ICEY POV
Kabanata: Ang Mga Bagay na Hindi Binibigkas
May mga umaga na hindi ka ginising ng alarma, kundi ng pakiramdam na may nagbabantay sa’yo—hindi dahil kailangan, kundi dahil pinili. Iyon ang unang pumasok sa isip ko nang magising ako kinabukasan.
Tahimik ang safe house, pero hindi patay. May mga tunog na banayad: ang maingat na pag-click ng baril na nililinis, ang mahinang paghigop ng kape, ang paggalaw ng kurtinang tinatamaan ng hangin mula sa maliit na bintana. Amoy kape ang buong lugar—ang uri ng amoy na hindi nagmamadali, parang may oras.
Umupo ako sa kama, inayos ang buhok ko, at tahimik na lumabas ng kwarto.
Nandoon si Ismael sa mesa, nakaupo nang tuwid pero relaxed, may disassembled na baril sa harap niya. Suot niya ang simpleng itim na t-shirt, manggas ay bahagyang nakaangat, at doon ko napansin—hindi ko alam kung bakit ngayon lang—ang mga peklat sa braso niya. Hindi malalaki, pero marami. Mga bakas ng mga laban na hindi niya ikinukwento.
Napansin niya ang presensya ko kahit hindi ako nagsalita.
“Good morning,” sabi niya, hindi tumitingin.
“Good morning,” sagot ko, mas mahina kaysa sa balak ko.
Tinignan niya ako, saka bahagyang ngumiti. “May kape pa. Mainit.”
“Parang lagi kang sigurado,” sabi ko habang kumukuha ng tasa.
“Sa kape lang,” sagot niya. “Sa iba… hindi palagi.”
Umupo ako sa tapat niya, pinagmamasdan ang kamay niyang sanay na sanay sa bawat galaw—hindi nagmamadali, hindi nag-aalinlangan. May katahimikan sa pagitan namin, pero puno. Parang may mga salitang nakapila, naghihintay ng tamang oras.
“Hindi ka ba napapagod?” tanong ko bigla.
“Sa alin?” tanong niya pabalik.
“Sa pagiging ikaw,” sagot ko, kalahating biro, kalahating totoo.
Napahinto siya saglit, saka ibinaba ang hawak. “Hindi ko masyadong iniisip ‘yon,” sabi niya. “Mas madali kung may ginagawa.”
“Paano kung wala?”
Tumingin siya sa akin. Matagal. Parang sinusukat kung gaano kalayo ang kaya niyang ibigay. “Kaya may ginagawa ako,” sagot niya sa huli.
May kung anong kumurot sa dibdib ko. Hindi dahil sa lungkot—kundi dahil sa pagnanais na maging isa sa mga dahilan kung bakit may ginagawa siya.
Pagkatapos ng almusal, nag-volunteer akong tumulong sa inventory. Simple lang—lista ng pagkain, gamot, kagamitan. Pero sa bawat pag-abot niya ng lata, sa bawat paglapit niya para itama ang bilang ko, parang mas umiinit ang hangin.
“Hindi ka sanay sa ganito,” sabi niya habang sinusulat ko ang bilang.
“Hindi,” sagot ko. “Pero sanay akong matuto.”
Napatingin siya sa akin. “Oo nga.”
“Bakit parang may ibig sabihin ‘yan?” tanong ko, nakangiti.
“Meron,” sagot niya, diretso. “Pero hindi ka pa handa.”
Hindi ko alam kung biro iyon o babala. Pero bigla kong naramdaman ang t***k ng puso ko, mas mabilis kaysa sa dapat.
Bandang hapon, nag-training ulit kami. Mas mahirap kaysa kahapon. Mas malapit. Mas personal.
“Nakatuon ang bigat mo sa maling paa,” sabi niya, nasa likod ko na naman.
“Alin?” tanong ko, hingalin.
“‘Yung iniisip mo,” sagot niya.
“Hindi ko naman iniisip—”
Bigla niyang hinawakan ang baywang ko, marahan pero sigurado, inaayos ang posisyon ko. Napahinto ako. Hindi sa galaw—kundi sa pakiramdam.
“Dito,” sabi niya, mababa ang boses. “Dito ka dapat nakatayo.”
