Sa tuwing naaalala ko ang mga nagdaang gabi sa penthouse, napapabuntong-hininga na lang ako. Habang ang ibang estudyante ay malayang nakakapag-review sa mga coffee shops kasama ang kanilang mga kaibigan, ako naman ay nakatutok sa ilalim ng study lamp sa dining table habang si Levi ay nakaupo sa tapat ko, humihigop ng kaniyang paboritong black coffee, at walang kapagurang itinutuwid ang bawat maliit na pagkakamali ko sa computation.
“Your valuation is off by two decimal points, Miss Santos,” paalala ng kaniyang malamig na boses sa alaala ko. “In corporate mergers, two decimal points equivalent to millions of pesos in lost value. Repeat the entire solution.”
Napailing ako para alisin ang imahe ng kaniyang mukha sa isip ko.
Ilang minuto bago mag-ocho, bumukas ang malaking double-doors ng Amphitheater A. Nagsimulang pumasok ang mga estudyante at humanap ng kanilang mga pwesto batay sa alphabetic seating arrangement na nakadikit sa pintuan.
Dahil sa titik 'S' ang apelyido ko (Santos), sa gitnang bahagi ako ng ikalawang hanay nakapuwesto. Si Babi naman (Cruz) ay nasa pinakaharap na row, samantalang si Julian (Alcaraz) ay nasa pinakadulong bahagi ng kanang wing. Habang naglalakad si Julian patungo sa kaniyang pwesto, dumaan siya sa tabi ng armchair ko at marahang tinapik ang balikat ko.
“Good luck, Natasha. Kaya mo 'yan,” nakangiting bulong ni Julian.
“Good luck din, Julian!” ganti kong ngiti.
Pagkaupo ko, inayos ko ang aking dalawang itim na ballpen, isang pambura, at ang aking scientific calculator sa maliit na mesa ng armchair. Tumingin ako sa paligid. Ang hangin sa loob ng malawak na kwarto ay napakasariwa at napakalamig mula sa malalaking centralized aircon units, pero ang pawis sa mga noo ng aking mga kaklase ay halatang-halata sa matinding kaba.
Eksaktong 8:00 AM, tumahimik ang buong silid.
Narinig ang mabibigat, pantay, at imposibleng maikailang mga hakbang ng sapatos mula sa pintuan ng professors' entrance sa harapan.
Pumasok si Professor Levi Hoffman.
Suot niya ang isang napakalinis at impeccably tailored dark charcoal gray three-piece suit. Nakasara ang vest nito sa tapat ng kaniyang malapad na dibdib, nakatali nang maayos ang kaniyang dark blue silk tie, at nakasabit sa kaniyang tainga ang kaniyang gold-rimmed reading glasses. Hawak niya sa kaniyang kanang kamay ang isang makapal na brown envelope na naglalaman ng aming exam papers, habang sa kabilang kamay naman ay ang kaniyang signature leather briefcase.
Ang kaniyang aura ay parang isang matayog na pader na gawa sa yelo at bakal. Wala ni katiting na emosyon sa kaniyang mukha habang inilalapag ang briefcase sa ibabaw ng podium at itinataas ang kaniyang tingin para libutin ang buong silid.
Gumala ang kaniyang mga asul-berdeng mata sa bawat estudyante... hanggang sa dumapo ang kaniyang titig sa akin.
Sa loob ng dalawang segundo, nagkatama ang aming mga mata. Mayroong isang napakalalim at hindi mabasang kilabot na dumaan sa kaniyang mga mata bago siya dahan-dahang humarap sa buong klase at inalis ang kaniyang salamin para linisin iyon gamit ang isang malinis na panyo.
“Good morning,” ang malamig, baritono, at nakakapanindig-balahibong boses ni Levi na umalingawngaw sa buong amphitheater. “You have exactly two hours to complete the Mid-term Examination for BM 102. There are fifty multiple-choice questions, three comprehensive problem-solving sets, and one essay question.”
