MASAYANG PAMILYA
1901 Words
CHAPTER 7
JAM POV
Pagkauwi ko sa aming bahay matapos maubos ang aking paninda, dama ko agad ang lamig ng hangin na galing sa dagat. Bitbit ko ang aking basket na ngayon ay magaan na lamang, sapagkat wala nang laman kundi ang kaunting piraso ng dahon at tali. Sa bawat hakbang ko sa buhangin, may kasabay na pagod sa katawan ngunit may saya sa puso. Alam kong may uuwian akong tahanan na puno ng pagmamahal.
Paglapit ko sa aming kubo, nakita ko si Inay na nakatayo sa may pintuan. May hawak siyang bimpo at tila hinihintay ang aking pagdating. Nang makita niya ako, agad siyang ngumiti at lumapit.
“Anak, nakauwi ka na,” sabi niya habang pinupunasan ang pawis sa aking noo.
“Opo, Inay,” sagot ko, sabay ngiti rin.
Sa loob ng bahay, naamoy ko ang nilulutong sabaw. Mainit ang hangin at may halong amoy ng bawang at luya. Alam kong may inihahanda si Inay para sa hapunan. Sa labas naman, nakita ko si Itay na kakarating lang galing sa dagat. May dala siyang lambat na puno ng isda. Kita ko sa kanyang mukha ang pagod, ngunit nandoon din ang kasiyahan.
“Marami kang huli, Tay,” sabi ko habang papalapit sa kanya.
“Oo, anak. Mabuti ang dagat ngayon,” sagot niya, sabay ngiti.
Tinulungan ko siyang ilapag ang lambat sa may bangko. Pinunasan niya ang kanyang noo at tumingin sa akin. “Naubos ba ang paninda mo?”
“Opo, Tay. Lahat po nabili,” sagot ko nang may saya.
Napangiti siya at marahang tumango. “Mabuti. May pambili na tayo ng bigas.”
Pumasok kami sa bahay at doon ay sinalubong kami ng init ng kalan. Abala si Inay sa pagluluto. Ang liwanag ng apoy ay sumasalamin sa kanyang mukha. Sa kabila ng pagod sa maghapon, hindi ko nakita sa kanya ang reklamo. Sa halip, may tahimik siyang ngiti habang hinahalo ang sabaw.
Naupo ako sa bangkong kawayan at inilapag ang aking basket. Pinagmasdan ko ang aming munting tahanan. Ang mga dingding ay gawa sa kahoy at ang bubong ay yero, ngunit para sa akin, ito ang pinakamainit na lugar sa mundo. Dito ako lumaki, dito ako natutong ngumiti sa kabila ng hirap, at dito ko natutunan ang kahulugan ng pamilya.
Lumapit si Inay sa akin at iniabot ang isang baso ng tubig. “Uminom ka muna, anak. Mukhang pagod ka.”
“Tama po,” sagot ko habang umiinom. Ramdam ko ang lamig ng tubig sa aking lalamunan.
Sa labas, naririnig ang hampas ng alon sa pampang. May mga ibong dumaraan sa himpapawid. Ang hapon ay dahan-dahang lumilipat sa gabi. Sa aming bahay, nagsimula na ang paghahanda para sa hapunan. Si Itay ay naghuhugas ng mga isda sa labas habang si Inay ay naghihiwa ng gulay sa loob.
Tinulungan ko si Inay sa pag-aayos ng mesa. Inilabas ko ang mga pinggan at inilagay sa ibabaw ng mesa na gawa sa kahoy. Kahit simple ang aming pagkain, lagi naming pinagsasaluhan ito nang may pasasalamat.
Habang nag-aayos ako, napaisip ako sa aking maghapon. Sa bawat ngiting naibigay ko sa mga bumili ng aking paninda, parang may naibabalik din sa akin na lakas. Hindi ko man alam kung saan patungo ang aking buhay, ngunit alam kong hindi ako nag-iisa. May Inay at Itay ako na laging nariyan para sa akin.
Nang maluto na ang pagkain, tinawag kami ni Inay. Umupo kami sa mesa. Sa gitna ay may mangkok ng mainit na sabaw at pritong isda sa isang pinggan. May kaunting gulay din sa tabi.
“Salamat po,” sabi ko bago kumain.
“Salamat din,” sabi ni Itay.
Tahimik kaming kumain sa una. Naririnig ko lamang ang tunog ng kutsara at ang hangin sa labas. Ngunit kahit walang maraming salita, ramdam ko ang katahimikang puno ng pag-unawa.