“Ismael…” bulong ko, hindi ko alam kung ano ang susunod kong sasabihin.
“Kung uncomfortable ka—”
“H-Hindi,” mabilis kong sagot. “Hindi ako uncomfortable.”
Napangiti siya, bahagya. “Good.”
Nagpatuloy kami, pero may nagbago. Bawat galaw may kahulugan. Bawat tingin may tanong.
Nang matapos kami, pawis na pawis ako, pero hindi ko iniwasan ang tingin niya.
“Ang bilis mong matuto,” sabi niya.
“Magaling ang guro,” sagot ko.
Nagtagpo ang mata namin. May sandaling akala ko may sasabihin siya—isang hakbang lang palapit, isang salita lang palayo sa linya. Pero umatras siya.
“Huwag ka munang maligo,” sabi niya bigla. “May balita akong hinihintay.”
“Okay,” sagot ko, kahit hindi ko alam kung bakit bigla akong nadismaya.
Kinagabihan, sabay kaming naghapunan. Mas tahimik kaysa dati. Parang may bumabalot na tensyon—hindi mabigat, pero malinaw.
“May tanong ako,” sabi ko, habang hinahalo ang sabaw.
“Hmm?”
“Kapag natapos na ‘to… kapag ligtas na ako,” huminga ako nang malalim, “ano ang mangyayari?”
Hindi siya agad sumagot. Kumain muna siya, saka uminom ng tubig. Parang binibigyan ang sarili ng oras.
“Babalik ka sa buhay mo,” sabi niya.
“At ikaw?”
“Sa akin,” sagot niya, simpleng-simple.
Hindi ko alam kung bakit mas masakit iyon kaysa sa inaasahan ko.
“Parang ang dali mong sabihin,” bulong ko.
“Hindi,” sagot niya. “Pero kailangan.”
Tumayo siya para ligpitin ang pinggan. Sumunod ako.
“Ismael,” tawag ko.
Huminto siya.
“Kapag ba umalis ako,” tanong ko, nanginginig ang boses ko, “maaalala mo pa rin ba ako?”
Lumingon siya. Lumapit. Isang hakbang lang ang pagitan namin ngayon.
“Hindi kita tinulungan para makalimutan ka,” sabi niya, mababa. “At hindi kita binantayan gabi-gabi para lang maging alaala ka.”
Tumigil ang mundo ko.
“Then why does it feel like goodbye already?” tanong ko.
Inangat niya ang kamay niya—hindi hinawakan ang mukha ko, pero sapat na ang lapit para maramdaman ko ang init. “Dahil mas madaling magpaalam kaysa umamin,” sabi niya.
“Umamin sa ano?” tanong ko, halos pabulong.
Sa sandaling iyon, may narinig kaming tunog mula sa labas. Isang senyas. Isang paalala na hindi kami nag-iisa.
Bumaba ang kamay niya. Umatras siya.
“Hindi pa oras,” sabi niya.
Gusto kong magreklamo. Gusto kong magalit. Pero sa mata niya, nakita ko ang pagpipigil—hindi dahil ayaw niya, kundi dahil pinoprotektahan niya kami pareho.
Kinagabihan, nawalan ulit ng kuryente. Naupo kami sa sahig, magkatapat, may kandila sa gitna.
“Natatawa ako,” sabi ko bigla.
“Bakit?”
“Kasi sa lahat ng lugar na pwede akong matakot… dito pa ako nakakaramdam ng ganito.”
“Ganito paano?”
“Ligtas,” sagot ko. “At gusto.”
Hindi na siya umiwas ng tingin.
“Delikado ‘yan,” sabi niya.
“Alam ko,” sagot ko. “Pero nandito ako.”
Tumango siya. “At nandito lang din ako.”
Hindi kami naghawakan. Hindi kami naghalikan. Pero sa pagitan ng katahimikan, sa pagitan ng mga salitang hindi pa binibigkas, may umuusbong na pangako—mahina, maingat, pero mas totoo kaysa sa kahit anong sigaw.
Sa safe house, sa gitna ng panganib, doon ko naramdaman ang pinakadelikadong bagay sa lahat: ang mahulog sa taong marunong manatili kahit walang kasiguruhan.
At alam kong, kahit ano pa ang mangyari, hindi na ako lalabas dito na pareho.