Kinabukasan, maaga pa lang ay sabay-sabay nang naglalakad papuntang paaralan sina Ria, Alexander, at Sean. Bagamat magkaibang mundo ang pinanggalingan nila, tila nagiging natural na lang ang kanilang pagiging magkaibigan.
“Uy Sean, dalhin mo naman ‘yung sketchpad mo mamaya sa recess ha!” sabik na sabi ni Alexander. “Gusto ko makita ulit ‘yung drawing natin!”
“Oo nga, ang galing mo pala mag-drawing!” dagdag ni Ria. “Parang pang storybook na gawa mo.”
Ngumiti lang si Sean, pero halatang kinikilig sa loob. “Sige! May bagong idea nga ako eh—baka puwede nating gawing comic!”
“Comic? Ay sus, expert kami d’yan,” sabay taas ni Ria ng comic book na luma-luma na’t halos mabanat na ang staple.
Sa loob ng classroom...
Habang abala ang guro sa pagsusulat ng lesson sa pisara, hindi mapakali si Sean. Lihim niyang nilingon si Alexander at Ria. Tahimik ang dalawa, pero parehong abala sa pagsusulat. Tumingin siya sa labas ng bintana, sa may Public School gate, at napatitig sa isang matandang lalaking nakasumbrero.
“
Hmm... parang kilala ko siya,” bulong niya sa sarili. “Pero... saan ko siya nakita?”
Maya-maya, nang matapos ang klase, agad siyang sinalubong ni Yaya Ising sa labas ng gate.
“Yaya,” tanong ni Sean habang naglalakad silang papunta sa kotse, “sino po ‘yung matandang lalaking nakatayo kanina malapit sa gate?”
“Matanda? Marami namang matanda, anak. Anong itsura niya?” sagot ni Yaya Ising, pero halatang nabahala.
“Maputi ang buhok, naka-sumbrero, at parang may pilat sa pisngi. Nakatitig siya sa akin.”
Hindi kumibo si Yaya Ising. Saglit siyang natigilan, saka iniba ang usapan.
“Halika na, uwi na tayo. May ihahanda akong espesyal na merienda para sa’yo.”
Pero sa kanyang isipan, bumalik ang mga lumang alaala. Ang taong inilarawan ni Sean ay hindi iba kundi si Mang Celso—isang bahagi ng nakaraan niya at ni Lola Iska na matagal na niyang nilimot... o pilit kalimutan.
Samantala, sa bahay nina Ria...
Habang nagliligpit ng mga pinamili si Lola Iska, napansin ni Ria ang maliit na papel na nakasukbit pa rin sa bulsa ni Lola — ‘yung ibinigay ni Yaya Ising dati.
“Lola, bakit hindi pa kayo tumatawag kay Yaya Ising?” tanong ni Ria.
Napahinto si Lola Iska, at saglit na nag-isip. “Marami pa akong kailangang isipin, iha... hindi madaling balikan ang mga alaala ng kahapon.”
“Close po ba kayo ni Yaya Ising noon?” tanong ni Ria habang nakatayo sa may pintuan.
Tumango si Lola Iska, sabay buntong-hininga.
“Hindi lang kami magkaibigan... parang magkapatid kami. Pero may mga bagay na nangyari noon... mga lihim na hindi dapat mabunyag.”
Kinagabihan, sa Mansion...
Hindi makatulog si Sean. Hindi siya mapalagay. Naisip niya ang matanda sa gate, ang misteryosong kilos ni Yaya Ising, at ang papel na nakita niya sa drawer ni Yaya — sulat iyon, lumang-luma na, at naka-address kay Iska de Vera.
“Iska? Si Lola Iska?” tanong niya sa sarili.
Kinabukasan, lihim siyang kumuha ng sketchpad. Gumuhit siya ng isang matandang babae at isa pang mas batang babae — si Yaya Ising at si Lola Iska — magkaakbay. Sa likod ng drawing, isinulat niya:
“May koneksyon silang dalawa... at baka may sikreto silang tinatago.”
Kinabukasan, tila mas mabilis ang t***k ng puso ni Sean habang naglalakad papasok ng paaralan. Hawak-hawak niya ang sketchpad, pero mas mabigat ang iniisip niya kaysa sa dalang gamit. Hindi niya maalis sa isip ang matandang lalaki, ang lumang sulat, at ang mga palihim na kilos ni Yaya Ising.
Pagdating ng recess, agad siyang nilapitan nina Alexander at Ria.
“Oh, dala mo?” tanong ni Alexander, sabay hila sa upuan sa ilalim ng punong mangga.
