Chapter 5
Luna’s Pov.
Mainit ang sikat ng araw nang dumating ako sa maliit na bayan ng Costa Fuego. Ang hangin dito ay kakaiba hindi gaya ng alikabok at ingay sa Maynila. Dito, bawat pag-ihip ng hangin ay may halong alat ng dagat at bango ng sariwang damo. Parang bawat simoy ay pilit tinatanggal ang bigat na dala ng nakaraan ko.
Hawak ko pa ang maliit kong bag na naglalaman ng ilang damit at mga gamit sa pagpipinta ang tanging bagay na nagbibigay pa sa akin ng katahimikan. Habang naglalakad ako sa makitid na daan, napansin kong kakaunti lang ang mga bahay. Karamihan ay gawa sa kahoy, at ang iba ay may bubong na yero na kumikislap sa ilalim ng araw. Sa gilid ng daan, may mga puno ng niyog na tila nagsasayaw sa hangin.
Pagod na pagod ako, gutom, at basang-basa sa pawis. Kaya’t nang makita ko ang isang matandang babae na may hawak na basket ng isda, agad ko siyang nilapitan.
“A-aling, magandang umaga po,” mahina kong sabi habang pinupunasan ang pawis sa noo. “May alam po ba kayong matitirhan dito? Kahit maliit lang po, basta malapit sa dagat.”
Ngumiti siya, ipinakita ang mga kulubot sa kanyang mukha na tila ba may nakatagong kabaitan sa bawat linya.
“Ah, iha… marami na ring nagtatanong ng ganyan, pero bihira may bakante rito. Pero teka, may alam ako may bakanteng maliit na kubo doon sa may tabing-dagat. Matagal nang walang nakatira. Kung gusto mo, samahan kita.”
Hindi ko napigilan ang paghinga nang malalim. Parang sa unang pagkakataon, may kaunting pag-asa akong naramdaman.
“Salamat po, Inay,” sabi ko, halos mapaluha. “Kahit maliit lang, basta tahimik.”
Ngumiti ang matanda at sinabing,
“Tawagin mo na lang akong Aling Sabel. Tara na, iha.”
Habang naglalakad kami ni Aling Sabel, unti-unti kong naririnig ang alon. Bawat hampas nito sa bato ay parang musika. Pagdating namin sa tapat ng kubo, napangiti ako.
Ito ay isang maliit na bahay na gawa sa kahoy. Ang bubong ay may ilang sira, ngunit maayos pa rin. Ang bintana ay nakaharap mismo sa dagat tanaw ang mala-kristal na tubig at ang malayong bangin kung saan may nakatindig na isang lumang mansyon na kulay abo.
“Ayan, iha. Kung gusto mo, pwede mong ayusin ito. Wala nang nakatira rito mula nang umalis ‘yung dating may-ari,” sabi ni Aling Sabel.
Tumingin ako sa paligid. Ang sahig ay lumang kahoy, ang hangin ay malamig, at may halimuyak ng alat. Hindi ito marangya, pero sapat para makapagsimula akong muli.
“Kukunin ko na po ito,” sagot ko. “Ilang buwan po akong magbabayad?”
Ngumiti si Aling Sabel at tinapik ang balikat ko.
“Huwag mong alalahanin ‘yan. Tutal, ikaw lang naman ang bagong mukha rito. Ang mga taga-Costa Fuego, marunong tumulong sa nangangailangan.”
“Napakabuti po nyo sa akin Aling Sabel tatanawin kong utang na loob po pagtulong nyo sa akin. Salamat po ng marami. Sawakas may matitirhan na po ako.” Wika ko sa kanya na paluha sa harapan niya.
“Huwag kang mag alala iha kung may kailangan ka nandito lang ako handang tumulong sayo nakikita ko naman na may maganda kang puso iha kaya huwag kang mahiyang lumapit sa akin pag may kailangan ka.” Sabi niya sa akin.
“Salamat po Aling Sabel.” Wika ko sabay yakap sa kanya.
