CHAPTER 2: Tatlong Taon Na
689 Words
Tatlong taon na.
Iyon ang paulit-ulit na sinasabi ni Mara sa sarili habang pinapanood ang nanay niyang si Lydia na maagang gumising kinabukasan. Maingat itong gumalaw sa kusina, parang ayaw gisingin ang buong bahay—isang ugaling hindi nito kailangang matutunan kung mag-isa pa rin sana sila.
Tatlong taon na mula nang ikasal si Mama kay Daniel.
Tatlong taon na mula nang may lalaking pumasok sa buhay nila—hindi bilang ama, hindi bilang estranghero, kundi bilang isang bagay sa gitna.
“Anak, gising ka na?” tanong ni Lydia, sumilip sa kwarto.
“Opo,” sagot ni Mara, kahit kalahati pa lang ng diwa niya ang gising.
Sa mesa, nandoon na si Daniel. May hawak na tasa ng kape, nakaupo sa dulo—ang pwesto na parang kusa niyang pinili. Hindi siya naupo sa gitna. Hindi rin siya umasta na parang may karapatan sa espasyong iyon. Para bang bawat galaw niya ay may tanong: Pwede ba rito?
“Good morning,” sabi niya.
“Good morning po,” sagot ni Mara.
Simple. Walang dagdag. Walang bawas.
Umupo si Lydia sa gitna nila, masigla. Siya ang nagdadala ng ingay sa bahay—ang tanong kung anong ulam, ang kwento sa trabaho, ang plano sa weekend. Si Mara ay nakikinig lang. Si Daniel ay tumatango, sumasagot kapag tinanong, tahimik kapag hindi.
Napansin ni Mara kung paano hinahayaan ni Daniel na mauna ang nanay niya sa lahat—sa desisyon, sa opinyon, sa huling salita. Hindi ito ang tipo ng lalaking nangingibabaw. Hindi rin siya nawawala. Nariyan lang siya, parang haligi—hindi pansin, pero may silbi.
“Hatid na kita?” tanong ni Lydia.
“May service po,” sagot ni Mara.
Tumango ang nanay niya, pero bago pa ito makapagsalita, si Daniel ang sumagot.
“Okay lang. Pero kung kailangan mo minsan, sabihin mo lang.”
Hindi kailangan mo, kundi kung kailangan mo.
May pagpipilian. May respeto.
Sa loob ng sasakyan ng service, doon lang napansin ni Mara ang kakaibang bigat. Hindi dahil sa ginawa ni Daniel—kundi dahil sa wala siyang ginawang mali. Walang masamang salita. Walang masamang tingin. At minsan, ang kawalan ng mali ang mas nakakalito.
Sa paaralan, tinanong siya ng kaibigan niya kung kumusta ang “stepdad” niya. Napaisip siya.
“Kilala mo na ba?” tanong nito.
“Hindi talaga,” sagot ni Mara. “Parang… nariyan lang siya.”
Sa gabi, sabay-sabay silang kumain. Ganitong eksena ang pilit binubuo ni Lydia—pamilya sa iisang mesa. Si Mara ay nasa kanan, si Daniel sa kaliwa ng nanay niya. Walang nag-uusap nang sabay. Walang nag-aaway. Walang drama.
At doon naisip ni Mara: Ganito ba ang normal?
“May quiz ka bukas, ’di ba?” tanong ni Lydia.
“Opo.”
“Mag-aral ka agad pagkatapos kumain.”
“Opo.”
Hindi sumingit si Daniel. Hindi siya nagdagdag ng payo. Hindi rin siya umalis. Nakinig lang siya, parang sapat na iyon.
Pagkatapos kumain, nagligpit si Mara ng pinggan. Hindi niya namalayan na sumunod si Daniel.
“Ako na diyan,” sabi niya, marahang kinuha ang hawak niyang plato.
“Okay lang po.”
“Okay lang din sa ’kin.”
Magkasabay silang naglakad papunta sa lababo. Walang nag-uusap. Pero may katahimikang hindi nakakailang—at iyon ang mas nakakatakot para kay Mara.
“Salamat,” sabi niya, halos pabulong.
“Walang anuman,” sagot ni Daniel, diretso ang tingin sa plato, hindi sa kanya.
Nang bumalik siya sa kwarto, naupo siya sa kama at napabuntong-hininga. Tatlong taon na, pero ngayon lang niya naramdamang buo ang larawan. Hindi si Daniel ang problema. Hindi rin ang nanay niya.
Siya.
Ang batang natutong mabuhay nang kulang, at ngayo’y nahihirapang unawain ang presensyang hindi nananakit.
Sa sala, narinig niya ang boses ni Daniel at ng nanay niya—mahina, seryoso. Hindi siya nakinig. Ayaw niyang makialam. Pero bago siya pumikit, may isang bagay na pumasok sa isip niya:
Kung tatlong taon na pala siya rito… bakit ngayon ko lang naramdaman na may nagbago?
At sa tanong na iyon nagsimulang mabuo ang mga damdaming hindi pa niya kayang pangalanan—
mga damdaming hindi niya alam kung saan lulugar.
- Writer