Ngumiti si Sean at binuksan ang sketchpad. “Ito... ginawa ko kagabi.”
“Uy, astig ‘to ah,” sabi ni Ria habang tinitingnan ang guhit ng dalawang matandang babae. “Sino ‘to? Si Yaya Ising ba ‘to? Tapos... si—si Lola?”
Tumango si Sean. “Parang may koneksyon sila. Nakita ko ‘yung pangalan ni Lola Iska sa sulat sa drawer ni Yaya. Tapos ‘yung matandang nakita ko kahapon sa gate... kilala rin yata ni Yaya. Para siyang natakot.”
Natahimik ang tatlo.
“Parang... misteryo ‘to,” bulong ni Alexander, napapangiti. “Gawin nating comic, ‘di ba? Pero totoong story—parang adventure!”
“Pero baka may rason kung bakit nila ‘to tinatago,” sagot ni Ria, medyo nag-aalangan. “Baka masaktan sila kung alamin pa natin.”
Tumango si Sean. “Alam ko. Kaya hindi natin kailangang sabihin agad. Pero gusto ko lang maintindihan... bakit parang konektado ang lahat? Baka... may kinalaman ‘to sa kung bakit kami lumipat dito.”
Napatingin sa kanya sina Ria at Alexander.
“Lumipat lang kayo kamakailan, ‘di ba?” tanong ni Alexander.
“Oo. At ang sabi ni Mama, may mahalagang dahilan. Pero hindi niya sinabi kung ano.”
Nagtama ang tingin nina Ria at Sean. Parang sabay nilang naramdaman: may uusbong na kwento — hindi lang sa pagitan ng kanilang pamilya, kundi pati na rin sa kanilang pagkakaibigan.
At sa isang pahina ng sketchpad, sa sulok na hindi nila napansin, may isang guhit na hindi si Sean ang gumawa — isang sulat-kamay na halos pamilyar ang estilo:
“Hindi lahat ng sikreto kailangang manatiling lihim.”
Kinabukasan, tila mas mabilis ang t***k ng puso ni Sean habang naglalakad papasok ng paaralan. Hawak-hawak niya ang sketchpad, pero mas mabigat ang iniisip niya kaysa sa dalang gamit. Hindi niya maalis sa isip ang matandang lalaki, ang lumang sulat, at ang mga palihim na kilos ni Yaya Ising.
Pagdating ng recess, agad siyang nilapitan nina Alexander at Ria.
“Oh, dala mo?” tanong ni Alexander, sabay hila sa upuan sa ilalim ng punong mangga.
Ngumiti si Sean at binuksan ang sketchpad. “Ito... ginawa ko kagabi.”
“Uy, astig ‘to ah,” sabi ni Ria habang tinitingnan ang guhit ng dalawang matandang babae. “Sino ‘to? Si Yaya Ising ba ‘to? Tapos... si—si Lola?”
Tumango si Sean. “Parang may koneksyon sila. Nakita ko ‘yung pangalan ni Lola Iska sa sulat sa drawer ni Yaya. Tapos ‘yung matandang nakita ko kahapon sa gate... kilala rin yata ni Yaya. Para siyang natakot.”
Natahimik ang tatlo.
“Parang... misteryo ‘to,” bulong ni Alexander, napapangiti. “Gawin nating comic, ‘di ba? Pero totoong story—parang adventure!”
“Pero baka may rason kung bakit nila ‘to tinatago,” sagot ni Ria, medyo nag-aalangan. “Baka masaktan sila kung alamin pa natin.”
Tumango si Sean. “Alam ko. Kaya hindi natin kailangang sabihin agad. Pero gusto ko lang maintindihan... bakit parang konektado ang lahat? Baka... may kinalaman ‘to sa kung bakit kami lumipat dito.”
Napatingin sa kanya sina Ria at Alexander.
“Lumipat lang kayo kamakailan, ‘di ba?” tanong ni Alexander.
“Oo. At ang sabi ni Mama, may mahalagang dahilan. Pero hindi niya sinabi kung ano.”
Nagtama ang tingin nina Ria at Sean. Parang sabay nilang naramdaman: may uusbong na kwento — hindi lang sa pagitan ng kanilang pamilya, kundi pati na rin sa kanilang pagkakaibigan.
At sa isang pahina ng sketchpad, sa sulok na hindi nila napansin, may isang guhit na hindi si Sean ang gumawa — isang sulat-kamay na halos pamilyar ang estilo:
“Hindi lahat ng sikreto kailangang manatiling lihim.”