Savannah
"Okay na po, Sir... Pasensya kana, Ma'am.. Kung napaiyak kita.... Sumunod lang ako sa sinabi ni Doc, at para din po sa inyo, iyon..." Malungkot na saad ng nurse sa amin ng lalaking tinawag niyang Sir. Nakarinig ako ng ganun palangan, kapag nasa palengke ako, at tinatawag ng mga, mamimili ang mga lalaki na Sir. Guro ba ang lalaki? Kaya tinawag siya ng nurse ng Sir? Maliban kasi sa dalawa ang ibig sabihin ng Sir. Meroon pang kahulugan ang Sir?
"Thank you. I will explain to him.."
Pinikit ko ng mariin ang mga mata ko sa lamig na boses na marinig kung magsalita ang lalaki, nasa tabi ko. Pati boses niya kinakatakutan kung marinig. Hindi naman siya halimaw, kahit boses niya hindi ganun... Hindi kulang, maintindihan ang sarili ko? Ganito ako sa lalaking ito. Pakiramdam ko nga, parusa sa akin ang nandiyan siya. At wala naman akong karapatan itaboy ko siya...
"Nakaalis na ang nurse, pwede munang buksan ang mga mata mo, makakahinga kana narin ng maluwag... At wala na din sa tabi mo ang lalaking nagpunas sa luha mo, nandun na, sa table..." Napalunok ako ng bulongan ako ni Itzayana sa tainga ko at minulat ko ang mga mata ko. Nahiya ako sa inasal ko kanina, para sa lalaki. Siguro nakita ni Itzayana ang naging reaskyon ko sa ginawa ng lalaki. Ramdam kaya niya? takot ako sa lalaking nasa maliit na lamesa, at nakaupo malapit sa paanan ko. Nandun siya habang nasa gilid niya si manang, parang may pinaguusapan sila.
"Takot kaba sa kanya?" Diretsang tanong ni Itzayana sa akin ng pagmasdan niya ako at tumingin sa lalaki saglit at tumingin ulit sa akin. Parang binabasa niya ang mukha ko, sa pagtitig niya sa akin. Dapat kubang aminin sa kanya ang totoo? Pero natatakot akong, baka sabihin niya dun sa lalaki at baka magalit sa akin ang lalaking. Kung iisipin ko nga, baka magkakilala ang dalawa, at magkasintahan pa sila. Mukha naman silang malapit sa isat-isa.
Pati si Manang, pansin ko ang parehas siyang malapit sa dalawa. Parang ang tanggal na nilang magkakilala. At ako, parang tinutulungan nilang ako at naaawa sa akin. Kung bakit sila narito ngayon sa harap ko.
Umiling ang ulo ko, na hindi... Naunawaan naman siguro ng magandang babae ang sinagot ko sa kanya ng ngitian niya ako nang kakaibang hatid.
"Unang una... 'Wag kang matakot sa amin... Hindi kaming masamang tao, handa kaming tulungan ka... At huwag kang mahihiya. Lubos na labis ang pagtulong namin sa'yo. Lalo na 'yung lalaking 'yon... Tutulungan ka niya..." Mahinang bulong niya sa akin at dumiretso ang tingin ko sa tinuro niya sa akin. Kundi ang lalaking handa daw akong tulungan? Bakit naman niya ako tutulungan? At para saan naman kaya?
E, ngayon ko palang siya nakita at natakot pa nga ako, sa pagkakita sa kanya.
Seryoso ba ang sinabi ni Itzayana sa akin? Kumunot nalang ang noo ko. At mahina siyang tumawa.
"Hindi kaba naniniwala sa akin? Kasi kumunot ang noo mo?" Natatawang saad niya sa akin. Tsaka niya hinaplos ang braso ko at inayos ang kumot ko nasa baywang ko. Hindi ko alam, kung saan paraan ko ipaaabot ang sagot ko sa kanya? Kung tatango o iiling? Iisa lang ang sagot nun. Kundi, hind...
Nagkibit balikat nalang ako. Nang dumaan ang kamay niya sa buhok ko.
"Alam ko, ang sagot mo..." Makahulugan niya sabi.
