Tahimik akong nakatayo habang pinapanood ang doktor. Ang akala ko, sapat na ang ginawa ko—na ang pag-opera ay ang huling laban. Ngunit kita ko sa mga mata niyang may isa pa siyang dalang balita, at hindi iyon ganap na masaya.
Lumapit siya sa akin at marahang humawak sa clipboard na hawak niya, saka tumingin diretso sa akin. "Pero hindi pa po sigurado ang recovery niya," sabi niya, mababa at maingat ang tono ng boses. "Gumagana na ulit ang puso niya, pero ang sakit niya ay nangangailangan ng mas malalim na lunas—kailangan pa rin po nating maghanap ng donor."
Parang bumagsak na naman ang langit sa balikat ko.
"Donor?" mahina kong tanong habang pinipigilan ang muling pag-iyak.
Tumango siya, mabigat ang kanyang tinig. "Oo, anak. Ang sakit ng papa mo ay nasa yugto na kailangan na ng transplant. Kung hindi man ngayon, sa mga susunod na buwan, magiging mas kritikal ang kondisyon niya. Kailangan natin ng donor. Mas mabilis, mas mabuti."
Napaupo ako sa silyang malapit. Nakatingin sa sahig. Nakatulala. Parang nawala na ulit ako sa ulirat. Kanina lang akala ko, okay na. Akala ko tapos na ang bangungot. Pero heto na naman—isang panibagong pagsubok.
"Hindi pa pala tapos..." bulong ko sa sarili, habang nanginginig ang kamay ko. Naramdaman kong unti-unting namumuo ang luha sa aking mga mata.
"Gagawin po namin ang lahat para matulungan kayo," dagdag ng doktor, marahang tumapik sa balikat ko. "Pero kailangan n’yo rin po ng dasal, lakas, at determinasyon. Hindi pa tayo tapos."
Napatingin ako sa kanya. Tumango, kahit ang puso ko ay parang muling nadurog. "Gagawin ko po ang lahat," sagot ko, halos hindi marinig sa sobrang bigat ng dibdib.
Kailangan kong lumaban. Hindi pa ito ang dulo. Pero sa pagkakataong ito, mas mahirap, mas mahal, at mas masakit. Ngunit para sa buhay ng taong nagmahal sa akin higit sa sarili niya—handa akong ibigay ang lahat.
Tahimik ang paligid ng hospital hallway. Sa kabila ng mga nagdaraang nurse at tunog ng mga makina sa ICU, parang ako lang mag-isa sa mundo habang nakatayo sa harap ng doktor. Ramdam ko pa rin ang bigat ng kanyang huling sinabi—na hindi pa tapos ang laban ng ama ko. Akala ko ang operasyon na ang sagot, pero heto pa ulit... isang mas mabigat na hamon.
Tumikhim ang doktor bago muling nagsalita, mas mababa ang tono ngayon, pero mas matalim ang bawat salitang lumalabas sa bibig niya.
"So bago po makalipas ang linggo..." tumigil siya sandali at tinitigan ako, tila tinitimbang kung kaya ko pa ang susunod na sasabihin niya. "...humanap ka na po ng donor mo."
Nanlaki ang mga mata ko. “Isang linggo lang?” tanong ko, nanginginig ang tinig, halatang hindi makapaniwala.
Tumango siya. "Oo. Kasi sa kalagayan ng tatay mo, hindi natin alam kung kailan uulit ang atake. Mabagal na ang pagtanggap ng katawan niya sa gamot. Kung mahahanap agad ang donor sa loob ng linggo, malaki ang posibilidad na bumilis ang paggaling niya.”
Parang unti-unting pinipiga ang puso ko. Ramdam ko ang panibagong bigat sa dibdib ko. Hindi ko alam kung saan ako magsisimula. Wala akong koneksyon. Wala akong kapamilya na pwedeng tumulong. Ako lang. Ako lang talaga.