Maya-maya, nagsalita si Itay. “Anak, nakita kita kanina sa pamilihan. Masaya ka ba sa ginagawa mo?”
Tumigil ako sa pagkain at tumingin sa kanya. “Opo, Tay. Masaya po ako kapag may napapasaya akong tao.”
Tumango siya. “Iyan ang mahalaga. Hindi man tayo mayaman, basta may mabuting puso, sapat na iyon.”
Napangiti ako. “Salamat po, Tay.”
Si Inay naman ay tumingin sa akin. “Anak, huwag mong pababayaan ang sarili mo. Kahit lagi kang tumutulong, alagaan mo rin ang puso mo.”
“Opo, Inay,” sagot ko.
Pagkatapos naming kumain, naghugas ako ng pinggan. Sa labas, si Itay ay naupo sa bangkong kawayan at pinagmamasdan ang dagat. Lumapit ako sa kanya at naupo sa tabi niya.
“Tay, maganda ang gabi,” sabi ko.
“Oo, anak,” sagot niya. “Tahimik.”
Pinagmasdan namin ang langit na puno ng bituin. Sa bawat kislap ng mga ito, pakiramdam ko ay may pag-asa sa mundo. Sa tabi ko ang aking ama, sa loob ng bahay ang aking ina. Sa sandaling iyon, pakiramdam ko ay kumpleto ako.
Pagbalik ko sa loob, nakita ko si Inay na nag-aayos ng aming higaan. Inilatag niya ang mga banig at inayos ang mga unan.
“Matulog ka na, anak. Maaga ka na naman bukas,” sabi niya.
“Opo, Inay.”
Humiga ako sa banig at ipinikit ang aking mga mata. Sa labas, patuloy ang huni ng mga insekto at ang hampas ng alon. Sa loob ng aking dibdib, may payapang damdamin.
Sa araw-araw na lumilipas, ganito ang aking buhay simple, tahimik, ngunit puno ng pagmamahal. Hindi ko man alam kung ano ang naghihintay sa akin sa hinaharap, alam kong dala ko ang lakas ng aking pamilya. At sa bawat umaga na gigising ako, bitbit ko ang kanilang pagmamahal sa aking puso.
Pumasok si Inay sa aking kwarto habang ako ay nakahiga na sa banig. Mahina niyang itinulak ang pinto upang hindi makagawa ng ingay. Bitbit niya ang suklay na yari sa kahoy at isang maliit na tuwalya. Umupo siya sa tabi ko at marahang hinawi ang aking buhok palayo sa aking mukha.
“Anak,” mahina niyang tawag sa akin.
“Opo, Inay,” sagot ko habang bahagyang bumabangon at umuupo sa banig.
Umupo siya sa likuran ko at dahan-dahang sinuklay ang aking buhok. Ramdam ko ang banayad na galaw ng kanyang kamay sa aking ulo. Ang bawat hagod ng suklay ay tila nag-aalis ng pagod na dala ng maghapon. Napapikit ako at napangiti nang hindi ko namamalayan.
Napakasarap sa pakiramdam na sinusuklay ka ng sariling ina. Parang bumabalik ako sa aking pagkabata, noong ako’y maliit pa at lagi niya akong inaayos bago matulog. Noon, hindi ko masyadong nauunawaan ang halaga ng ganitong sandali. Ngayon, mas dama ko ang init at lambing ng kanyang pag-aalaga.
“Tahimik ka yata ngayon, anak,” sabi ni Inay habang patuloy na sinusuklay ang aking buhok.
“Masarap po kasi ang pakiramdam,” sagot ko. “Parang nawawala ang pagod ko.”
Napangiti siya. “Mabuti naman at ganyan ang nararamdaman mo.”
Sa labas ng aming kwarto, naririnig ko ang mahinang huni ng mga kuliglig at ang malayong tunog ng alon. Ang hangin ay malamig at dumadaan sa bintana. Sa loob ng kwarto, tanging ilaw ng lampara ang nagbibigay-liwanag. Sa ilalim ng ilaw na iyon, malinaw kong nakikita ang mukha ni Inay may mga guhit na ng pagod, ngunit puno pa rin ng kabaitan.
“Naubos mo ba talaga ang paninda mo kanina?” tanong niya.
“Opo, Inay. Lahat po nabili.”
“Salamat sa sipag mo, anak,” sabi niya. “Malaki ang naitutulong mo sa atin.”
Hindi ko alam kung ano ang isasagot. Tahimik lang akong ngumiti. Sa puso ko, masaya akong makatulong kahit kaunti. Hindi man malaki ang aking kinikita, sapat na para sa aming pang-araw-araw.