"Manang, pakainin niyo po s'ya.." Pautos na sabi nun lalaki kay Manag... Kaya nabaling ang tingin ko saka nila mulang sa pagkahiga ko dito sa kama. Kama, ba ang matatawag ko rito sa hinihigaan ko? Bakit ganun ni'yang utusan si Manang? Di'ba mas matanda naman si manang kesa, sa kanya? Binigyan lang ako ng magaan na tingin ni Itzayana.
"Maiintidihan mo sa susunod..." Aniya ni Itzayana sa akin. Nagsasilita siya hindi ko makuha ang ibig sabihin sa akin.
"Sige, hijo... Ito ba ang pagkain niya na dala mo?" Tanong ni manang sa kanya. Yumuko kaagad ang ulo ng tumingin siya sa gawi ko.
"Opo, Manang... Nandito narin ang pagkain niyo ni Itzayana, Manang... Kumain lang po kayo, pagkatapos niyo po s'yang pakainin...." Malamig na sagot niya at iniwas ko mapabaling ang tingin ko sa kanya. Bigla ako tinubuan ng hiya sa kanya ng bilhan pa niya ako ng pagkain at pinagbilin kay manang na pagkainin pa ako. Para tuloy akong bata na takot sa kanya kapag hindi kinain ang binili niyang pagkain. Hindi man para sa akin ang lahat. Pero naisipan parin niya ako bilhan.
"Ikaw, ba hijo. Hindi kaba sasabay kumain sa amin ni Itzayana, pagkatapos ko siyang pagkain?"
"Tapos na po ako, Manang..." Maikling sagot niya na seryosong na mahimigan ko. Ngayon kulang napantato na marunong siyang matagalog at bihasa. Wala kasi sa itsura ng lalaking 'to ang dugong pilipino. Mukhang siya tiga ibang bansa nakatira. Kaya nakakapagtaka lang magaling siya, pati si Itzayana, na pansin ko kulang din, na marunong magsalita ng tagalog. Namamangha akong makilala sila.
Hindi ko man masabi ang gusto ko. Kapag naging okay na ako, kapag makakapagsalita na ako. Magpapasalamat ako sa kanila. Pero sa kabila parin ng lahat. Hinahanap ko ang presensya ni lola. Maganda sana kung nandito na siya? Kaya kailangan gumaling na ako, para makabalik na ako sa bahay namin ni lola. Baka naghihintay na siya sa akin at nagaalala na. Mas nagalala ako para sa kanya sa kalagayan niya baka wala na iyon makain sa bahay namin.
"May iniisip kaba, hija? Natulala ka.." May halong pagalalang sa boses ni Manang, nang hindi ko namalayan, nakalapit na pala sa akin si Manang. Muling iniling ko ang ulo ko para sumagot sa kanya. Napansin ko ang pagtunghay ni Itzayana at ng lalaking sa akin. Kaya iniwas ko nalang ibang ang tingin ko sa kanila. Hindi ko din nalamayan umalis na pala si Itzayana sa tabi ko at nandun sa lamesa kasama ng lalaki, parehas silang nakaupo.
"Akala ko may iniisip ka, e? Kain kana ah... Binili Ito ng alaga ko para sa'yo. Sana magustuhan mo? Lugaw ito, pero hindi ito simpleng lugaw lang, hija...." Sabi ni manang sa akin at nilapag niya sa maliit na lamesa ang dala niyang pagkain sa gilid ng hinihigaan ko.
May tumatakbo sa isip ko tungkol sa alaga daw niya ang bumili ng pagkain ko. Iniisip ko ang lalaking may nakakatakot na aura. Malaking tao ang lalaki? Paano niya magiging alaga? Kuryosidad kung tanong sa isip ko. Tumango tango nalang ako. Kahit ang gulo-gulo ang isipan ko. Napasinghap ako bigla ng lumalapit ang lalaki sa direksyon namin ni Manang. Talagang huminga ako ng malalim ng lumapit siya at nasa gilid kuna siya, halos hindi nga ako makagalaw at niyuko ko nalang ang ulo ko para makaiwas ang tingin ko sa kanya.
"S'ya ang bumili ng pagkain mo, hija..." Masayang kwento ni Manang sa akin at tinuro niya ang lalaki sa akin. Kaya niyuko ko ang ulo ko, para magpasalamat sa kanya. Iwan kulang, kung nakuha niya ang pasasalamat ko sa kanya? Sa ganun paraan ko nakakapag pasalamat sa kanila.
