THIRD POV
Kinagabihan, isang madilim ngunit tahimik na gabi sa mansyon ng mga Santiago. Alam ni Stefany na nasa isang mahalagang pagtitipon ang kanyang mga magulang at siguradong malalim ang gabi bago sila makakauwi.
Habang abala ang mga tauhan sa kusina at sala, palihim siyang bumaba mula sa kanyang kwarto. Dahan-dahan niyang binuksan ang pinto ng likuran, sinisiguradong hindi maririnig ang kahit anong kaluskos mula sa kanya.
"Ngayon na ang pagkakataon ko," bulong niya sa sarili habang mahigpit na hawak ang maliit na bag na naglalaman ng ilan niyang damit at pera.
Naglakad siya palabas ng bakuran, maingat na nilalagpasan ang mga CCTV at bantay. Tumigil siya saglit sa may likod ng hardin upang siguraduhing wala ni isa mang nakakita sa kanya. Nang masigurado niyang ligtas siya, nagpatuloy siya sa kanyang pagtakbo palabas.
Paglabas niya ng gate, huminto siya saglit upang huminga. Sa kabila ng kaba at takot, naramdaman niya ang konting kalayaan. "Wala nang makakapigil sa akin," sabi niya sa sarili habang naglakad papunta sa kalsada.
Habang naglalakad siya sa madilim na daan, hindi niya maiwasang makaramdam ng takot. Ngunit mas nangingibabaw ang kagustuhan niyang makawala sa buhay na hindi niya ginusto.
Sa likod ng kanyang isip, alam niyang haharapin niya ang mas matinding hamon. Ngunit para kay Stefany, ito ang simula ng kanyang pakikipaglaban para sa sariling kalayaan.
Habang naglalakad si Stefany sa tahimik na kalsada, pakiramdam niya'y napakabigat ng bawat hakbang. Wala siyang konkretong plano, ni hindi niya alam kung saan siya pupunta. Ang tanging alam niya, kailangan niyang makalayo.
"Bahala na," bulong niya sa sarili habang hinigpitan ang hawak sa maliit niyang bag. Sa ilalim ng malamlam na ilaw ng poste, parang mas lumalalim ang pakiramdam niyang mag-isa.
Tumingala siya sa langit at nakita ang mga bituin. "Kung naririnig niyo ako, kahit kayo na lang ang gabay ko ngayon," mahinang dasal niya.
Napadaan siya sa isang bus terminal. Saglit siyang huminto, pinakiramdaman ang paligid. Ang daming tao, at kahit gabi na, abala ang lahat sa kani-kanilang biyahe. Pumasok siya at naghanap ng murang byahe.
"Miss, saan po kayo pupunta?" tanong ng konduktor sa kanya.
"Ah... kahit saan po, basta malayo," sagot niya nang walang pag-aalinlangan. Nagbigay siya ng bayad at pumili ng upuan sa likuran ng bus.
Habang nasa biyahe, tumingin siya sa labas ng bintana. Hindi niya mapigilang mag-isip ng mga nangyari sa kanyang buhay—ang sakit ng pagkukumpara sa kanya sa ate Samantha, ang kawalan ng atensyon ng kanyang mga magulang, at ang bigat ng mga inaasahan sa kanya.
Habang unti-unting nawawala ang mga ilaw ng lungsod, nakaramdam siya ng kaunting ginhawa. Wala na siya sa mansyon, wala na ang mga sermon, at kahit papaano, naramdaman niya ang simula ng bagong kabanata sa kanyang buhay.
Madaling araw nang huminto ang bus sa isang terminal sa probinsya. Napansin ni Stefany ang lamig ng hangin at ang katahimikan ng lugar. Bumaba siya habang hawak ang kanyang maliit na bag, pilit na iniinda ang kaba sa dibdib.
Habang naglalakad papalayo sa terminal, napansin niya ang isang matandang babae na hirap buhatin ang kanyang mga dala. May malaking basket ito na puno ng gulay at ilang gamit.
"Manang, tulungan ko na po kayo," alok ni Stefany nang hindi na mapigilan ang awa.
Nagulat ang matanda sa biglang pagtulong ni Stefany, ngunit ngumiti ito nang may pasasalamat. "Ay, salamat hija. Hirap na hirap na nga ako. Hindi ko alam kung paano ko 'to madadala."
Kinuha ni Stefany ang mabigat na basket at sinamahan ang matanda hanggang sa isang maliit na kariton. Habang naglalakad sila, kinuwento ng matanda ang kanyang buhay.
"Ako si Aling Pilar," pagpapakilala nito. "Tindera ako sa palengke rito. Pasensya na’t napagod na ako sa dami ng dala. E ikaw, hija? Ano’ng ginagawa mo rito?"
