloy na nakakaramdam ng galit tuwing naiisip ko siya.

Pero may isang bagay akong hindi kayang kalimutan—ang hindi pagkakasunduan namin tungkol sa mga palaka. Kung sa tingin niya ay basta-basta lang niyang matatanggalin ang kabuhayan ko, nagkakamali siya. Hindi ko puwedeng hayaan na mawala ang lahat ng ito. Kung may magagawa akong paraan, gagawin ko. At yun ang unang hakbang ko—ang maghiganti.

Habang patuloy akong naglalakad sa palayan, naisip ko na kailangan ko ng isang planong magpapakita kay Emmanuel na hindi lahat ng tao ay puwedeng basta-basta kontrolin. Lalo na ang mga katulad ko na nagbubuhay mula sa mga simpleng bagay na ibinibigay ng kalikasan—at oo, kasama na doon ang mga palaka.

Bago pa man ako makarating sa kubo, napansin ko ang isang grupo ng mga palaka na mas marami kaysa sa usual na nakikita ko. Matapos ko silang damputin at ilagay sa basket ko, pumasok ako sa pinakamalapit na kanto ng palayan kung saan nakita ko si Emmanuel. Nasa harap siya ng mga tao, nakatayo sa tabi ng mga manggagawa, at mukhang may ipapaliwanag na naman siyang mga bagong patakaran.

Ngunit, bago siya makapagsalita, sinadyang tumagilid ang aking basket at nahulog ang ilan sa mga palaka. Sabi ko na nga ba, hindi talaga dapat siya pakialaman.

"Hoy!" sigaw ko, sabay sadyang dumaan sa harap ni Emmanuel, kaya’t natamaan siya ng isang palaka sa kanyang dibdib.

“Ano ba ‘yan!?” nagulat siyang sumigaw, halos mawalan ng ulirat sa takot nang matamaan siya ng isang palaka sa kanyang katawan.

Kita sa mukha ni Emmanuel na natatakot siya. His face turned pale, at ang mga mata niya ay halos lumaki sa pagkabigla. Hindi ko talaga mapigilan ang tawa ko. Yung mukha niyang parang nalulunod sa takot habang ang palaka ay gumagalaw-galaw sa kanyang dibdib. Hindi ko na rin kayang pigilan ang laughter na tumaas mula sa aking tiyan.

"Aha! Parang bakla!" sigaw ko habang pinapagalitan siya ng mga palaka. “Ganyan pala kayo, ‘no? Akala mo kung sinong matapang. Huwag kang magpapakita ng galit, baka matakot ka lang din sa mga palaka!”

Hindi ko na kayang pigilan ang sarili ko. Habang tawa ako nang tawa, nakatingin si Emmanuel sa akin ng galit na galit, pero may halong kabang-kaba na tila hindi siya sanay sa ganitong klaseng eksena.

"Are you seriously laughing at me right now?" galit na tanong ni Emmanuel, habang hinahawakan ang katawan niya at iniwasan ang palaka. "This is absurd!"

Tinutok ko ang mga mata ko sa kanya, hindi ko na kayang pigilan ang ngiti sa labi ko. “Ano, baka matakot ka pa? Kung ganyan ka na lang, magtago ka na lang sa bahay mo. Huwag mong gawing masyadong komplikado ang buhay mo. Pati ba naman palaka, natatakot ka?”

Kahit na may kaba ako sa harap niya, hindi ko talaga mapigilan ang pagtawa. Para akong may malupit na kasiyahan sa bawat sigaw at reaksyon niya na ang saya ko lang makita. Para sa akin, hindi siya ang nagmamagaling sa akin—siya ang naging tanga.

Ang mga palaka, na mga hindi naman ginigiya ng malupit na tao, ay biglang nagsimula nang tumalon mula sa basket ko patungo sa paligid, at si Emmanuel, as expected, ay natataranta na naman. Nakita ko siyang tumalbog-talong gumagalaw, umaatras pa para lang makalayo sa mga palaka.

“Don’t you dare touch me!” sigaw niya habang pinapalayas ang mga palaka mula sa kanyang paa. "This is disgusting!”

“Eh ikaw, ‘di ba?” sagot ko, hindi pa rin matapos-tapos sa pagtawa. “Disgusting din!”

Isang malaking palaka pa ang tumalon papunta sa sapatos niya, at si Emmanuel ay napatili, “Oh my God!” Tumakbo siya palayo, at para bang hindi niya kayang tapusin ang gulo.

Naglakad-lakad ako papunta sa kanyang direksyon, ngumingiti pa rin habang inaasikaso ang mga natirang palaka. “Wala nang hihigit pa sa isang gwapong binata na natatakot sa mga palaka,” sabi ko sa sarili ko.

Ngunit may naramdaman akong isang malalim na tanong sa puso ko—bakit ko nga ba siya tinutukso? Pati siya, hindi ko na tuluyang maisip kung anong klaseng mga patakaran ang ipinatutupad niya. Pero hindi ko rin kayang hayaan siyang magpatahimik ng walang labanan. Lalo na’t ang mga palaka ko—ang mga palaka na naging dahilan kung bakit nakakayanan kong mabuhay—ay patuloy na ang aking laban.

“Gusto ko makita kung anong mangyayari kapag hindi mo na kayang ayusin ang problema ng hindi ako tinutulungan,” bulong ko sa sarili ko habang tinutukso siya.

Iniiwasan ko na lamang siya at muling tinutok ang aking mga mata sa mga palaka.

"Eh ‘di maghahanap ka na lang ng ibang paraan, tamang-tama!" Huwag mong gawing mahirap ang mga bagay, Emmanuel.