Akala ko tapos na ang lahat, pero ang nakaraan ay nandito na muli, buhay.
Tahimik akong nakatayo sa harap ng Monteverde & Co., ang law firm na bumuo ng kasunduan noon.
Dati, lugar ito ng kasunduan.
Ngayon, pakiramdam ko, isa itong hukay na hindi ko matakasan.
"Narinig mo ba?" bulong ng isang legal assistant sa hallway.
"Tungkol sa old case? Yung confidential na biglang lumutang ulit?"
Nanlamig ako. Aling kaso ang tinutukoy nila?
Habang nakikinig ako, dumaan sa akin ang isang bagong associate—bata, determinado, gutom sa tagumpay.
Ganito rin ako noon.
Ang pagkakaiba lang? Hindi niya alam kung anong klaseng laro ang pinasok niya.
May lumang file na inilapag si Regina Santiago sa harap ko.
"Basahin mo, Enzo," malamig niyang sabi.
Dati, pumirma ako nang hindi nagtanong.
Ngayon… handa na ba akong gawin ulit ‘yon?
"Kapag bumalik ka rito, siguraduhin mong kaya mong tapusin ang sinimulan mo."
Boses ni Gab Monteverde, tatlong taon na ang nakalipas.
Binalaan na niya ako. Pero bakit hindi ko siya pinakinggan?
Narinig ko ang pangalan ko.
Pabulong.
At nang lumingon ako, walang taong naroon.
"Enzo, huwag kang gumawa ng desisyong pagsisisihan mo." Noon ko pa narinig ‘yon. Hindi ko pinakinggan.
"Arceo."
Kahit hindi ako lumingon, alam kong siya ‘yon.
Ava.
Pareho pa rin ang tono—kalahating biro, kalahating banta. At gaya noon, nakapulupot sa leeg ko ang pangalan ko mula sa labi niya.
Nagtagpo ang mga mata namin.
Nakahilig siya sa pader, braso nakatupi, tingin matalim.
"Ganun ka pa rin," sabi niya.
"Ganun pa rin paano?"
Napangisi siya. "Still making the same mistakes."
Tinalikuran ko siya. Hindi ko na siya kailangang pakinggan.
Pero isang hakbang pa lang, naulinigan ko ang paglalakad niya palapit.
"Enzo, huwag mong pilitin ang sarili mong hindi mo ako nararamdaman."
Huling beses na nag-usap kami, tinapos ko ang usapan sa isang pangakong hindi ko natupad.
"Ava, hindi na kita guguluhin."
Pero narito kami ngayon—at siya ang hindi makabitaw.
"I told you this would happen," bulong niya, mas mahina na ang tono.
Hindi ako sumagot.
Dahil totoo.
Dahil wala na akong ibang masisisi kundi ang sarili ko.
Bahagya siyang lumapit. Malapit na. Isang haplos na lang, isang halik—isang panibagong pagkakamali.
Wala itong ibig sabihin. Wala akong nararamdaman. Paulit-ulit kong sinabi sa sarili ko—kahit hindi totoo.
"You look good," bulong ni Ava, nakangiti, pero malamig ang mata.
Napatawa ako, pero walang tunog. "Alam kong alam mong hindi ako mahilig sa bolahan."
Pero g*go, bakit kinikilig ako?
"You still hate me?" tanong niya, parang biro—pero hindi.
Napakapit ako sa tumbler ko. Dapat oo. Dapat, matagal na.
Pero hindi ko masabi. Kasi hindi ko sigurado kung totoo pa.
Isang dipa lang ang pagitan namin. Isang hakbang lang…
Hinawakan ko ang tumbler nang mas mahigpit.
Hindi ako lalapit. Hindi ko siya hahawakan. Pero bakit parang gusto ko?
"I don’t care anymore," bulalas ko, malakas, matigas.
Tahimik lang si Ava, pinagmamasdan ako. Parang may hinahanap.
At nang makita niya? Ngumiti siya—dahil alam niyang nagsisinungaling ako.
Ang katahimikan sa pagitan namin, mas malakas pa sa kahit anong sigaw.
Nagtagpo ang mga mata namin—galit? Pagod? Pag-aasam? Ano ba talaga ‘tong nararamdaman ko?
At kung ano man ‘to… bakit ayaw niya akong bitawan?
Bumuka ang labi niya—isang salita na babasag sa akin.
Ang sandaling ito ay parang sinadya—parang itinutulak kami ng nakaraan.
Tinititigan ko si Ava, at sa unang pagkakataon, nakikita ko ang landas pabalik.
Lahat ng nangyari, bawat pagkikita, bawat sagutan—hindi lang ito tsamba. Parang palagi siyang naroon.
“We used to be…” Bitin ang boses niya, parang may pilit na tinatanggal sa pagitan namin.
Ang dati naming pagkakaibigan. Ang lahat ng hindi namin nasabi. Ang posibilidad na sinira ko.