Ngumiti si Stefany, pero hindi niya masabi ang buong katotohanan. "Nagbabakasyon lang po, Manang," sagot niya.
Napansin ni Aling Pilar ang pagod sa mukha ni Stefany, ngunit hindi na ito nagtanong pa. "Halika muna sa bahay ko. Malapit lang naman. Pahinga ka muna at mag-almusal bago ka magpatuloy sa lakad mo."
Nag-alinlangan si Stefany, pero naisip niyang wala naman siyang ibang pupuntahan. "Salamat po, Manang," mahina niyang sagot.
Pagdating nila sa bahay ng matanda, pinaghanda siya nito ng kape at tinapay. Sa kabila ng simpleng tahanan, naramdaman ni Stefany ang init ng pagtanggap ni Aling Pilar. Sa unang pagkakataon sa mahabang panahon, pakiramdam niya’y hindi siya hinuhusgahan.
Habang tahimik na nagkakape si Stefany sa maliit na kusina ni Aling Pilar, napansin ng matanda ang lungkot sa mga mata ng dalaga. Naupo ito sa tabi niya at marahang nagtanong, "Mukhang mabigat ang dinadala mo, hija. Ano bang nangyari sa'yo?"
Napabuntong-hininga si Stefany at tila nagdalawang-isip. Ngunit sa init ng pagtanggap ng matanda, naramdaman niyang ligtas siyang magbukas ng damdamin.
"Ako po si Stefany Santiago," simula niya. "Galing po ako sa Maynila. Lumayas po ako sa amin dahil... dahil hindi ko na po kaya ang trato sa akin ng mga magulang ko."
Nagulat si Aling Pilar, pero nanatiling kalmado. "Bakit naman, hija? Anong nangyari?"
Huminga nang malalim si Stefany bago nagpatuloy. "Lahat ng desisyon po sa buhay ko, sila ang gumagawa. Hindi ko man lang po magawang ipakita kung sino talaga ako. Palagi nilang iniisip na wala akong alam... na wala akong silbi. Ang masakit pa po, palaging mas pabor ang mga magulang ko sa ate ko. Parang wala po akong halaga sa kanila."
Tumango si Aling Pilar, halatang naiintindihan ang pinagdadaanan ni Stefany. "Kaya ka lumayas?"
"Opo," sagot ni Stefany habang pinipigilan ang pagpatak ng luha. "Gusto ko pong patunayan na kaya ko ring tumayo sa sarili kong mga paa... na hindi ko kailangang umasa sa kanila."
Napabuntong-hininga si Aling Pilar. "Hija, mahirap ang buhay sa labas, lalo na kung mag-isa ka lang. Pero hanga ako sa tapang mo. Hindi madali ang ginawa mo."
Nag-alok ang matanda. "Kung gusto mo, dito ka muna tumira sa bahay ko. Simple lang ang buhay dito, pero maluwag naman. May maliit akong tindahan sa palengke, baka gusto mong tumulong para may magawa ka rin habang nag-iisip kung ano ang susunod mong hakbang."
Hindi makapaniwala si Stefany sa kabutihan ng matanda. "Talaga po, Manang? Hindi po ba nakakahiya?"
Ngumiti si Aling Pilar. "Hija, minsan kailangan natin ng bagong simula. Hindi naman ako mayaman, pero handa akong tumulong. Sa tingin ko, kailangan mo ng pahinga sa bigat ng dinadala mo."
Napaluha si Stefany sa sinabi ng matanda. "Maraming salamat po, Manang Pilar. Hindi ko po alam kung paano ko kayo pasasalamatan."
Mula sa gabing iyon, nagsimula ang bagong yugto ng buhay ni Stefany sa piling ni Aling Pilar. Bagamat simple ang buhay sa probinsya, naramdaman niya ang tunay na pagpapahalaga at pakikisama na hindi niya nahanap sa sariling tahanan.
Kinabukasan, nagising si Stefany sa liwanag ng araw na tumatagos mula sa bintana ng maliit na bahay ni Aling Pilar. Napakapit siya sa manipis na kumot habang iniisip ang mga susunod niyang hakbang.
"Ano bang gagawin ko dito?" tanong niya sa sarili habang nakatingin sa kisame. Sanay siya sa magagarbong kwarto, aircon, at mga kasambahay na gumagawa ng lahat para sa kanya. Pero ngayon, ibang-iba ang sitwasyon. Wala siyang ibang maaasahan kundi ang sarili niya.
Bumangon siya at tumingin sa paligid. Malinis at maaliwalas ang bahay, ngunit halatang simple ang pamumuhay ni Aling Pilar. Sa mesa, nakahain na ang isang tasa ng kape at ilang piraso ng tinapay.