Dumaing nang mahina ang buong klase. Tatlong problem-solving sets sa loob ng dalawang oras?! Napakademanding talaga!
Ipinagpatuloy ni Levi ang pagpapaliwanag habang sinisimulang ipamigay ng class beadle ang mga test papers:
“General rules: No smartwatches, no mobile phones on your desks. Clear desk policy... only your pens, non-programmable calculators, and answer sheets are allowed. Anyone caught looking to the left, to the right, or attempting any form of academic dishonesty will automatically receive a final grade of 0.0 for this course and will be reported directly to the University Disciplinary Board. Is that clear?”
“Yes, Professor Hoffman,” sabay-sabay na sagot ng buong klase sa mahinang boses.
Nang makarating sa akin ang test paper, mabilis kong isinulat ang pangalan ko sa itaas na bahagi: Santos, Natasha V.
“You may begin,” utos ni Levi sabay pindot sa malaking digital timer na nakaproject sa screen sa likod ng podium.
Sinimulan ko agad ang pagbabasa ng mga tanong. Sa unang dalawampung minuto, mabilis kong nasagutan ang multiple-choice section. Karamihan sa mga ito ay tungkol sa financial ratios, capital budgeting principles, at corporate governance. Dahil sa matinding pagsasanay sa akin ni Levi nitong mga nakaraang linggo, halos parang binabasa ko lang ang kaniyang mga sariling lecture notes!
Subalit nang maabot ko ang Problem Set No. 2, biglang tumigil ang kamay ko sa paggalaw.
Napakunot-noo ako habang nakatitig sa papel.
Ang tanong ay tungkol sa isang napakarumihan at napakaraming nakatagong variables na Corporate Valuation scenario ng isang fictive European logistics firm na nakakaranas ng panloob na krisis sa pera. May mga nakasulat na EBITDA multiples, discounted cash flows, terminal value projections, at mga karagdagang probisyon para sa mga unforeseen tax liabilities sa Germany!
Tekas muna... napakagat ako sa akin paboritong ballpen habang nag-compute sa scratch paper.
Bakit hindi nagtatugma ang aking Terminal Value gamit ang Gordon Growth Model at ang Exit Multiple Method?! May isang maliit na variable na parang kulang sa probisyon ng tanong! Mabilis kong tiningnan ang oras sa digital screen: 1 hour and 10 minutes remaining.
Nagsimulang uminit ang aking mga pisngi. Ang kaba na kanina pa nawala ay biglang nagbalik na parang malakas na hampas ng alon. Tumingin ako sa paligid. Nakikita ko si Babi na tulala sa kaniyang papel habang marahang binabunot ang kaniyang buhok, samantalang ang karamihan sa mga kaklase ko ay panay ang pindot sa kanilang calculators nang may bakas ng matinding kalituhan.
Muli kong tiningnan ang problem set. Kaunti na lang! Alam kong itinuro 'to ni Levi noong Linggo habang nagpapakulo siya ng kape sa kusina! Ano nga uli 'yung sinabi niyang espesyal na adjustment kapag may European tax treaty?!
Nasa kalagitnaan ako ng matinding pag-iisip nang marinig ko ang mabubuting hakbang ng sapatos na dahan-dahang naglalakad sa gitnang aisle ng amphitheater.
Si Levi.
Naglalakad siya nang mabagal, nakapasok ang kanang kamay sa bulsa ng kaniyang slacks habang ang kabilang kamay ay humahawak sa mga hanay ng armchairs para mag-obserba sa mga estudyante. Ang kaniyang bawat hakbang ay nagdudulot ng matinding katahimikan sa paligid.
Nang makarating siya sa aisle kung saan ako nakaupo, huminto siya.
Naramdaman ko ang kaniyang dambuhalang anyo na nakatayo sa mismong gilid ng aking upuan. Ang matapang, malinis, at pamilyar na amoy ng kaniyang cedarwood perfume at mint ay agad na pumalibot sa akin, nagpapatigil sa mabilis na pagtibok ng aking puso.