“Saan po ako hahanap ng donor? Wala naman po akong kilala… wala naman po akong sapat na pera para sa mga pribado…”
"Alam ko mahirap," sagot ng doktor, "pero kailangan natin magsimula na ngayon. May listahan kami ng mga posibleng maging donor, pero mas mabilis kung ikaw mismo ang kikilos. Mahirap, oo. Pero hindi imposible. Marami na kaming pasyenteng naisalba dahil sa determinasyon ng pamilya nila."
Tumulo ang luha sa mga mata ko. Hindi ko na alam kung pagod, sakit, takot o lahat-lahat na. Pero isa lang ang malinaw—hindi ko pwedeng pabayaan si Papa. Hindi pa ngayon.
"Sige po..." mahina kong sagot, sabay tango kahit nanginginig ang buong katawan ko. "Gagawin ko po ang lahat..."
Humugot ako ng malalim na hininga.
Dito magsisimula ang panibagong laban. Para kay Papa. Para sa pamilya. Kahit gaano kahirap—lalaban ako.
Tahimik akong pumasok sa loob ng kwarto. Pagbukas ko ng pinto, bumungad agad sa akin ang tunog ng makina sa gilid ng kama ni Papa—ang rhythm ng kanyang paghinga na tila ba binibilang ang bawat segundo ng buhay niya. Mabigat ang amoy ng alcohol at gamot sa paligid, pero ang mas mabigat ay ang itsura niya.
Dahan-dahan akong lumapit sa kama. Hindi ko mapigilan ang mapahinto sa may paanan niya. Tila ba hindi ko agad nakilala ang taong nasa harapan ko.
Payat na payat na si Papa. Bumagsak ang pisngi, bakas ang pagod at sakit sa bawat guhit ng kanyang mukha. Wala na ang dati niyang lakas, ang tikas ng katawan na dati kong sandalan sa tuwing may problema ako. Ngayon, parang siya na ang kailangan kong alalayan. Nakapikit siya—tulog dahil sa gamot, pero parang may bahid ng kirot ang bawat hinga.
Lumapit pa ako at marahang naupo sa gilid ng kama. Napatingin ako sa kamay niyang halos buto’t balat na lang. Hinawakan ko iyon. Sobrang lamig.
“Pa…” bulong ko, halos hindi marinig ng sarili kong boses.
Tumulo na lang bigla ang luha sa mata ko. Hindi ko na napigilan. Isiniksik ko ang sarili ko sa gilid niya, marahang niyakap ang katawan niyang halos hindi ko na maramdaman. Napahikbi ako sa dibdib niya.
“Huwag kang susuko, Pa… Ikaw na lang ang meron ako,” bulong ko, sabay ng pagpatak ng mas marami pang luha. “Pagkatapos mawala si Mommy, ikaw na lang ang kasama ko sa buhay… ikaw na lang ang tahanan ko.”
Wala siyang sagot. Wala akong narinig kundi ang pag-ikot ng makina, at ang mabagal, mahina niyang paghinga. Pero sa gitna ng katahimikan ng kwarto, naramdaman kong lumalaban pa rin siya.
“Mabubuhay ka, Pa… Pangako ko sayo. Gagawin ko ang lahat. Kahit anong paraan, kahit gaano kahirap…”
Niyakap ko pa siya ng mas mahigpit. Nais kong ipadama na hindi siya nag-iisa. Na habang ako’y humihinga pa, habang tumitibok pa ang puso ko—lalaban ako para sa kanya.
Lumuhod ako sa gilid ng kama ni Papa, mahigpit na hawak ang kamay niyang halos wala nang laman. Malamig iyon, marupok, parang kahit konting pisil ay maaari nang mabasag. Tumingin ako sa mukha niyang tila hindi na niya alintana ang mundong ginagalawan namin. May benda sa kamay niya, at ang oxygen tube na nakakabit sa ilong niya ay patuloy na nagbibigay ng lakas para lang makahinga siya.
Napatulo ang luha ko sa kamay niya, habang paulit-ulit kong pinupunasan ng panyo kahit alam kong wala namang saysay—kasi patuloy pa rin itong bumabagsak.