"Magandang umaga, hija!" bati ni Aling Pilar habang papasok mula sa pintuan, may dalang basket ng gulay. "Hala, gising ka na pala. Mabuti naman. Umpisahan mo na ang araw mo."
Napangiti si Stefany nang pilit. "Salamat po, Manang Pilar."
Habang nagkakape, napansin niyang abala si Aling Pilar sa pag-aayos ng mga gulay. "Manang Pilar, may maitutulong po ba ako?" tanong niya, kahit kinakabahan sa ideya ng paggawa ng gawaing bahay.
Ngumiti si Aling Pilar. "Aba, mabuti naman at gusto mong tumulong! Halika rito, ipapakita ko sa'yo kung paano maglinis ng gulay para sa tindahan."
Dahan-dahang lumapit si Stefany at umupo sa tabi ng matanda. Pinakita nito kung paano tanggalin ang mga tirang lupa sa mga gulay gamit ang isang maliit na brush. Sinubukan ni Stefany, pero nahirapan siya.
"Manang Pilar, parang ang hirap naman po nito," reklamo niya habang hindi maganda ang pagkakalinis ng gulay.
Natawa si Aling Pilar. "Hija, hindi mo naman kailangang maging perpekto agad. Unti-unti lang, matututo ka rin."
Sa kabila ng hirap, nagpatuloy si Stefany. Bagamat hindi maayos ang resulta ng kanyang unang subok, pinuri siya ni Aling Pilar. "O, ayan! Malinis na kahit papaano. Bukas, mas gagaling ka pa."
Habang ginagawa ang mga simpleng gawain, hindi maiwasang mag-isip si Stefany. "Ito na ba ang buhay ko ngayon? Simpleng pamumuhay, malayo sa dati kong mundo. Pero... bakit parang mas magaan sa pakiramdam?"
Unti-unti, nagsisimula nang tanggapin ni Stefany ang bagong realidad niya. Hindi man madali, nararamdaman niya ang kakaibang saya sa simpleng buhay sa probinsya.
Habang abala si Stefany sa paglilinis ng gulay sa bahay ni Aling Pilar, bigla siyang tinawag nito mula sa labas.
"Stefany, hija! Sumama ka sa akin, may pupuntahan tayo," sabi ni Aling Pilar, may hawak na basket ng prutas.
Agad namang tumayo si Stefany, kahit medyo nag-aalangan. "Saan po tayo pupunta, Manang Pilar?"
"Sa hacienda. Kukuha tayo ng gulay para sa tindahan," sagot ng matanda. "Makikilala mo rin ang mga tao roon. Mababait sila, huwag kang mag-alala."
Sa daan, naramdaman ni Stefany ang kakaibang kasiyahan sa sariwang hangin ng probinsya. Wala itong katulad sa ingay at gulo ng lungsod. Ngunit hindi niya maiwasang mag-isip ng tungkol sa mga naiwan niya. "Ito na ba ang bagong buhay ko?" tanong niya sa sarili.
Pagdating nila sa hacienda, sinalubong sila ng mga nagtatrabaho roon. Isang lalaking may madungis na damit at mukhang pagod ang agad na lumapit sa kanila.
"Aling Pilar, mabuti at dumating na kayo," sabi ng lalaki, sabay kinuha ang dala ng matanda.
"Salamat, Fabio. Siya nga pala, si Stefany, bagong salta rito. Siya ang tumutulong sa akin sa bahay," pagpapakilala ni Aling Pilar.
Tumingin si Stefany kay Fabio at agad napansin ang pawisan nitong hitsura at medyo gusgusing damit. "Trabahador siguro ito," isip niya. Tumango lang siya bilang pagbati.
"Magandang umaga," bati ni Fabio, pero hindi na siya nagtagal sa pag-uusap at bumalik na sa ginagawa niya.
Habang naglalakad sa paligid ng hacienda, namangha si Stefany sa lawak ng lugar. Nakita niya ang mga nagtatanim, nag-aani, at ang tila masayang samahan ng mga tao roon.
"Ang ganda po rito, Manang Pilar," sabi ni Stefany habang pinagmamasdan ang mga tao.
"Oo, hija. Pero hindi lang maganda ang tanawin dito. Maganda rin ang mga tao. Lahat nagtutulungan, parang pamilya na rin," sagot ni Aling Pilar.
Hindi pa man matagal sa lugar, naramdaman ni Stefany na parang ibang mundo ito sa kinagisnan niya. Sa kabila ng simpleng pamumuhay, may kakaibang ginhawa itong dala sa kanyang puso.
Samantala, sa di kalayuan, lihim na tinitingnan ni Fabio si Stefany. Hindi niya maintindihan kung bakit, pero may kung anong kakaiba sa dalagang ito na nagpaalala sa kanya ng nakaraan.