Hindi ko mapigilang mapaiyak. Sa unang pagkakataon mula nang umalis ako sa Maynila, may taong nakausap ako na walang hinihinging kapalit.
Pagsapit ng gabi, nakaupo ako sa labas ng kubo, nakatanaw sa dagat. Ang mga bituin ay nagliliwanag, at ang buwan ay bilog na bilog. Sa bawat hampas ng alon, parang unti-unting nililinis ng dagat ang lahat ng bakas ng nakaraan.
“Tahimik,” bulong ko sa sarili. “Ganito siguro ang tunay na kalayaan.”
Sa loob ng bahay, inilapag ko ang aking sketchbook at mga pintura. Binuksan ko ito, at sa unang pahina ay nag-umpisa akong gumuhit. Una, isang babae na nakatalikod, nakatayo sa harap ng dagat. Sa paligid niya, puro anino mga alaala ng mga taong nagdulot sa kanya ng sakit.
Habang pinipinta ko iyon, tumulo ang luha ko. Hindi dahil sa lungkot, kundi dahil sa pakiramdam na unti-unti akong humihinga muli.
Sa gabing iyon, nakatulog ako habang pinapakinggan ang mga alon. Matagal bago ko naramdaman ulit ang ganitong katahimikan.
Kinabukasan, ginising ako ng liwanag ng araw na pumapasok sa bintana. Sa unang pagkakataon, gumising akong walang kaba. Tahimik lang. Wala akong naririnig na sigaw, walang tunog ng mga sasakyan, walang yabag ng mga tauhan ng ama ni Jude.
Lumabas ako at naglakad papunta sa dalampasigan. Ang buhangin ay malamig sa paa, at ang hangin ay banayad. Pinikit ko ang aking mga mata at hinayaan kong haplusin ng hangin ang aking mukha.
Ang sarap sa pakiramdam ang maging malaya. Ngayon ko lang maramdaman ang malayo sa mga nag didikta sa buhay ko.
“Dito… dito ko sisimulan ulit ang buhay ko,” bulong ko.
Umupo ako sa buhangin, inilabas ang sketchbook at nagsimulang gumuhit. Ang dagat, ang mga ulap, ang mga ibong lumilipad. Dati, hindi ko magawang gumuhit nang hindi nanginginig ang kamay ko. Pero ngayon, bawat linya, bawat kulay, ay parang pagbitaw sa mga sugat ng nakaraan.
Habang nagpipinta, napansin kong may ilang mangingisdang lalaki sa di kalayuan. Tila sanay na sanay silang naglalayag sa dagat ng Costa Fuego. May isa sa kanila, medyo malayo, ngunit napansin kong laging nandoon sa may bangin malapit sa lumang mansion.
Hindi ko alam kung sino siya, pero sa tuwing titingnan ko sa direksyong iyon, parang may kakaibang pwersang humihila sa akin.
Napatanaw ako sa mansion at napapatanong ako sa sarili.
“May tao kaya dyan? May nakatira kaya dyan? Parang sobrang lungkot ng bahay.” Patanong sa sarili.
Matagal ko din pinagmasdan ang lumang mansion gusto ko din maipinta pagdating ng panahon.
Pag-uwi ko sa kubo, sinimulan kong ayusin ang paligid. Nilinis ko ang sahig, tinakpan ang butas sa bubong, at inayos ang mga kurtina. Habang ginagawa ko iyon, may kakaibang saya akong naramdaman isang bagay na matagal kong hinanap pero hindi ko alam na ganito pala kasimple.
Habang nagwawalis, naalala ko ang mga salita ng aking ina noon:
“Kapag hindi mo na kaya, anak, huwag kang matakot magsimula sa wala. Kasi doon mo makikita kung gaano ka katatag.”
Hindi ko alam kung nasaan na sila ngayon. Hindi ko alam kung hinahanap pa nila ako. Pero ngayon, ayoko munang isipin iyon.
Kailangan kong ayusin ang sarili ko. Kailangan kong muling mahalin ang katahimikan.
