HANGGANG DITO NA LANG

CHAPTER 2.5: Ang Lugar Ko

Alam ni Daniel kung paano maging bisita kahit sa sariling bahay.

Hindi dahil hindi siya tinanggap—kundi dahil pinili niyang huwag mang-angkin ng espasyong hindi kanya. Tatlong taon na siyang asawa ni Lydia, pero malinaw pa rin sa kanya ang mga linya. Asawa siya. Hindi ama. Hindi kapalit. Hindi bida.

At lalo na, hindi dapat pagkamalan.

Sa umaga, nauuna siyang gumising. Tahimik ang bahay—ang klase ng katahimikang matagal na niyang nakasanayan. Nagtitimpla siya ng kape, dahan-dahan, sinisigurong hindi kakalabog ang tasa. Alam niyang maaga ang pasok ni Mara. Ayaw niyang maging dahilan para magising ito nang mas maaga pa.

Nang pumasok si Mara sa kusina, napansin niya agad ang pagbabago sa kilos nito. Hindi malinaw. Hindi rin dramatiko. Pero may kung anong pag-iingat—parang isang ibong ayaw masyadong lumapit, pero hindi rin lumalayo.

“Good morning,” sabi niya, hindi tumitingin.

“Good morning po.”

May po.

Laging may po.

Hindi niya ito kinorek. Hindi niya rin hinikayat na tanggalin. Para sa kanya, iyon ang distansyang ligtas—isang paalala kung sino siya at kung sino siya hindi dapat maging.

Sa mesa, hinayaan niyang si Lydia ang manguna. Siya ang nagdedesisyon. Siya ang nagtatanong. Siya ang sentro. Mas madali iyon. Mas tama.

Paminsan-minsan, napapatingin siya kay Mara—hindi direkta, hindi matagal. Parang sinusukat kung maayos lang ba ang lahat. Parang responsibilidad na hindi niya hiniling, pero pinili niyang gampanan nang maayos.

May mga sandaling gusto niyang magsalita—magbigay ng payo, magtanong kung kumusta ang eskwela, magkwento ng sarili. Pero pinipigilan niya ang sarili. Hindi lahat ng katahimikan kailangang punan. Hindi lahat ng relasyon kailangang pwersahin.

Mas delikado ang sobra kaysa kulang.

Sa trabaho, minsan naiisip niya ang bahay. Kung kumain na ba si Mara. Kung may assignment ba. Kung masaya ba si Lydia. Mga simpleng tanong—mga tanong ng isang lalaking piniling maging responsable, kahit walang malinaw na titulo.

Hindi niya kailanman inisip na magiging madali ang pumasok sa buhay na may kasamang anak. Lalo na ang anak na hindi niya pinalaki. Kaya maingat siya sa bawat kilos. Sa bawat salita. Sa bawat tingin.

May isang gabi—habang nagliligpit sila ni Mara ng pinggan—napansin niya ang paninikip ng balikat nito. Parang may dinadalang bigat na hindi sinasabi.

“Ako na,” sabi niya, kinuha ang plato.

“Okay lang po,” sagot nito, mabilis.

“Okay lang din sa ’kin,” sagot niya, diretso ang tingin sa lababo.

Alam niyang mahalaga ang hindi pagtingin minsan.

Hindi dahil may mali—kundi dahil ayaw niyang magkaroon ng dahilan para magkamali ang interpretasyon.

Pagbalik niya sa sala, naroon si Lydia, nakaupo, pagod pero ngumingiti.

“Salamat,” sabi nito. “Ang gaan mo kasama sa bahay.”

Ngumiti siya, bahagya lang.

“Basta tahimik lang ako rito.”

Hindi niya sinabi na may mga gabing iniisip niya kung tama ba ang lahat ng ginagawa niya. Kung sapat ba ang distansya. Kung sobra ba ang pag-iingat. Pero mas pipiliin niyang mapagod sa pagiging maingat kaysa magsisi sa pagiging kampante.

Alam niya kung gaano kalakas ang emosyon ng mga taong nasaktan na. Alam niya kung paanong ang presensya ay puwedeng mapagkamalang pangako.

At ayaw niyang maging gano’n.

Sa kwarto, bago matulog, nakaupo siya sa gilid ng kama. Iniisip ang kinabukasan—ang mga araw na darating. Ang batang babae na unti-unting nagiging babae. Ang papel niya sa buhay nito na kailangang manatiling malinaw.

Anak ka, sabi niya sa sarili.

At hanggang doon lang.

Pinatay niya ang ilaw na may kapayapaan sa dibdib—hindi dahil madali ang ginagawa niya, kundi dahil alam niyang tama.

At minsan, iyon na ang pinakatahimik na anyo ng pagmamahal.