"Papa..." bulong ko, halos pabulong, nanginginig ang boses. "Kumapit ka po… Kumapit ka po, Pa..."
Napahikbi ako, at kasabay noon ang pagdausdos ng luha sa pisngi ko. Napayuko ako at isinubsob ang noo ko sa kamay niya. Ramdam ko ang sarili kong paghinga—mabilis, magulo, puno ng takot.
"Magta-trabaho ako ng maayos…" patuloy ko, nanginginig pa rin ang tinig. "Magbibigay ako ng pera, araw-araw kung kailangan... Maghahanap ako ng donor, Pa. Gagawin ko lahat. Lahat-lahat... kahit kapalit pa nito ay buong katawan ko, buong lakas ko, buong pagkatao ko..."
Pinisil ko ang kamay niya kahit bahagya lang ang reaksyon. Parang saglit lang niyang ginantihan ang pisil ko, o baka guni-guni ko lang iyon. Pero sapat na iyon para mabuhay ang konting pag-asa sa puso ko.
"Ayoko po kayong mawala… Pa, kayo na lang po ang natitirang mahal ko sa buhay. Wala na si Mama… kung mawawala pa po kayo..." Napahagulgol na ako, hindi ko na kayang pigilan.
"Please… lumaban ka pa… para sa akin. Para sa atin."
Tahimik ang buong silid, tila pinakinggan ng mga pader ang bawat salita ko, bawat sakit at pakiusap na isinisigaw ng puso ko. Ramdam kong habang nilalabanan ng katawan ni Papa ang sakit, nilalabanan ko rin ang takot, ang pangambang baka bukas, wala na akong masandalan.
Kaya kailangan kong tumindig. Para sa kanya. Para sa aming dalawa.
Pagkalabas ko mula sa silid ni Papa, agad kong tinungo ang nurse station at sinimulan ko na ang pag-aasikaso ng lahat ng kailangang gamot. Hawak ko pa rin ang checklist na ibinigay ng doktor—mahaba, puno ng komplikadong pangalan ng gamot at medical supplies na hindi ko akalaing maririnig ko sa buhay ko.
Habang isa-isang binibilang at sinusuri ang mga pangalan, hindi ko maiwasang mapahawak sa dibdib ko. Ramdam ko pa rin ang bigat, pero kailangan kong maging matatag. Tumawag ako sa pharmacy sa loob ng ospital at sinabing kukunin ko ang lahat ng nasa listahan—wala nang tanong, wala nang tawad, basta mabuhay lang si Papa.
"Ma'am, ito po ang kabuuang halaga..." sabi ng pharmacist habang inaabot sa akin ang resibo. Hindi na ako nagdalawang-isip. Inilabas ko ang tseke at saka ito pinirmahan. Ilang segundo lang, winithdraw ko na sa bangko ang natitirang pera, at halos mawalan na ng laman ang account ko. Pero hindi ako nag-alala. Hindi pera ang importante sa ngayon—kundi ang buhay ng ama ko.
Pagkatapos ng gamot, agad akong bumalik sa nurse station para ayusin naman ang pag-hire ng private nurse na magbabantay sa kanya sa gabi’t araw. Gusto kong siguraduhin na kahit wala ako sa tabi niya, may taong aalalay, mag-aalaga at titingin sa bawat paghinga niya.
"Kailangan ko po ng full-time nurse—yung may experience po sa critical care. Kahit medyo mahal po, basta maasahan." Sabay abot ko ng dokumento sa head nurse. Tinawag nila agad ang isa sa mga senior nurse sa ospital.
Ilang minuto lang, may lumapit na babae—maamo ang mukha, may edad na pero halatang sanay na sa trabahong may kasamang pag-asikaso ng buhay at kamatayan.
"Ako si Nurse Clarisse. Ako na po ang magbabantay sa ama ninyo," magalang niyang sabi.
Napa-"Salamat po," na lang ako at halos lumuhod na sa pasasalamat. Ipinaliwanag ko sa kanya ang lagay ni Papa, ang mga kailangan, ang gamot, at ang schedule ng check-up.