Tahimik kaming nakatayo sa harap ng isa’t isa. Dapat ay umalis na ako.
Pero hindi ako gumagalaw. At siya rin.
Para kaming nakahawak sa huling piraso ng kwento namin.
Ang katawan ko ang naunang nagpaalala.
Ang bigat ng alaala sa balikat ko. Ang init sa dibdib ko. Ang pakiramdam na alam kong hindi dapat… pero hindi ko kayang burahin.
“I never forgot.”
Mahina lang ang boses ni Ava, pero parang sigaw sa pagitan namin.
Napatingin ako. Alam ko na ang totoo. Matagal na pala.
Isang hakbang. Isang buntong-hininga. May lumayo, pero huli na. Hindi na namin mabubura ito.
Wala nang pagpipigil. Lahat ng pinigilan, itinago, at itinanggi—sumabog na.
“Ganyan ka naman palagi.” Matalim ang tingin ni Ava, isang hakbang palapit. Galit. Puno ng hinanakit.
Ngumisi ako. Sige, palakihin mo pa ang apoy. “At ganyan ka rin—laging umiiwas.”
Nakita ko ang bahagyang paghina ng pwersa niya, pero hindi niya ako nilalayuan.
“Sabihin mo,” aniya, ang boses niya ay mahina pero matigas. “Sabihin mong wala lang ‘to.”
Bakit parang ako ang hindi makasagot?
Sinubukan kong umatras. Sinubukan niyang lumayo.
Pero bakit magkalapit pa rin kami?
Ramdam ko ang init ng katawan niya. Hindi galit ang pumalit sa pagitan namin. Hindi rin awa.
Mabilis. Walang babala.
Hinanap niya ako sa halik na parang siya mismo ay nawawala. Galit, pighati, pananabik—lahat ng emosyon sa isang banggaan.
At g*go ako, kasi hindi ko siya tinulak palayo.
Hindi kami bumibitaw.
Dapat matagal na.
Pero nandito pa rin kami. Hinahanap ang hindi pwedeng balikan. Ang nakaraan na matagal nang dapat inilibing.
Bumitaw siya, bumuntong-hininga. “Mali ‘to.” Pero bakit hindi pa rin siya umaalis?
Nakahinga pa kami sa pagitan, pero ang realidad ay bumagsak na sa balikat namin.
“Sabihin mong wala lang ‘to.” Malamig ang boses niya, pero nanginginig ang kamay niyang nakahawak sa akin.
Napangisi ako, pero may pait sa gilid ng labi ko. “Kahit ako, hindi ko kayang paniwalaan ‘yan.”
Tapos na dapat ‘to, pero isang tawag mula sa kabilang silid ang nagpabalik ng lahat.
“Enzo?” Tinawag ang pangalan ko—isang boses na matagal ko nang hindi naririnig.
Hindi ko na siya dapat nilingon.
Pero sa isang iglap, bumalik lahat—ang galit, ang sakit, at ang hindi ko kailanman inamin.
“Dapat hindi na ako bumalik,” sabi ko. At pareho naming alam na kasinungalingan ‘yon.
Sumiklab ang sakit sa mata niya—isang saglit lang, pero nakita ko.
“Gano’n? Sige. Gawin mo. Lumayas ka.” Nakasimangot si Ava, pero naramdaman ko ang pagdududa sa boses niya.
Napipikon na rin ako. Masyado nang matagal ang laban na ‘to.
“Mas okay naman tayo dati, ‘di ba?” Madiin ang boses ko, pero hindi ko alam kung para sa kanya o sa sarili ko.
Dahil hindi siya sumagot.
Akala ko kaya kong takasan ‘to. Pero matagal na pala akong nakapako rito.
“Alam mo kung ano’ng nakakatawa?” bulong ko, wala nang emosyon sa boses ko. “Kahit anong takbo ko, dito pa rin ang punta ko.”
Hindi siya tumawa. Kasi alam niyang totoo.
Hindi na p’wedeng ganito palagi. Nakakapagod na. Masakit na.
“Hanggang dito na lang tayo,” sabi niya, pero may pag-aalinlangan sa boses niya.
Napangiti ako. “Sigurado ka ba?”
Tinalikuran ko siya. Hindi dahil gusto kong lumayo, kundi dahil alam kong mas masakit kung manatili.
Sa likod ko, rinig ko ang hina ng bulong niya.
“Babalik ka ulit. Lagi kang bumabalik.”
Bakit parang paulit-ulit na lang? Ang eksenang ‘to, ang tanong na ‘to, ang damdaming ‘to.
Tulad ng dati, gusto kong lumaban. Tulad ng dati, hindi ko magawa.
Dapat tapos na. Dapat magaan na pakiramdam ko. Pero bakit parang mas bumigat?
Kasi alam naming pareho—hindi pa tapos ‘to.
Isang sulyap. Isang saglit ng pag-aalinlangan—bago tuluyang pumikit ang pinto ng nakaraan.