Patuloy niyang sinusuklay ang aking buhok. Minsan, hinahaplos niya ang aking ulo. Minsan naman, inaayos niya ang aking mga hibla ng buhok na tila may sariling isip. Ang bawat galaw niya ay puno ng pag-iingat, parang natatakot siyang masaktan ako kahit bahagya.
“Anak,” bigla niyang sabi, “masaya ka ba sa buhay natin?”
Napaisip ako. Tumango ako nang dahan-dahan. “Opo, Inay. Masaya po ako. Kahit simple lang ang buhay natin.”
“Hindi ka ba naiinggit sa iba?” tanong niya ulit.
“Hindi po,” sagot ko. “May kayo po ni Itay. Sapat na po iyon para sa akin.”
Tumahimik siya sandali. Pakiramdam ko ay may iniisip siya. Pagkatapos, marahan niyang sinabi, “Masaya ako na ganyan ang puso mo.”
Hinawakan niya ang aking balikat at bahagyang hinila ako palapit sa kanya. Niyakap niya ako mula sa likod. Ramdam ko ang init ng kanyang katawan at ang t***k ng kanyang puso. Sa sandaling iyon, pakiramdam ko ay ligtas ako sa mundo.
Naalala ko ang mga araw na bata pa ako. Kapag ako’y may sakit, siya ang nagbabantay sa akin magdamag. Kapag ako’y umiiyak, siya ang unang yayakap sa akin. Kapag ako’y natatakot, siya ang magpapatulog sa akin sa pamamagitan ng awit. Lahat ng alaala ay bumalik sa aking isipan habang siya’y patuloy na sinusuklay ang aking buhok.
“Salamat po, Inay,” mahina kong sabi.
“Wala kang dapat ipagpasalamat,” sagot niya. “Ina mo ako.”
Tumigil siya sa pagsusuklay at kinuha ang tuwalya. Marahan niyang pinunasan ang aking noo at leeg. Para bang bata pa rin ako sa kanyang paningin. Hindi ko napigilang ngumiti.
“Matulog ka na, anak,” sabi niya. “Maaga ka na naman bukas.”
“Opo, Inay.”
Humiga ako sa banig at inayos niya ang aking kumot. Tinakpan niya ang aking balikat at inayos ang aking unan. Bago siya tumayo, hinalikan niya ang aking noo.
“Magandang gabi, anak,” sabi niya.
“Magandang gabi po, Inay,” sagot ko.
Lumabas siya ng kwarto at marahang isinara ang pinto. Naiwan akong mag-isa sa loob, ngunit hindi ako nakaramdam ng lungkot. Sa halip, pakiramdam ko ay puno ang aking dibdib ng init at katahimikan.
Ipinihit ko ang aking katawan at tumingin sa maliit na bintana. Kita ko ang mga bituin sa langit. Tahimik ang paligid. Ang hangin ay banayad at ang gabi ay payapa. Sa aking puso, alam kong maswerte ako sa pamilyang meron ako.
Sa isip ko, pumasok ang larawan ni Itay kanina sa labas ng bahay, bitbit ang kanyang huli mula sa dagat. Kahit pagod siya, nakangiti pa rin siya. Alam kong ginagawa niya ang lahat para sa amin. At si Inay naman, buong araw na nag-aasikaso sa bahay at sa akin. Hindi sila nagrereklamo. Hindi sila humihingi ng kapalit. Ang tanging nais nila ay makita akong maayos at masaya.
Dahan-dahan kong ipinikit ang aking mga mata. Sa aking paghinga, ramdam ko ang katahimikan ng gabi. Sa bawat t***k ng aking puso, dala ko ang pagmamahal ng aking pamilya.
Sa simpleng bahay na ito, natutunan ko ang kahulugan ng tunay na kayamanan. Hindi ito nasusukat sa dami ng pera o ganda ng bahay. Nasusukat ito sa init ng yakap, sa lambing ng kamay na sumusuklay sa aking buhok, at sa mga salitang puno ng pag-aalaga.
Habang ako’y unti-unting dinadalaw ng antok, napangiti ako. Alam kong bukas, gigising na naman ako upang magtinda at tumulong sa aking pamilya. Ngunit hindi ko ito ikinagagalit. Sa halip, ikinatutuwa ko ito. Dahil sa bawat araw na lumilipas, mas lalo kong nauunawaan na ang buhay ko ay payak, ngunit puno ng pagmamahal.
At sa bawat gabing tulad nito, kapag ako’y sinusuklay ng aking ina at inaalagaan bago matulog, pakiramdam ko ay buo ang mundo ko.
- Writer
