ICEY POV
Kabanata: Sa Loob ng Katahimikan
Nagising ako sa tunog ng mahinang ugong—hindi ng mga sasakyan o sigawan, kundi ng bentilasyon na pantay ang hinga, parang sinasadya nitong ipaalala na ligtas ako. Sandali kong inabot ang bag na yakap-yakap ko kanina. Nandoon pa rin. Mabigat, hindi dahil sa laman, kundi dahil sa alaala.
Bumangon ako nang dahan-dahan. Masakit ang leeg ko, at may lamig sa sahig na gumapang sa talampakan ko. Sa ilaw na hindi masyadong maliwanag, nakita ko ang loob ng safe house—malinis, tahimik, at parang may sariling oras. Wala rito ang takot ng kalsada, ang bilis ng mga desisyon. Pero hindi rin ito tahanan.
“Gising ka na.”
Napalingon ako. Nakatayo si Ismael sa may pinto, may hawak na tasa. Hindi ko alam kung gaano na siya katagal nandoon. Ganoon siya palagi—dumarating nang hindi mo namamalayan, umaalis nang hindi ka handa.
“Sorry,” sabi ko, biglang nahiya. “Nakatulog ako.”
“Okay lang.” Lumapit siya at iniabot ang tasa. “Ito ang kape.
“Salamat.” Tinanggap ko iyon, at sa sandaling nagtagpo ang mga daliri namin, parang may kuryenteng dumaan—hindi masakit, pero gising. Mabilis siyang umatras, parang walang nangyari.
Umupo siya sa tapat ko, may distansyang sapat para hindi ako mailang, pero hindi rin malayo para maramdaman kong may kasama ako. Tahimik kami sandali. Hindi yung awkward na katahimikan—yung uri na pumapasan ng mga tanong na wala pang kasagutan.
“Hindi ka ba natutulog? ” tanong ko.
“Later,” sagot niya. “May inaayos pa.”
Tumango ako. “Ismael… salamat.”
Tumingin siya sa akin, diretso, pero hindi mabigat. “Trabaho ko ‘to.”
“Hindi,” sabi ko, mas mahina. “Alam ko kung ano ang trabaho. Pero hindi ganito. Hindi mo kailangang—”
“Hindi mo kailangang ipaliwanag,” putol niya. “Gets ko.”
Napabuntong-hininga ako. “Hindi mo ako tinatrato na parang package.”
May bahagyang ngiti sa gilid ng labi niya—mabilis, halos hindi ko nakita. “Hindi ka naman gano’n.”
May init na gumapang sa dibdib ko. Hindi ko alam kung bakit mahalaga sa akin ang sinabi niya, pero bigla kong naramdaman na mas madali ang paghinga.
Tumayo siya. “May pagkain sa kusina. Hindi gourmet, pero mainit.”
Tipid na ngumiti ako sa kanya saka tahimik na sumunod sa kusina, may maliit na mesa, dalawang upuan, at isang plato ng simpleng sabaw at tinapay. Umupo kami. Sa unang subo, naramdaman ko ang pagod na matagal ko nang kinikimkim.
“Ismael,” sabi ko sa pagitan ng mga subo, “kung hindi ako ang anak, putol ko sa sasabihin ko,” pero muli ko rin itong ipinagpatuloy. “Gagawin mo pa rin ba ‘to? ”
Hindi siya agad sumagot. Tinitigan niya ang tasa niya, parang may binabasa roon. “Hindi ko alam,” sagot niya sa huli. “Pero ngayon, ikaw ‘to. At nandito ka.”
Hindi iyon sagot na naghahanap ng simpatiya. Isa iyong pangako na hindi ipinapangako.
Pagkatapos kumain, ipinakita niya sa akin ang kwarto ko. Maliit, pero malinis. May kumot na mabigat at amoy bagong laba. Nang isara niya ang pinto, nag-atubili ako.
“Ismael? ” tawag ko.