"Uhh.... Malalambot na pagkain muna ang pwede mong kainin ngayon. Like lugaw, na madaling mong makain at malunok... Payo ng Doctor, para sayo..." Tumabol ang puso ko sa pakikipag usap niya sa akin ng mabilis. Pinaliwanag pa niya sa akin kung bakit lugaw ang binili niya para sa akin. Wala nama kaso sa akin kung ano makakain ko? Basta malagyan lang pagkain ang tiyan ko ay ayos na ako dun. Hirap man ang ako sa paglunok pero hindi ko mapagilan gawin iyon. Natutuyaan kasi ako ng laway kapag nandiyan siya at kinakausap pa ako. Pero sa tuno ng boses niya, parang hindi siya sanay sa diretsong tagalog talaga. Kahit marunong pa siya. Sa gilid ng mga mata ko. Nakikita ko siyang nakatayo nga sa gilid ko, nasa loob ng pantalon niya ang dalawang kamay niya habang nakatingin siya sa akin. Lalo tuloy ako nakatutuyaan ng laway sa kanya at ngawit na ang ulo ko sa pagyuko ko.
"Yan, hija... Nakahanda ang pagkain mo, pati prutas na din. Kumain ng marami para lumakas ka, kaagad at gumaling..." Isang tango lang ibigay ko kay manang para sumagot sa kanya.
"Just wait, Manang.... Itataas ko po, ang kalahating ng bed niya.. So that she can eat properly and sit comfortable...." Kalamigan na boses dinig ko sa kanya at sa matastas na ingles siya nagsasalita.
"Mabuti pa nga, Hijo..." Saad ni Manang dun sa lalaki. Wala akong gaanong nauwaan sa pinagsasabi niya kay manang. Nabigla nalang ako sa kainosentihan ko, nang umangat ang likod nang hinihigaan ko, kasama ang kalati ng katawan ko. Hindi ko alam kung paano ginawa ng lalaki iyon? Para magkaganito ang ayos ng upo ko, ng kumilos siya sa bandang likod ko.
Nakakamangha ang ganitong higaan dito. Aniya ko sa isipan ko. Tuwid na, nakatayo ang lalaki sa gilid ko, nang matapos siya sa ginawa niya sa higaan ko. Ako, tahimik lang na pinagmamasda ko ang kanyang ginawa na palihim.
"You look computable where you sit. Eat a lot... And don't me shy..." Saad niya. Ah... Huminga ako ng malalim. Nang magsalita siya muli. Hindi ko naman maintindihan ang kanyang sinabi, sa tuno ng boses niya. Parang galit siya... Narinig kung bumuntong hininga siya. Tsaka umalis siya sa tabi ko at bumalik sa pwesto niya sa lamesa kasama si Itzayana. Mukhang abala sa hawak niya, hindi ko alam ang pangalan nun. Pero gumagalaw ang dalawang hinlalaki niya at maliwang kung tignan 'yun. Nang sundan ko ng tingin ang lalaking umalis sa tabi ko, mabilis nga siya nakapunta sa pwesto niya ulit. Pansin ko ang haba pala ng binti ng lalaki iyon. Kaya siguro madali siya makalapit sa akin.
"Ayos naba ang upo mo, hija? Susubuan nalang kita.. 'Wag kang tumanggi! Bawal ka pang kumilos at hindi mo pa kaya..." Pagsabing sa akin ni manang. Talagang tatagihan ko ang gustong manyari ni manang sa akin. Kaso wala akong magawa, kung sinabi na niya sa akin agad na bawal.
"Tama si Manang... Hayaan muna siyang subuaan ka ni'ya..." Payong sabi ni Itzayana sa akin mula sa kanyang pwesto, tumingin siya sa akin at kay manang. Magaan na ngiti nalang ang sinilid ko sa kanya. Bahagyang kung binuka bunganga ko ng simulan na ni manang subuan ako. Sa unang subo niya sa akin ng lugaw. Nasarapan talaga ako. Parang hindi nga lugaw ang kinakain ko. Hindi gaanong makalasa sa lugaw, na nakakain ko noon. Kumpara dito sa kinakain ko ngayon. Mas masarap, ito. Pero lugaw ang itsura niya.