Iniyuko niya ang kaniyang ulo nang kaunti para tingnan ang aking scratch paper na puno ng mga bura at maling computations.
Isang ideya... isang napakabaliw at napakamalaking kapangahasan... ang biglang pumasok sa utak ko.
Tumingin ako sa kaniya mula sa gilid ng aking mga mata. Nakatayo siya roon, napakagwapo, napakatangkad, at napakaseryoso. Naalala ko kung paano niya ako tinatrato sa condo: pinalilinis ako ng kusina, pinalalabas na walang alam, at pinagtitimpla ng kape.
Subukan ko kaya? Pahirapan ko kaya ang malamig niyang composure ngayong araw?
Habang nakatutok ang kaniyang tingin sa papel ko, dahan-dahan kong inilipat ang aking kanang kamay patungo sa gilid ng aking mesa. Iniyuko ko ang aking ulo nang kaunti, ginawa ang pinakamasuyong mga mata na kaya kong ipakita, at tumingala sa kaniya.
Pinalambot ko ang aking boses sa isang napakahina, napakatamis, at pabulong na gawi na ako lang at siya ang makakarinig:
“Professor...” bulong ko nang may kaunting lambing at pakiusap. “Hingi naman ako ng konting kodigo o hint... please? Mamatay na ang utak ko sa Problem Set No. 2. Di ba itinuro mo 'to sa akin noong Linggo? Ano nga uli 'yung kasunod nung tax adjustment?”
Kinurap-kurap ko pa ang aking mga mata habang pilit na nagpapakawala ng isang maliit, nakikiusap, at nakakabighaning ngiti sa aking mga labi.
Napatigil si Levi.
Awtomatikong huminto ang kaniyang paghinga. Nakita ko ang mabilis at kapansin-pansing pagtiim ng kaniyang matigas na panga. Ang kaniyang mga asul-berdeng mata na laging malamig at walang pakiramdam ay biglang kumislap sa isang matinding pagkabigla at nakatagong pagkakagulo sa kaniyang loob.
Hindi siya nakagalaw sa kaniyang pwesto sa loob ng tatlong segundo. Tinitigan niya lang ang mukha ko... ang nakatitingalang mga mata ko, ang namumula kong pisngi, at ang pilit na pambobola sa kaniyang harap.
Subalit sa halip na magalit, magtaas ng boses, o bigyan ako ng bumagsak na marka dahil sa subok na panginghingi ng tulong, ginawa ni Levi ang isang bagay na hindi ko inasahan.
Dahan-dahan niyang inayos ang kaniyang salamin gamit ang kaniyang daliri. Wala siyang ibinigay na kahit anong sulat o kodigo. Tinitigan niya lang ako nang napakalalim... isang titig na parang sinasabing 'Anong sa tingin mo ang ginagawa mo, Natasha?'
Pagkatapos, dahan-dahan siyang yumuko.
Inilapit niya ang kaniyang mukha sa mismong tabi ng aking kanang tainga. Sa sobrang lapit niya, naramdaman ko ang mainit niyang paghinga sa aking leeg at ang lambot ng kaniyang suit fabric na dumampi sa aking balikat. Ang buong katawan ko ay naparalisa sa biglaang paglapit ng kaniyang anyo.
“Miss Santos,” pabulong at napakalalim niyang baritonong boses na nagpataas ng lahat ng balahibo sa aking katawan. “Attempting to charm your professor during an official university examination is a serious breach of student conduct.”
Napakurap ako at naramdaman ko ang mabilis na pag-init ng buong mukha ko hanggang sa aking mga tainga.
