Kinabukasan, habang nagkakape sa bakuran ng ancestral house, pinagmamasdan ni Samuel ang kabuuan ng bahay. Bagamat lumang-luma at mistulang nasisira na, sa kanyang paningin, ito’y isang kayamanang naghihintay lamang na muling buhayin.
“Ang daming pwedeng gawin dito,” bulong niya sa sarili habang binabalangkas ang plano sa kanyang isipan.
Biglang tumunog ang kanyang telepono. Si Lara ang tumatawag, ang kanyang kasintahan.
“Good morning, architect!” masayang bati ni Lara sa kabilang linya.
“Good morning din,” sagot ni Samuel. “Nasa bahay pa rin ako. Ang daming kailangan ayusin, pero exciting. Hindi ko alam kung saan ako magsisimula.”
“Sigurado ka ba talaga diyan?” tanong ni Lara, halatang may pag-aalala. “Mukhang masyadong malaki ang project na ’yan.”
“Lara, this is my chance to create something great. Imagine turning this house into a heritage hotel. Pwede tayong magpakilala hindi lang sa local tourists, kundi pati sa mga dayuhan. Isipin mo ’yung legacy!”
Tumahimik si Lara ng ilang saglit bago sumagot. “Kung ’yan talaga ang gusto mo, susuportahan kita. Pero sana, huwag mong kalimutan ang mga warning na sinabi ni Mang Isko.”
“Warning?” tanong ni Samuel, nagtaka.
“Diba sabi niya, may mga kakaibang nangyayari diyan? Seryosohin mo naman minsan.”
Tumawa si Samuel. “Lara, mga kwentong bayan lang ’yun. Baka bored lang ang mga tao dito kaya nag-iimbento ng kung anu-ano.”
“Fine. Basta maging maingat ka, okay?”
“Oo naman. Salamat, babe. Uwi ka rito soon, ha? Para makita mo rin ang lugar.”
Sa condo ni Lara sa Maynila, hindi mapigilan ng dalaga ang mag-alala habang iniisip ang plano ni Samuel. Mahal niya ang kasintahan, ngunit hindi niya maiwasang magduda kung kakayanin nitong ibalanse ang dami ng trabaho at ang misteryo ng ancestral house.
Pumunta siya sa kanyang study table at binuksan ang laptop. Sinimulan niyang mag-research tungkol sa bahay sa Vigan. Lumabas sa kanyang search ang mga articles na may kaunting impormasyon: ang ancestral house ay dating tirahan ng prominenteng pamilya noong panahon ng Kastila, ngunit natigil ang kasaysayan nito matapos ang isang trahedya.
“Trahedya?” bulong ni Lara. Binuksan niya ang isang lumang artikulo na nagsasabing may kakaibang nangyari sa bahay ilang dekada ang nakalipas. Ngunit lahat ng detalye ay tila malabo—parang may itinatago ang istorya.
Samantala, bumalik si Mang Isko sa ancestral house upang tumulong kay Samuel sa paglilinis ng paligid.
“Sir Samuel, napaka-abala niyo na naman. Hindi ba kayo napapagod?” tanong ni Mang Isko habang inaayos ang mga lumang kahoy sa bodega.
“Nakakatuwa kasi, Mang Isko. Parang ang daming pwedeng i-explore dito. Gusto ko nang simulang mag-sketch ng mga design,” sagot ni Samuel.
Habang nag-uusap sila, napansin ni Samuel ang kakaibang kilos ni Mang Isko. Parang may nais sabihin ang matanda ngunit pilit na itinatago.
“Mang Isko, matagal na kayong nag-aalaga ng bahay na ’to, diba?” tanong ni Samuel.
“Oo, sir. Mula pa noong bata ako.”
“May mga alam ba kayo tungkol sa diary na nakita ko kagabi?”
Biglang tumigil si Mang Isko sa paggalaw. Nilingon niya si Samuel, kita ang pag-aalangan sa kanyang mukha.
“Anong diary, sir?”
“May nakita ako sa bodega kagabi. Parang diary ng Lolo o Lola ko. Nakasulat doon ang babala tungkol sa isang kwarto. Alam niyo ba kung ano ang ibig sabihin nito?”
Tumango si Mang Isko, ngunit tila nag-iisip kung sasabihin ba niya o hindi. “Sir, hindi ko alam ang lahat ng detalye. Pero ang masasabi ko lang, maraming bagay dito na mas mabuting hindi na binubuksan.”
“Ano’ng ibig niyong sabihin?”
“Sir Samuel, ang bahay na ito ay may kasaysayang hindi maganda. Baka sa pagmamadali niyong i-renovate ito, may mabuksan kayong hindi dapat.”
Tumingin si Samuel sa matanda, halatang hindi kumbinsido. Ngunit sa ilalim ng kanyang mga tanong, naroon ang pag-usisa at takot.