"Masarap ba, hija?" Tanong sa akin ni manang. Ngumiti ako at tumango sa kanya.
"Eat a lot.... And I'll buy you again, that's it..." Nangunot na naman ang noo ko. Magsalita siya at nalito sa waring wala akong alam sa sinasabi niya. Imbes na ngumiti ako sa kanya sa tuwing maririnig ko siyang magsalita. Napapayuko nalang talaga ang ulo ko ng malalim. Para lang iwasan ang mata niya at aura niya sa pagiging nerbyosa ko sa kanya. Pati katawan ko naging nerbyosa na sa tuwing magsasalita siya, nang kulog sa pandinig ko ang tinig niya.
"Kumain kana daw ng marami at ibibili ka niya ulit 'yan. Kinakain mo... Iyon ang sabi niya sayo..." Tinutok ko ng maigi ang tingin ko kay Itzayana. Nang ipaliwanag niya sa akin ang sinabi ng lalaki sa akin. Maliit na tingin lang ang binigay ko sa lalaki, para hindi niya akong makita, na tumingin ako sa kanya, saglit. Para bilhan pa niya ako ulit? Hindi naman kailangan bilhan pa niya ako ulit ng lugaw e. Sabi ko sa sarili ko.
"Ubusin mo ito, hija... At hayaan mo ang alaga kung, bilhan ka ng maraming pagkain, kung para sayo, naman... Matulungin si'yang tao... Kaya kumain kalang ng kumain, para gumanda ang katawan mo. Mukha kang pumayat, e..." Pagmamalaking sabi ni manang sa alaga niya. At hindi ko nahalata ganun ang lalaki? At nagalala din ako sa huling sinabi ni Manang sa akin, pumayat ako? Nalungkot ako sa narinig ko kaya tumango nalang ako. At kinain ang bawat laman ng kutsarang sinusubo sa akin ni Manang.
Ibinaling ko ang tingin ko sa pagkain.
"She is afraid of you. What I said before, was right.... When she hadn't woken up..."
"It's not my fault if she's afraid of me? She was helped in the crib..."
"Yeah. I know... But, I noticed something about him?"
"I know what you mean, Itzayana... That's what the Doc, Santos said too, she noticed something strange. So the test is needed again..."
"You're listening to what Doc, said to me. I thought no? Because you are excited to know that she is awake..." Itzayana said something mixed with teasing to me. I just grinned at him.
"Yes, I'm excited to know. If she's finally awake! There is no malice there.." I answered him. Which means nothing.
Sa paguusap ng dalawang tao sa maliit na lamesa hindi kalayuan sa amin ni Manang. Hindi nalalayong marinig ko ang pinguusapan nila. Kahit wala akong naiintindihan. Ang lapit nga nila sa isat-isa at mukh silang bagay dalawa, kung tama ang hinala ko ay magkasintahan sila. Ngumiti ang isipan ko saka nilang dalawa.
"Ikaw parin ba ang magbabantay sa kanya mamaya? Even if she's afraid of you?"
"Yeah... Nothing change my decision...."
"Hijo, tignan mo, oh! Naubos na niya ang lugaw na binili mo para sa kanya..." Laking tuwa ni manang sabi dun sa lalaki. Na kinahiya ko ng grabe... At naginit ang dalawa pisngi ko ng pasadahan ako ng lalaki... Nahuli kung ginawa ng lalaki iyon sa akin.
"Good, girl..." Kalmdong tinig niya kay Manang, na ngayon ay prutas, naman ang pinagkakaabalahan niyang gawin at balatan. Busog na busog ako, sabi ko sarili ko. At meroon pa yatang ipapakain si Manang sa akin.
"Ako na ang gagawa' yan, Manang... You and Itzayana have eaten now..." Napapanga ako ng makalapit siya ulit sa amin nang mabilisan at kinuha niya kay Manang ang ginagawa nitong, pagbabalat ng mansanas at orange. Tumayo si manang mula sa pagupo at siya ang pumalit sa pwesto ni manang at naupo mismo sa harapan ko. Kaya naging balisa ako at pinagpawisan ng malagkit, tumambol ang puso ko ng malakas, grabe...