Pero bago pa man ako makapagsalita o makahingi ng depensa, ipinagpatuloy ni Levi ang kaniyang bulong sa isang napakagandang, malamig, pero nakatuturong paraan:
“Look at lines 14 and 15 of your scenario,” bulong niya habang ang kaniyang mahabang daliri ay dahan-dahang itinuturo ang kaniyang sariling test paper na hawak sa kabilang kamay, nang hindi nakakakita ang ibang estudyante. “The German corporate tax rate was subject to a dual-residency treaty exemption. You don't subtract the tax shield from the terminal value; you add it back to the free cash flow of year five before applying the capitalization rate.”
Napatitig ako sa kaniyang itinuturo.
Biglang nagliwanag ang buong utak ko! Parang may pumasok na malakas na kuryente sa isip ko. 'Yun pala 'yun! Ang dual-residency treaty exemption!
“Now solve it independently,” pabulong na dagdag ni Levi, ang kaniyang boses ay may kakaibang lambot at awtoridad na nagpabilis sa t***k ng aking dibdib. “Because if you score anything lower than ninety-five on this exam... I will make you re-write the entire textbook chapters this weekend at the condo.”
Dahan-dahan siyang umayos ng tayo. Tinitigan niya ako uli nang may matimtiman at halos hindi mapansin na kislap ng kaunting ngiti sa kaniyang mga labi bago siya tumalikod at naglakad pabalik sa podium na parang walang anumang nangyari.
Naiwan akong nakatayo... o mas tiyak, nakaupo nang tulala... sa aking armchair.
Ang aking kamay na humahawak sa ballpen ay bahagyang nanginginig. Ang aking puso ay pumapalo nang napakalakas at napakamabilis, parang gustong lumabas sa aking dibdib!
Bwisit... pabulong kong asik sa aking sarili habang mabilis na pinupunasan ang mainit kong mga pisngi. Bakit... bakit ba ganoon ang boses niya?! Bakit kailangang sa tainga ko pa siya magbulong?! At bakit ako kinikilig sa demonyong 'yon?!
Ginamit ko ang natitirang emosyon at lakas para mabilis na i-compute ang tamang formula. Dahil sa kaniyang ibinigay na tamang direksyon, lumabas ang eksaktong balance sa aking problem set! Ang Net Present Value at Internal Rate of Return ay nagtugma nang perpekto!
Sa natitirang tatlumpung minuto ng exam, mabilis kong natapos ang ikatlong problem set at ang essay question tungkol sa corporate ethics.
“TIME IS UP,” ang malakas na anunsyo ni Levi sa harap ng klase. “Pass all your answer sheets to the center aisle. Unfinished papers will no longer be accepted.”
Nagsimulang magpasa ng mga papel ang mga estudyante. Malakas ang buntong-hininga ng kaginhawaan sa buong amphitheater.
Inayos ko ang aking mga gamit at inilagay sa bag. Si Babi ay agad na lumapit sa akin habang bagsak ang dalawang balikat.
“Natasha...” halos maiyak na sabi ni Babi. “Pakiramdam ko naiwan ang kalahati ng kaluluwa ko sa Problem Set No. 2. Ang hirap-hirap! Paano mo nasagutan 'yun? Nakita ko kanina na pumunta sa tabi mo si Prof. Hoffman! Kinabahan ako para sa 'yo, akala ko sisisantehin ka na niya sa klase!”
Napatingin ako sa harap kung saan inaayos ni Levi ang mga naipasa naming test papers sa kaniyang briefcase.
“A-Ah... wala 'yun, Babi,” nauutal kong sagot habang inaaayos ang aking buhok. “Ininspeksyon niya lang kung maayos ang pagsusulat ko ng mga numero.”
“Mabuti naman!” relief na sabi ni Babi. “Tara na sa cafeteria! Kailangan kong kumain ng tatlong rice meal para mabuhay uli ang mga patay kong brain cells!”
Nagsimula kaming maglakad palabas ng amphitheater kasama ang iba pang mga estudyante. Subalit bago ako makalabas ng pintuan, narinig ko ang malamig at pamilyar na boses mula sa podium:
“Miss Santos.”
