“Miss Samonte, kailangan po naming maging malinaw...kritikal na ang kondisyon ng pasyente.”
Parang may humampas na martilyo sa sentido ko sa mga salitang iyon. Nakaupo ako sa harap ng mesa ng doktor, magkahawak ang kamay ko sa tuhod, pilit na pinipigilan ang panginginig ng buong katawan ko.
“Kritikal?” ulit ko, halos pabulong.
Tumango si Dr. Valdez, isang lalaking nasa late forties na may matang sanay sa paghatid ng masasamang balita. “Advanced stage na po ang liver disease ni Ginoong Ramil. Ang tanging solusyon na makakapagbigay sa kanya ng mas mahabang buhay ay operasyon. At kahit iyon, may risks.”
Napapikit ako. Sa loob ng isip ko, paulit-ulit na sumisigaw ang tanong: Bakit siya? Bakit kami?
“Kailangan po ba agad?” tanong ko, pilit pinatatatag ang boses.
“Opo. The sooner, the better. Hindi na kakayanin ng gamot lang. Lumalala na ang damage sa atay niya. Kung ipagpapaliban, baka hindi na natin siya maisalba.”
Huminga ako nang malalim. “Magkano po?”
Tahimik sandali ang silid. Parang nagdalawang-isip pa si Dr. Valdez kung sasabihin niya ba.
“Sa private hospital po, aabot sa halos dalawang milyon—kasama na ang pre-op tests, surgery, ICU stay, at post-op medications.”
Parang biglang nawala ang tunog sa paligid. Dalawang milyon. Ang halagang hindi ko man lang maabot sa imahinasyon ko.
“Sa public hospital?” pilit kong tanong.
“Mas mura, pero mahaba ang pila. At sa kondisyon niya ngayon, baka hindi na niya kayanin ang paghihintay.”
Napayuko ako. Hindi ko alam kung iiyak ba ako o sisigaw.
“May installment po ba?”
Umiling ang doktor. “Hindi po namin hawak ang billing. Pero base sa karanasan, kailangan ng malaking down payment bago maisalang sa operasyon.”
Tumango ako. “Salamat po, Dok.”
Tumayo ako kahit nanginginig ang tuhod ko. Paglabas ko ng clinic room, sinalubong ako ng puting ilaw ng hallway at amoy ng disinfectant. Doon ko unang naramdaman ang tunay na bigat ng katotohanan—parang may sumubsob sa dibdib ko at hindi na umalis.
Sa waiting area, nandoon sina Vivian at David, magkatabing nakaupo. Pagkakita nila sa akin, sabay silang tumayo.
“Ate?” tanong ni Vivian, bakas ang kaba sa boses.
Lumapit ako at hinawakan ang kamay niya. “Nakausap ko na ang doktor.”
“Tiyo?” tanong ni David, mahinang-mahina.
Nilunok ko ang buo sa lalamunan ko. “Kailangan niya ng operasyon.”
Saglit na katahimikan.
“Magkano?” diretsong tanong ni Vivian.
Hindi ko na kayang pagandahin pa ang sagot. “Halos dalawang milyon.”
Namutla siya. Si David naman ay napahawak sa manggas ng jacket ko, parang batang natatakot mawala ang nag-iisang sandalan.
“Paano natin—” nagsimula si Vivian pero naputol din.
Hindi ko alam ang isasagot. Dahil wala rin akong ideya kung paano.
Pagpasok namin sa kwarto ni Tiyo Ramil, gising pa siya. Mahina ang katawan, pero pilit na ngumiti nang makita kami.
“O, kamusta?” tanong niya.
Umupo ako sa gilid ng kama. “May kailangan po kayong gawin, Tiyo. Kailangan po ng operasyon.”
Tahimik siyang nakinig habang ipinaliliwanag ko ang lahat. Sa bawat salitang binibigkas ko, ramdam kong bumibigat ang hangin sa silid.
“Ganoon ba…” mahina niyang sabi. “Magkano?”
“Dalawang milyon po.”
Napapikit siya. “Huwag na.”
“Hindi po pwede,” mabilis kong sagot.
“Hindi ko hahayaang mabaon kayo sa utang dahil sa akin.”
“Tiyo,” nanginginig ang boses ko, “kayo na lang ang meron kami.”
Binuksan niya ang mga mata at tumitig sa akin. Sa titig na iyon, nakita ko ang pagod, ang lungkot, at ang pagsisisi.
“Ako na ang nagdala sa inyo sa ganitong sitwasyon,” sabi niya.
“Hindi po,” mariin kong tugon. “Mahal namin kayo.”
Tahimik kaming nagkatitigan hanggang sa marinig namin ang mahinang hikbi ni David.