Huminto siya. “Hmm? ”
“Pwede… pwede bang manatili ka muna? Hindi sa loob, pero—malapit lang.”
Tumango siya agad. “Dito lang ako sa labas.”
Nang humiga ako, pinakikinggan ko ang mahinang yapak niya sa labas ng pinto. Sa unang pagkakataon matapos ang mahabang araw, nakatulog akong hindi kumakapit sa pangamba.
---
Kinabukasan, mas maliwanag ang safe house—hindi dahil sa araw, kundi dahil sa katahimikan na hindi nananakot. Tinulungan ko si Trina sa pag-aayos ng ilang gamit, at paminsan-minsan, sumasagi si Ismael—nagbibigay ng instruksyon, nagbabantay ng orasan.
“May training ka ba? ” tanong ko habang inaayos ang mga canned goods.
“Kaunti,” sagot niya. “Bakit? ”
“Pwede ba ako sumali? "Sabi ko nakita ko Ang tipid na pag ngiti nito. 'Ayokong palaging umaasa,' sabi ko pa."
"Hindi ka naman ganoon; may galing ka sa pakikipaglaban, at alam ko hindi ka basta babae lang."
Tiningnan niya ako, na parang inaaral at sinusukat ang pagkatao ko.
“Okay. Pero dahan-dahan muna tayo. Hindi tayo pwedeng magpakapagod dahil hindi natin masasabi ang oras.”
Sa maliit na open space, tinuruan niya ako ng iba't ibang klase ng pakikipaglaban na hindi ko pa natutunan noong nag-aaral ako sa Amerika. Nakatayo siya sa likod ko, inaayos ang posisyon ng mga kamay ko.
“Relax,” sabi niya, mababa ang boses.
“Madaling sabihin,” sagot ko, kinakabahan.
“Huminga,” utos niya. Ramdam ko ang init ng presensya niya, ang gabay ng kamay niya sa akin—hindi mapilit, hindi malapit nang sobra. Tama lang.
At sa pagkakataong iyon, ngumiti siya nang buo. Hindi ko napigilang ngumiti rin.
Sa mga susunod na araw, natutunan ko ang mga maliliit na ritwal ng safe house—kung kailan tahimik, kung kailan ligtas magsalita, kung paano magtimpla ng kape na gusto ni Ismael: hindi matamis, may kaunting pait. Natawa siya nang una ko siyang ipagtimpla.
“Sino nagturo sa’yo? ” natatawang wika nito.
“Obserbasyon,” sagot ko.
“Delikado ‘yan,” biro niya. Sabay tawa namin ng sabay.
Isang gabi, nawalan ng kuryente saglit. Umupo kami sa sahig, may kandila sa pagitan namin. Tahimik ang paligid.
“Takot ka ba? ” tanong niya.
"Hindi ahh… sanay na ako sa ganito,” sagot ko.
“Bakit?”
Tiningnan ko siya. “Kasi lumaki ako mag-isa sa Amerika, at isa pa, may kasama ako.”
Hindi siya umiwas ng tingin. “Nandito lang ako.” at Saka ito tipid na ngumiti sa akin.
May sandaling gusto kong sabihin ang higit pa—na may kung anong nabubuo sa dibdib ko, hindi dahil sa utang na loob, kundi dahil sa paraan niyang makinig, sa paraan niyang pumili na manatili. Pero hindi ko sinabi. Hindi pa.
Sa halip, ngumiti ako. “Salamat, Ismael.”
Tumango siya. Sa liwanag ng kandila, nakita ko ang pagod sa mga mata niya—at ang desisyong manatili, paulit-ulit, araw-araw.
At doon ko naintindihan: hindi ko pinili ang mundong ito. Pero pinipili kong magtiwala sa taong tahimik na pumipili sa akin.
Sa loob ng safe house, sa gitna ng katahimikan, doon nagsimulang umusbong ang isang pagtinging hindi ko inaasahan—mahina, maingat, pero totoo.