Makalipas ang ilang araw, naging bahagi na ng araw-araw kong buhay ang paglalakad sa dalampasigan. Minsan, nakaupo lang ako at pinagmamasdan ang alon. Minsan, may mga batang naglalaro, at si Aling Sabel ay laging nagdadala ng prutas para sa akin.
“Mukhang mas gumaganda ka na, Luna,” sabi niya minsan habang nag-aabot ng saging. “Iba talaga kapag malayo sa gulo.”
Ngumiti ako. “Oo nga po, Inay. Dito po, parang nabubuhay ulit ako.”
“Salamat ito nanay nag abala pa po kayo. Lagi nyo talaga ako dinadalhan ng prutas po nahihiya na ako minsan nanay Sabel.” Aniya ko sa kanya.
“Wag kang mag alala iha bukal sa loob ko pagbibigay kung anong meron sa akin. .” Aniya niya sa akin.
“Salamat po lagi kayong nandyan nanay Sabel para ko na din kayong magulang po.” Wika ko sa kanya.
“Bakit saan ba magulang mo ngayon iha?” Tanong niya sa akin.
Nanahimik ako sa tanong niya sa akin.
“Wala na po sila nay mag isa na lang ako sa buhay.” Pagsisinungaling ko kay nanay Sabel para hindi na siya mag tanong sa akin.
“Ganun ba iha. Sige simula ngayon ako na nanay nayan mo dito sa lugar na ito. Oh siya na uuwi na muna ako mag aayos pa ako sa bahay iha. Mag ingat ka.” Wika niya sa akin.
“Sige po nanay Sabel salamat po ulit dita sa prutas. Ingat po kayo.” Wika ko sa kanya.
Napatanaw ako sa malayo inalala ko ang mga magulang ko kung hinahanap din ba nila ako o hindi na talaga ako mahalaga sa kanila.
Ngunit kahit gaano ako kasaya sa katahimikan, may bahagi pa rin ng isip ko na bumabalik sa nakaraan sa mga sigaw, sa takot, sa mga gabing walang tulog. Kaya bawat gabi, sinusulat ko sa aking notebook ang mga salitang hindi ko masabi:
“Hindi ko na siya mahal. Pero bakit hanggang ngayon, parang may anino pa rin siyang sumusunod sa akin?”
At sa bawat pahina, parang unti-unti kong nilalabanan ang mga multo ng nakaraan.
Isang gabi, habang nagpipinta ako ng dagat sa ilalim ng buwan, napatingin ako sa lumang mansyon sa may bangin. Nakaharap ito sa dagat, malayo pero kita mula sa bintana ng kubo ko.
Tahimik ito, madilim, ngunit minsan ay may liwanag na tila sumisilip mula sa ikalawang palapag.
“Siguro may nakatira pa rin doon,” bulong ko. “Nakakatakot pero parang may lungkot sa mansyon na ‘yon.”
Hindi ko alam kung bakit, pero tuwing tinititigan ko ang lumang mansyon, parang may kakaibang damdaming gumigising sa loob ko parang pamilyar, parang may koneksyon na hindi ko maipaliwanag.
Baka dahil pareho kaming nagtatago. Pareho kaming may lihim na gustong kalimutan.
Bago ako matulog, naupo ako sa tabi ng bintana. Pinagmamasdan ko ang mga bituin, habang ang dagat ay kalmado, tila natutulog din.
“Ito ang buhay na gusto ko,” mahina kong sabi. “Tahimik. Walang takot. Walang sumasakit.”
Ngunit sa likod ng mga salitang iyon, may maliit na boses sa loob ko na bumulong:
“Hanggang kailan?”
Kasi alam kong kahit anong layo ang marating ko, may mga sugat na hindi basta nawawala. Pero ngayon, hindi ko muna iyon iisipin.
Dito muna ako. Sa Costa Fuego.
Sa katahimikan ng mga alon.
At sa pag-asang balang araw, kaya ko ring magmahal ulit hindi bilang si Luna Dela Cerna, kundi bilang Luna, isang babaeng muling natutong mabuhay.