Napatigil ako sa paglalakad. Lumingon ako sa kaniya. Nakatayo si Levi sa tabi ng kaniyang briefcase, nakasalamin uli, at nakatitig sa akin mula sa malayo.
“Sir?” tanong ko habang si Babi ay nagtatakang nakatingin sa aming dalawa.
“Don't forget the Student Council coordinating meeting for the Batangas Immersion Camp at 4:00 PM today in the faculty lounge,” paalala ni Levi sa kaniyang pormal at walang emosyong boses. “Be on time.”
“Yes, Professor,” magalang kong sagot habang pinipigilan ang paglitaw ng anumang ngiti sa aking mukha.
Nang makalabas kami sa hallway, mabilis na pinalibutan kami ng masayang ingay ng campus. Pero ang isip ko ay naiwan pa rin sa loob ng malamig na amphitheater... sa amoy ng kaniyang cedarwood perfume, sa init ng kaniyang paghinga sa aking leeg, at sa pabulong niyang paliwanag na nagpaligtas sa aking exam.
Napahawak ako sa aking dibdib habang naglalakad patungong cafeteria.
Bago pa man sumapit ang alas-kuwatro ng hapon, tila nagbago na naman ang tiyempo ng panahon sa paligid ng Buendia University. Ang dating maliwanag at maaliwalas na kalangitan sa tanghali ay mabilis na napalitan ng makakapal at madidilim na ulap, tanda na magkakaroon ng malakas na buhos ng ulan bago matapos ang hapon.
Sa loob ng malawak at air-conditioned na Student Council Headquarters sa ikatlong palapag ng Student Center, abala ang lahat sa paghahanda para sa nalalapit na Annual Leadership & Business Immersion Camp na gaganapin sa Laiya, Batangas ngayong darating na Biyernes hanggang Linggo.
Si Julian, bilang Student Council Vice President, ay nakatayo sa harap ng malaking whiteboard habang mabilis na nagsusulat ng mga detalye para sa logistical workflow: ang bus assignments ng mga estudyante, itinerary para sa three-day seminar, budget allocation para sa beach venue, at ang listahan ng mga guest lecturers.
“Natasha, paki-double check naman itong masterlist ng second-year at third-year BM students,” tawag sa akin ni Julian habang inililipat ang paningin sa hawak niyang iPad. “Kailangan nating masiguro na kumpleto ang parents' consent forms ng lahat bago matapos ang Biyernes ng umaga. Ayaw nating magkaroon ng problema kapag umalis na ang mga bus.”
Inilapag ko ang tasa ng mainit na green tea sa mesa at kinuha ang clipboard na naglalaman ng tatlong makapal na ream ng mga papeles.
“Narepaso ko na 'yung kalahati nitong tanghali, Julian,” sagot ko habang nauupo sa katapat niyang armchair at sinimulang markahan ang mga pangalan. “Sa second-year sections, tatlong estudyante na lang ang kulang sa waiver. Tumawag na rin ako sa home economics coordinator para sa dietary restrictions ng mga sasama.”
Ngumiti nang matamis si Julian habang ibinababa ang kaniyang whiteboard marker. Tinitigan niya ako nang may bakas ng paghanga at pag-aalala.
“Salamat talaga, Natasha. Sobrang bawas sa stress ko na kasama kita sa committee na 'to. Kapag ako lang mag-isa at si Babi, tiyak na baka nagkapalit-palit na ang mga bus seat numbers natin,” biro niya sabay tawa nang mahina.
“Ano ka ba, maliit na bagay lang 'to,” ganti kong ngiti habang iniisa-isa ang mga pirma sa papel. “Saka isa pa, mas gusto kong magpakabusy rito kaysa maupo sa condo at mag-isip ng kung anu-anong bagay.”
Bago pa man makapagtanong si Julian tungkol sa sinabi ko, biglang bumukas ang may kalakihang frosted glass door ng headquarters.
Pumasok si Professor Levi Hoffman.