“Please, Tiyo,” bulong ng bata. “Ayokong mawala kayo.”
Naluha si Ramil.
Sa gabing iyon, pag-uwi namin, doon ko lubusang naramdaman ang bigat ng responsibilidad. Sa loob ng maliit naming bahay, pinilit kong ayusin ang sarili ko habang iniisip ang susunod na hakbang.
Sa kwarto ko, binuksan ko ang laptop at sinimulang maglista.
Kasalukuyang sahod ko: sapat lang sa pang-araw-araw.
Savings: halos wala.
Loan: wala ni isang institusyong pumayag.
Tinype ko ang salitang 2,000,000 sa screen. Parang hinahamon ako ng mga numerong iyon.
“Paano?” bulong ko.
Kinabukasan, nagsimula akong magkwenta. Kung magtatrabaho ako ng dalawang full-time job, gaano katagal bago ko makuha ang halagang iyon? Limang taon? Sampu?
Hindi namin kayang maghintay ng kahit limang buwan.
Nag-apply ako sa kung saan-saan—online jobs, part-time, tutoring, encoding, kahit anong pwedeng pagkakitaan. Umaga hanggang gabi, walang pahinga.
Isang gabi, habang nakaupo ako sa gilid ng kama, napahawak ako sa ulo ko. Hindi sapat. Kahit pagsamahin ang lahat, hindi pa rin aabot.
Doon ko unang naramdaman ang takot na tunay.
“Walang normal na trabaho ang kayang magbigay ng ganitong pera sa ganitong kabilis,” bulong ko.
Kinabukasan, habang naglalakad ako pauwi, napadaan ako sa isang malaking gusali na kumikislap sa liwanag ng mga ilaw—isang casino.
Napahinto ako.
Sa labas, may karatulang Now Hiring: Casino Dealers.
Tinitigan ko iyon nang matagal.
Sa loob ng isip ko, may dalawang boses na nag-aaway. Delikado. Pero malaki ang kita.
Huminga ako nang malalim at pumasok.
Sa HR office, sinalubong ako ng isang babaeng naka-blazer. “Resume?”
Inabot ko agad.
“Tumatanggap ba kayo ng walang experience?” tanong ko.
Ngumiti siya. “We train. Pero night shifts. Kaya mo?”
Tumango ako. “Kaya.”
Sinuri niya ako mula ulo hanggang paa. “Maganda ang aura mo. May presence.”
Hindi ko alam kung papuri iyon o babala.
“May interview ka bukas.”
Paglabas ko ng casino, parang may halong kaba at pag-asa ang dibdib ko.
Kinabukasan, pumasa ako.
Isinuot ko ang unang uniform ko—itim na bestida, sleek, elegant, at banyagang-banyaga sa dating ako. Sa salamin, halos hindi ko makilala ang sarili ko.
“Para kay Tiyo,” bulong ko.
Unang gabi ko sa gaming floor, parang pumasok ako sa ibang mundo. Kumikinang ang mga ilaw, humahalimuyak ang mamahaling pabango, at ang tunog ng chips at baraha ay parang musika ng peligro.
“Relax,” bulong ng senior dealer sa akin. “Ngumiti ka lang.”
Ngumiti ako. Dealer’s smile.
Habang namimigay ako ng cards, ramdam ko ang mga matang nakamasid. Hindi ko alam kung imahinasyon ko lang, pero may presensya sa paligid—mabigat, mapanganib.
Sa VIP section, may isang lalaking nakaupo sa malayo, kalahating natatakpan ng anino. Hindi ko makita ang mukha, pero ramdam ko ang titig.
Nang magtama ang mga mata namin saglit, may kuryenteng dumaloy sa ugat ko.
Mabilis akong umiwas.
Focus, Daisy.
Natapos ang shift ko nang pagod na pagod, pero may kakaibang kaba sa dibdib.
Paglabas ko ng casino, may malamig na hangin na sumalubong sa akin. Napatingin ako sa likod ko—wala. Pero pakiramdam ko, may sumusunod.
Sa isang madilim na sulok, may lalaking nagsalita sa telepono.
“Boss, nandito na siya. Nakuha na niya ang trabaho.”
Sa kabilang linya, isang malamig na boses ang sumagot.
“Good,” wika ni Andrew Villamor. “Simula pa lang ‘yan.”
Sa gitna ng madilim na parking lot, huminto ako sandali at huminga nang malalim, walang kaalam-alam na ang buhay kong payak ay tuluyan nang nagbabago.
At sa katahimikan ng gabi, isang tinig ang umalingawngaw sa likod ko...
“Miss Daisy, we need to talk.”